تازه های کتاب در ایران  - بخش سوم- خرداد ماه  139۸ 

 

نسرین پورهمرنگ

    

زمینه زیر موج کیهانی/

رودری اوانس /ترجمه‌ی واروزان هارطون /انتشارات مازیار/ 240 صفحه

  اگر از آن دسته کسانی هستید که همواره و یا گاهی به هستی و آنچه در کیهان می‌گذرد فکر می‌کنید و منشا و ویژگی‌های جهان هستی ذهنتان را به خود مشغول می‌کند. بد نیست که به سراغ کتاب زمینه زیرموج کیهانی بروید که بهار امسال نشر مازیار آن را منتشر ساخته است. این کتاب را رودری اوانس؛ دانشمند آمریکایی و کیهان شناس به زبانی ساده برای مخاطبان غیرمتخصص علوم فیزیک و نجوم نوشته است.

 در گذشته بسیاری علاقمند بودند که بدانند آیا تمام جهان همان کهکشان راه شیری است، وجود ما و اشیا و سایر موجودات دنیا از چه عناصری تشکیل شده‌اند. اگرچه پاسخ این پرسش‌ها امروز داده شده است، اما انبوه پرس‌های پاسخ داده نشده نیز وجود دارند که هنوز پاسخی برای آنها پیدا نشده است.

توجه آدمیان به منشا کیهان، در سپیده دم تمدن بشری با اعتقاد به اساطیر تاریکی و روشنایی و پیروزی اراده‌ی خداوند روشنایی بر خداوند تاریکی غنا می یابد تا در سده‌های میانه دستاوردهای علمی کوپرنیک، گالیله، کپلر، نیوتن و ... در دو مسیر علمی و فلسفی از یکدیگر تمایز می یابند.

اما این که کیهان شناسی امروز تا چه میزان با حقیقت منطبق است، پاسخ این سوال را نیز زمان خواهد داد، به قول رودری اوانس؛ نویسنده‌ی کتاب، چه بسا اطلاعات و شناخت ما نیز از جهان هستی به همان اندازه ی نیاکان ما نادرست باشد. البته ما فکر می‌کنیم که در دوره ی حساسی زندگی می‌کنیم و پاسخ بسیاری از پرسش‌ها را یافته‌ایم، اما در هیچ دوره و زمانه‌یی نبوده است که مردم از دانسته‌های خود چنین تصوری نداشته باشند. ما هنوز از ماده‌ی تاریک، انرژی تاریک و این‌که آیا گیتی ما بخشی از یک بسگیتی است چیزی نمی‌دانیم.

نویسنده در این کتاب درک انسانها از گیتی را از ابتدای تمدن یونانی‌ها کند و کاو می‌کند و یافته‌های بشری را تا همین تازگی ارایه می‌دهد. وی شرح خود را از چگونگی درکش از وجود میلیاردها کهکشان بیان می‌کند و این که چگونه کیهان همواره درحال رشد و انبساط بوده است.

به گفته‌ی نویسنده، ریز موج کیهانی در حقیقت همان نور بیگ‌بنگ یا انفجار بزرگ است و در واقع نور کیهان است که ما به صورت ماکروویو می‌بینیم.

به نوشته‌ی رودری اوانس علم حاصل فعالیت همه‌ی انسانهایی است که تلاش های جدی و وقفه‌ناپذیر طی سده‌های متوالی داشته‌اند تا توانسته‌ایم به دستاوردهای فعلی برسیم. نویسنده‌ی کتاب کوشیده تا این تلاش‌ها را به زبان ساده برای مخاطبان کتابش شرح دهد.

به گفته‌ی واروژان هارطون؛ مترجم این اثر نویسنده یک دانشمند مروج علم است که در واقع مطالب سخت علمی را به بیانی ساده روایت می‌کند. مطالب پر از فرمول و روابط ریاضی است که عموم اطلاعات تخصصی در این زمینه ندارند و نمی‌توانند آن را بفهمند و از آن لذت ببرند. در حقیقت وی در کتابش به ساده‌سازی علم برای استفاده عموم می‌پردازد و حقیقت مطلب را به صورت ساده‌تر برای عموم بیان می‌کنند.

 مترجم کتاب کوشیده است تا نهایت دقت را در ترجمه به خرج دهد تا از اصالت علمی اثر کاسته نشود.وی لحن و نثر اصلی کتاب را حفظ کرده است، اگرچه نویسنده‌ی کتاب خود به نثری ساده کتاب را به نگارش درآورده است تا مخاطبانی که چیزی هم در این زمینه نمی‌دانند از خواندن کتاب لذت ببرند. همچنین کتاب در دو بخش به نگارش درآمده است؛ بخش نخست به تاریخ علم کیهان می‌پردازد و از باورهای اساطیری در این زمینه شروع می‌کند و به ماجراهای علمی اشاره می کند و در بخش دوم به طور مستقیم به سراغ مباحث علمی در این زمینه می‌رود و به شرح زمینه ی زیرموج کیهانی می‌پردازد. کسانی که به نظریه‌های مهم کیهان‌شناسی علاقمند هستند، می‌توانند از همان ابتدا به سراغ بخش دوم کتاب بروند.

 

مزرعه/

تام راب اسمیت/ ترجمه‌ی نادر قبله‌ای/ نشر چشمه/ 327 صفحه

 تام راب اسمیت؛ نویسنده‌ی انگلیسی زبان اهل لندن است که از مادری سوئدی‌تبار و پدری انگلیسی در سال ۱۹۷۹ در لندن متولد شد.

تحصیلات دانشگاهی‌اش را در رشته‌ی شعر و ادبیات انگلیسی در دانشگاه کمبریج به انجام رساند و در سال ۲۰۰۱ از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شد، سپس در ایتالیا در رشته‌ی نویسندگی خلاق به ادامه‌ی تحصیل پرداخت. مدتی را در رسانه‌ی بی‌بی‌سی به عنوان نویسنده مشغول به کار شد و به مدت ۴ سال در ویتنام به عنوان خبرنگار این رسانه به فعالیت مشغول شد.

وی از آن همه بخت و اقبال برخوردار بود که برای نخستین رمان سه جلدی‌اش با عنوان کودک ۴۴ که در سال ۲۰۰۸ منتشر شد جایزه‌ی خنجر فولادی یان فلمینگ را برای بهترین سه گانه‌ی سال توسط انجمن منتقدین ادبی دریافت کند. این داستان براساس پرونده‌ی قاتل زنجیره‌ای معروف روسیه -آندره چیکاتیلو- در دهه‌ی ۱۹۸۰ و دوران حکومت کمونیستی نوشته شده است. وی برای همین کتاب کاندیدای جایزه‌ی کتاب بوکر و جایزه‌ی کوستا شد. همچنین در سال ۲۰۰۹، کودک ۴۴ برنده‌ی جایزه‌ی ویورتون گود رید برای رمان اول و جایزه‌ی گالاکسی بوک شد.

پس از کودک ۴۴ ، این نویسنده‌ی جوان انگلیسی در سال ۲۰۰۹ کتاب دوم خود با عنوان گزارش محرمانه را منتشر کرد، که به واقع تداوم وقایع تاریخی دوران نیکیتا خروشچف است. وی دو سال بعد در تابستان ۲۰۱۱ سومین کتابش با عنوان مأمور ۶ را منتشر ساخت.

رمان مزرعه در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. این کتاب برخلاف کتابهای پیشین نویسنده، از روندی تاریخی برخوردار نیست. داستان این کتاب مربوط به زندگی روزمره‌ی انسانها در دنیای نوین است؛ درباره‌ی تنش‌های روانی زندگی آدمها در زندگی شخصی و محل کارشان.  

حکایت داستان از محیط مدرن لندن شروع می‌شود و به روستایی دورافتاده در سوئد ختم می شود؛ از هیاهوی شهری پیشرفته تا فضای سرد و بی‌روح مزرعه‌یی در یک کشور اسکاندیناوی.

نویسنده‌ی کتاب داستان مزرعه را از ماجرایی واقعی که برای خود و خانواده‌اش اتفاق افتاده، روایت می‌کند؛ روایتی که مربوط به عزیمت پدر و مادرش به سوئد و زندگی در مزرعه‌یی دورافتاده آغاز می‌شود. پدرش به او زنگ می زند و می‌گوید مادرش را به تیمارستان برده‌اند. اما مادر از آن‌جا خود را آزاد می‌کند و به لندن برمی‌گردد تا به تام بگوید پدرش در جُرم‌هایی دست دارد و حالا با هم‌دستانش می‌خواهند او را ساکت کنند.  

به نوشته‌ی مترجم در پیشگفتار کتاب اسمیت که در کتاب‌های پیشینش هم نشان داده بود در تصویرسازی مهارت‌های ویژه‌ای دارد، این‌بار هم خواننده را وامی‌دارد که با مکان‌های ناشناخته سوئد آشنا شود؛ مزارع دورافتاده و ایزوله؛ جامعه روستایی شدیداً مردسالار و ناپدیدشدن یک دختر جوان آسیب‌پذیر؛ به شکل روکشی از احترام، که خیلی زود خواننده را مظنون می‌کند به این که چیزی فاسد در این محیط اسکاندیناوی وجود دارد. ولی اسمیت، که مادرش سوئدی است، بازی‌ای طولانی را شروع کرده. هستی دنیایی که او خلق می‌کند و از همان آغاز به شکل پیمان‌هایی پرآسایش و پر از خوشی آشکار می‌شود، فقط برای گمراه کردن ماست.

اسمیت روایت خود را آغاز می‌کند، ادامه می‌دهد، بدون آن که خودش نیز از انتهای ماجرا باخبر باشد؛ گویی وی در این روایتگری سفری را آغاز می‌کند که او را به سمت یک اکتشاف می‌کشاند، اکتشاف از زندگی خانواده‌یی سه نفره که سالها به یکدیگر دروغ گفته‌اند تا ادای آدمهای خوشبخت را دربیاورند. اما نه دروغ و نه خوشبختی هیچ یک تا ابد ادامه نخواهند داشت و همگی روزی خود را آشکار می‌سازند؛ در قالب رنجها و درهای مزمن روانی.

به نوشته‌ی مترجماسمیت در مزرعه، نسبت به کتاب‌های پیشینش، کودک 44، گزارش محرمانه، و مأمور 6، پا را فراتر می‌گذارد و بی‌رحمی‌اش را با شخصیت‌های داستانی‌اش، که این بار از قضا خانواده‌ خودش هستند، به غایت خود می‌رساند. او بدون هیچ رحم و شفقتی با قهرمان‌های داستانش، که از ویژگی‌های اوست، خواننده خود را در موقعیت وحشتناکی می‌گذارد: گناه، تقصیر، مقصر کیست و گناهکار چه کسی است؟ اسمیت در مزرعه دغدغه‌ای را رشد داده که در سه کتاب پیشینش پرورش داده بود. او اگر لئو دمیدوف را در پایان سه‌گانه‌اش، با وجود تمام جنایت‌هایی که مرتکب شده بود، خواه بخشیده شده خواه گناهکار، رها کرد و به حال خود گذاشت تا در زوال خود بپوسد، ولی حالا در مزرعه به خود جنایت رسیده، به جنایتی که در برخورد انسان‌های با یکدیگر و در شرایط طبقاتی متفاوت رخ نمی‌دهد، بلکه در مزرعه با جنایتی روبه‌روایم که اصل و ناب است؛ جنایتی که از جامعه‌ای کوچک ـ خانواده‌ ـ شروع می‌شود و به جامعه‌ بزرگ‌تری در روستایی می‌رسد؛ و سؤال مهم مزرعه این‌جاست که متبلور می‌شود؛ که آیا اصلا جنایت وجود دارد یا نه؟ آیا می‌توان هر انسان را در موقعیت ویژه عامل جُرمی دانست یا نه؟ و مثل آثار پیشش خواننده خود را بدون جوابی به این سؤال، مانند رفتاری که با لئو دمیدوف داشت، رها می‌کند.