تازه های کتاب در ایران  - بخش نهم- آذر ماه  139۷ 

 

نسرین پورهمرنگ

   

مرد کوچک/

آلفونس دوده/ ترجمه‌ی محمود گودرزی/ نشر افق/ 312 صفحه

 

   آلفونس دوده، نویسنده‌ی فرانسوی است که طی سالهای ۱۸۴۰ تا ۱۸۹۷ در فرانسه زندگی کرد و طی سالهای نه چندان طولانی عمرش آثار ادبی متعددی از خود به یادگار گذاشت. در شهر کوچک نیمز در منطقه‌ی پرووانس در جنوب فرانسه به دنیا آمد. خانواده‌ی مرفهی داشت. دوران کودکی را با نشاط و باجنب و جوش گذراند. به سنین نوجوانی که رسید پدرش ورشکسته شد. در هفده سالگی دو سالی را به تدریس گذراند. اما تدریس کاری نبود که برایش جذاب باشد. به کمک برادر بزرگترش که پیش از او به پاریس رفته و در آنجا اقامت کرده بود، از زادگاهش دل کند و به شهر بزرگ و شلوغ پاریس رفت. روحیه‌ی حساس و زودرنجش او را به سمت نویسندگی می‌کشاند. شروع به نوشتن شعر و سرایش شعر کرد. با انتشار دفتر شعری به نام زنان دلداده نامش بر سر زبانها افتاد و نشریات ادبی از او دعوت کردند تا در ستونهای ادبی روزنامه به نوشتن بپردازد. اوضاع مالی‌اش سر و سامان گرفت و با اشتیاق بیشتری کار نویسندگی را دنبال کرد.

دوده پس از نوشتن نخستین دفتر شعرش، قریحه‌ی خود را در نوشتن نمایشنامه آزمود و سه نمایشنامه با عنوان‌های آخرین معبود، غایبان از نظر و میخک سفید منتشر ساخت که البته ندان مورد توجه قرار نگرفت. با انتشار مجموعه داستان‌های از آسیای من در سال  ۱۸۶۶ از شهرت بیشتری برخوردار شد. سبک نوشتاری او که از نثری روان و درعین‌حال طنز‌آلود برخوردار بود مخاطبان فراوانی برای این نویسنده ی جوان به همراه آورد.این مجموعه داستان برگرفته از تجربه‌های زندگی دوده در زادگاهش در جنوب فرانسه بود که مردمان شادش در زیر آفتاب درخشان این بخش از فرانسه، به دور از شلوغی‌ها و آلودگی‌های پاریس زندگی می‌کردند.

موفقیت این مجموعه داستان سبب شد تا دوده آن را به هسته‌ی اصلی مجموعه داستان‌های دیگری تبدیل کند که در سه مجلد با عنوان‌های ماجراهای عجیب تارتارن اهل تاراسکون(۱۸۷۲)، تارتارن بر جبال آلپ(۱۸۸۵) و بندرگاه تاراسکون(۱۸۹۰) منتشر شدند. همه‌ی این داستانها به زندگی، آرزوها و تخیلات مردم منطقه ی جنوب فرانسه اختصاص داشت.

اما دوده نخستین رمان خود را با عنوان لوپتی شوز در سال ۱۸۶۸منتشر کرد. این رمان تا حد زیادی برگرفته و متاثر از زندگی شخصی دوده بود. از روزهایی که در منطقه‌ی پرووانس زندگی می‌کرد، سپس نقل مکان کرد، به پاریس آمد و سبک زندگی مردم در شهری بزرگ او را متاثر ساخت. شهرت این اثر سبب شد تا دوده برای همکاری به روزنامه‌هایی مانند فیگارو

 از پیش او را به توده مردم شناساند و موجب شد که به همکاری با روزنامه‌های معروفی چون فیگارو و ایلوستراسیون دعوت شود.

 البته همه‌ی رمانها و آثار دوده مربوط به دوران زندگی‌اش در جنوب فرانسه نیست. او در هنگام اقامت در پاریس، مدتی را به منشی‌گری برای دوک دومورنی گذراند و همین دوران برای وی تجربه‌یی از سبک زندگی خانواده‌های اشراف پاریس به همراه داشت.

 رمان فرومون کوچکتر و ریسله بزرگتر(۱۸۷۴) متاثر از همین تجربه است  و روایت زندگی دختر فقیری است که به عنوان همبازی دختر ثروتمندی به خانواده او راه یافته و به پسر خانواده دل سپرده است.

در رمان مرد کوچک که نشر افق به تازگی آن را منتشر ساخته است، دانیل، قهرمان داستان است که سودای احیای خانه پدری در سر دارد. اما یا باید از خواسته‌هایش بگذرد و یا عشق را به آرزوهای بلندش ترجیح دهد. در همین رمان نیز دوده با الهام از حوادث دوران زندگی‌اش، به خلق اثر پرداخته است.

دوده طی دوران حیاتش درکنار خانواده‌یی فرهنگی زیست. برادرش که او را با خود به پاریس آورد نویسنده بود. همسرش "ژولی آلارد" که تا پایان عمر در کنار هم زیستند، نویسنده‌یی چیره‌دست بود. دوده دو پسر داشت به نامهای  لئون و لوسین که آنها نیز نویسنده شدند و  لوسین زندگینامه‌ی پدر را با عنوان زندگی آلفونس دوده در 1941 منتشر کرد.مترجم این کتاب، آن را از زبان فرانسه (زبان اصلی کتاب) به فارسی ترجمه کرده است. سبک نویسندگی دوده را در ردیف طبیعت‌گرایی قرار می دهند، اما او طبیعت‌گرایی است که دقت‌ و تمرکزش را بر خوبی‌ها قرار می‌دهد، اگرچه منتقد نابرابری‌ها، بی‌عدالتی‌ها و انحصار‌طلبی های طبقات بالای جامعه است. حضور در محافل ادبی پاریس او را با شخصیت‌ها و چهره‌های برجسته‌یی چون امیل زولا، گوستاو فلوبر و برادران گنکور آشنا ساخت.

تجربه‌ی جنگیدن را هم از سر گذراند. در جنگ فرانسه و پروس به نظامیان پیوست، اما پس از روی کار آمدن حکومت کمون، از پاریس گریخت. سالهای پایانی عمرش را سخت رنجور بود. مرگش بسیار ناگهانی اتفاق افتاد؛ در هنگامه‌ی قدم زدن و صحبت کردن، پایش سُر خورد. بر زمین افتاد و جان سپرد. قریحه‌ی شعری و نکته سنجی‌های دوده را بسیار ستوده‌اند. وی کسی بود که می گفت هر داستان باید تاریخ زندگی مردی باشد که هرگز تاریخی نخواهد داشت.