تازه های کتاب در ایران  - بخش نخست- فروردین ماه  139۷ 

 

نسرین پورهمرنگ

   

عشق‌های زودگذر ماندگار/

آندری سرگیویچ مکین/ ترجمه‌ی اسدالله امرایی/ نشر چشمه/ ۱۳۰ صفحه

عشق‌های زودگذر ماندگار اثر نویسنده‌ی فرانسوی روسی‌تبار- آندری سرگیویچ مکین- با ترجمه اسدالله امرایی و به همت نشر چشمه به چاپ دوم رسید.

عشق‌‌های زودگذر ماندگار روایتگر تاریخچه ی دوره‌یی از اتحاد جماهیر شوروی و به طور مشخص در دوره‌ی برژنف است. نویسنده به مسایل سیاسی کشور زادگاهش نظر د اشته، اما روایتگری خود را در قالب بیان ماجرایی فرعی پیش می برد. این ماجرای فرعی روایت عشقی  است که از یک یتیم خانه شروع می‌شود.

قهرمان داستان که از سربازان جنگ افغانستان است، به سیاست‌های جنگ اتحاد جماهیر شوروی به دیدگاه انتقادی نگاه می‌کند.

این مترجم درباره این کتاب که به تازگی در نشر چشمه متشر شده است به ایسنا گفت: این کتاب درباره دوره جوانی و میان‌سالی  یک فرد است و در کنار آن  نویسنده دید انتقادی به مسائلی شوروی داشته است؛ در واقع کتاب درباره اتحاد جماهیر شوروی است  که نویسنده  یک ماجرای فرعی را در نظر گرفته است با عنوان عشق‌های زودگذر ماندگار.

آندره مکین نویسنده‌ی رمان یاد شده، در سال ۱۹۵۷ در کرانسویارسک سیبری به دنیا آمد. دلبستگی او به زبان، فرهنگ و ادبیات فرانسوی از همان دوران کودکی آغاز شد، زمانی که چندسال بیشتر نداشت و جد مادری اش داستانهایی به زبان فرانسه برای وی تعریف می‌کرد. او در ذهن خود این داستانها را فضاسازی می‌کرد، تا هنگامی که به فرانسه رفت و در سال ۱۹۸۷ کتابهای دختر یک قهرمان اتحاد جماهیر شوروی و اعترافات یک پرچمدار شکست خورده را برای مؤسسات انتشاراتی فرانسوی فرستاد. اما هیچ یک حاضر نشدند آثار او را به چاپ برسانند.

وی در نهایت تصمیم می‌گیرد تا اثرش را به زبان روسی بنویسد. هرچند که به زبان روسی کامل تسلط نداشت. اما اصل اثر را به زبان روسی و ترجمه‌ی آن را به زبان فرانسوی با نام مترجمی که وجود خارجی نداشت و از نام فامیل مادر بزرگ خود گرفته بود، برای ناشران فرستاد و به این ترتیب موفق شد تا نخستین اثرش را به چاپ برساند. اما شهرتش با کتاب به یاد رودخانه عشق درگرفت و با کتاب وصیت نامه فرانسوی توانست جایزه‌ی گنکور و مدیسی را به دست اورد.

ویژگی عمده‌ی آثار مکین، پرداختن به حوادث تلخ دوره‌ی استالین است. وی در واقع تجربه ی شخصی خود را از این دوران به تصویر می‌کشد. تبحر مکین در زبان فرانسه، آثار او را بین آثار سایر نویسندگان هم‌دوره یی اش متمایز ساخته است. همین زبان شاعرانه اش در کتاب اخیرش با عنوانجرم الگا آربلینا بسیار به اوج می‌رسد. وی درحالی از ظرفیت‌های زبان فرانسه به خوبی استفاده می‌کند که این ظرفیت را با تصاویری که از فرهنگ کشور زادگاهش دارد درآمیخته می‌کند و غنایی تصویری به کلام و بیانش می بخشد.

از آندی مکین پیشتر کتابهایی در ایران ترجمه و منتشر شده است؛ وصیت‌نامه فرانسوی، موسیقی یک زندگی و زنی که منتظر بود از جمله آثاری است که ساسان تبسمی پیشتر انها را ترجمه و به فارسی منتشر شده است.

 

فراتر از فراموشی/

 پاتریک مودیانو/ ترجمه‌ی منوچهر رستمی/ نشر چشمه/ ۱۱۱ صفحه

   پاتریک مودیانو اگرچه در سال ۲۰۱۴ با گرفتن جایزه‌ی نوبل ادبیات، به نامی شناخته شده برای همه ی اهالی ادبیات و علاقمندان به رمان و داستان در سراسر جهان بدل شد، اما پیش از ان نیز دستکم در کشورش و نزد بسیاری از دنبال کنندگان تخصصی ادبیات چهره یی شناخته شده بود.

 مودیانو خود در فرانسه به دنیا آمد، اما از طرف پدر تبارش به ایتالیایی‌ها و از طرف مادر به بلژیکی‌ها می‌رسد. از طرفی شاید بتوان گفت تولد به هنگامی داشته است؛ در سال پایانی جنگ جهانی دوم- ۱۹۴۵- اما به هرحال در روزگار ویرانی، رشد و بالیدن بر زمین سوخته، کم از زیستن در هنگامه‌ی نزول بمب و موشک نیست، دستکم آن که از هراس مرگ ناگهانی درامان بود. اما کودکی مودیانو به سختی سپری شد. پدرش اغلب در خانه حضور نداشت و مادرش نیز به واسطه ی بیماری در آسایشگاه به‌سر می‌برد. برادرش تنها همدمی بود که وی در دوره ی کودکی در کنار خود داشت که او را نیز در ده سالگی در اثر بیماری از دست داد. اما خاطره‌ی این دوران کوتاه برای همیشه در ذهن مودیانو ماندگار شد و آثاری را که طی سال‌های  1967 تا سال 1982 نوشت به برادرش تقدیم کرد.

 مودیانو به‌واسطه‌ی آثارش به عنوان چهره‌یی نوجو در ادبیات فرانسه شناخته می شود. همین سبک نوین کارهایش توجه منتقدان را همواره معطوف وی ساخته است. نه تنها منتقدان که سینماگران نیز از کارهای داستانی او اقتباس کرده‌اند. مودیانو پیش از ان که معتبرترین جایزه‌ی ادبیات در جهان نوبل ادبی- را نصیب خود سازد در سال ۱۹۷۲ جایزه ی بزرگ آکادمی فرانسه برای ادبیات را دریافت کرد. در سال ۱۹۷۸ جایزه ی گنکور را برای رمان خیابان بوتیک‌های تاریک از آن خود نمود. در سال ۲۰۱۰ برنده جایزه دل دوکای انستیتوی فرانسه را برای یک عمر تلاش حرفه‌ای خود شد. این نویسنده‌ی فرانسوی در سال ۲۰۱۲ نیز موفق به کسب جایزه‌ی دولتی اتریش برای ادبیات اروپا شد. سرانجام در سال ۲۰۱۴ از سوی آکادمی نوبل ، به عنوان برنده‌ی جایزه ی نوبل ادبیات معرفی شد.

از جمله اثار مودیانو می‌توان به میدان اتوال، در کافه جوانی گمشده، افق، بیراه، ویلای دلگیر، شجره خانوادگی، جوانی، آه ای سرزمین محبوب من، سفر ماه عسل، تصادف شبانه، خاطرات خفته و ... اشاره کرد. مودیانو نویسنده‌یی پُکار است و بسیاری از اثارش به زبان فارسی نیز ترجمه و منتشر شده است. مودیانو نمایشنامه هم می‌نویسد و علاوه بر نگارش نمایشنامه‌های متعدد کتاب‌هایی نیز به شکل زندگی‌نامه نوشته است.

فراتر از فراموشی کتابی است که به تازگی از مودیانو با ترجمه‌ی منوچهر رستمی به فارسی منتشر شده است. به نوشته‌ی مترجم:فراتر از فراموشی برای اولین‌بار در سالِ 1995 منتشر شد. رمانی که پاتریک مودیانو مثلِ همیشه در آن گم‌شدن و رؤیاها را به‌هم پیوند زده است.

داستان این کتاب به طور عمده در سالهای دهه‌ی ۶۰ روایت می‌شود؛ از دنیای ذهنی و خاطرات مردی که روزهای جوانی‌اش را در کافه‌ها و خیابان‌های پاریس به همراه زنی زیبا، اما ناشناس و مرموز سپری کرده است. با هم به لندن می‌روند، زن در پی چیزی پنهان و معماگونه است و اتفاق‌هایی که از پی هم رخ می‌دهند.

آن پایین، در خیابان آمستردام آدم‌هایی پشت‌شیشه‌های آخرین کافه‌ قبلِ میدان بوداپست دیده می‌شدند. نور آن‌جا بسیار زردتر و ضعیف‌تر از کافه خیابان دانت بود. خیلی وقت‌ها از خودم می‌پرسیدم چرا همه این آدم‌ها حوالی سَن‌لازار ناپدید می‌شوند، تا این‌که یک روز فهمیدم این منطقه یکی از پست‌ترین بخش‌های پاریس است. آدم آن‌جا داخل یک سراشیبی دلپذیر می‌افتاد. آن زن و شوهر هم گویا نتوانسته بودند مقابل این سراشیبی مقاومت کنند. آن‌ها به هوس لم دادن در اتاقی با پرده‌های سیاه‌رنگ، مانند اتاق هتل لیما، با کاغذ دیواری بسیار کثیف و ملافه‌هایی که ساکنان قبل چروک‌شان کرده بودند قطار را از دست داده بودند. زن حتی روی تخت‌خواب هم پالتو پوستش را درنیاورده بود.

شام را تمام کرده بودم. چمدان را در کنار خودم، روی نیمکت گذاشتم و کاردی برداشتم و سعی کردم نوک کارد را در قفل چمدان فرو کنم، اما قفل خیلی کوچک بود. قفل با میخ کوبیده شده بود و با انبردست می‌توانستم میخ‌های آن را دربیاورم. اما چه فایده؟...