تازه های کتاب در ایران  - بخش هفتم- مهرماه  139۵ 

 

نسرین پورهمرنگ

 

 عموزادگان/

سائول بلو/ ترجمه‌ی ویدا قانون/ نشر چشمه (چاپ دوم)/ ۱۰۶ صفحه

سائول بلو نویسنده‌ی آمریکایی کانادایی تبار است که در دهم ژوئن ۱۹۱۵ در خانواده‌یی یهودی در کبک کانادا دیده به جهان گشود. پدر و مادرش از مهاجرانی بودند که در سالهای ابتدایی قرن بیستم از سن‌پترزبورگ روسیه به کانادا مهاجرت کرده بودند. سلئول چند سال بیشتر نداشت که خانواده‌اش اینبار به امریکا مهاجرت کردند. در ۹ سالگی در شیکاگو ساکن شدند. نقل مکانهای پی درپی ضعف جسمانی مادرش را درپی داشت. بیمار شد و زمانی که سائول ۱۷ سال بیشتر از عمرش نگذشته بود او را تنها گذاشت.

لیزا مادر سائول زنی بسیار مذهبی بود و دوست داشت که فرزندش حرفه‌ی مذهبی درپیش گیرد و روحانی شود. اما این فقط خواسته‌ی لیزا بود و روحیه‌ی ماجراجو و عصیانگر سائول مسیر دیگری را در ذهنش می‌پرورانید. با خواندن چند کتاب رمان در دوران نوجوانی از جمله کلبه‌ی عمو توم تصمیم گرفت که نویسنده شود.

سائول پس از به پایان رساندن دوره‌ی دبیرستان به دانشگاه شیکاگو رفت. سپس تصمیمش بر این شد که در دانشگاه نورت وسترن ادامه‌ی تحصیل دهد. او نخست رشته‌ی ادبیات را انتخاب کرد اما منش ضد یهودی دانشگاه او را واداشت که در رشته‌ی جامعه‌شناسی فارغ‌ تحصیل شود.

در سال ۱۹۴۱ توانست به طور رسمی شهروند ایالات متحده شود. وقتی آمریکا نیز به جریان جنگ جهانی دوم پیوست او به نیروی دریایی رفت تا خدمت سربازی‌اش را در انجا سپری کند. در همان حین خدمت نخستین رمانش را با عنوان مرد آویزان به نگارش درآورد و به عبارتی آن را کامل کرد. رمان حکایت گر زندگی مردی است که برای رفتن به جنگ دچار تردید می‌شود.

از همین نخستین رمان سائول می توان دریافت که او با الهام از زمینه‌های فکری جامعه‌شناختی و فلسفی خویش کوشید تا پیچیدگی های حیات اجتماعی جامعه‌ی خود را به تصویر بکشد و به تحلیل درآورد. او در سال ۱۹۴۸ با استفاده از بورس تحصیلی گوگنهایم به پاریس رفت و در آنجا رمان ماجراهای اوگی مارچ را به نگارش درآورد.

بلو پس از آن رمان‌های سلطان باران و هرتزوگ را نوشت. نگارش این رمان‌ها و موفقیتی که به سبب اقبال مردم به آثارش به دست آورد او را به یکی از چهره‌های مطرح ادبیات تبدیل کرد. وی در سال ۱۹۷۵ به خاطر رمان هدیه‌ی هومبولت برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر شد و سال بعد جایزه‌ی نوبل ادبیات برای این رمان و مجموعه آثارش به وی تعلق گرفت.

به خاطر علاقه‌ی سائول به درس و تحصیل، تا سنین پیری در دانشگاههای ییل، مینه‌سوتا، نیویورک، پرینستون، پورتوریکو، شیکاگو، بوستون و کالج بارد به تدریس پرداخت. او طی دوران عمرش پنج بار ازدواج کرد که چهار فرزند حاصل این ازدواجها است. جالب است که بدانیم کوچکترین فرزندش دختری است که وقتی  سائول ۸۴ ساله بود به دنیا آمد!

سائول بلو در ۵ آوریل ۲۰۰۵ در منزل شخصی خود در بروکلاین ماساچوست درگذشت. هنگام مرگ ۸۹ سال داشت و در گورستان یهودیان براتلبورو ایالت ورمونت به خاک سپرده شد.

داستان عموزادگان یکی از بلندترین داستان‌هایی است که سائول بلو نوشته است. روایتی است از سرگشتگی‌ها و توانایی‌های آدمی برای ایجاد بحران و تباهی.

سائول بلو در این داستان بلند که روایتگر زندگی خانوادگی عموزادگانی پرتعداد است، به کاستی های خانواده‌ای سنتی که حالا اسیر زمانه‌ی مدرن و شرایط و ویژگی های آن شده‌اند می پردازد. یکی از عموزادگان درحال مرگ است و بقیه سعی می کنند تا از نفوذ عموزاده‌ی دیگر استفاده کنند تا خرج مراسم کفن و دفن را تهیه کنند. این عموزادگان سالهاست که هریک به راه خود رفته‌اند و از حال یکدیگر غریب افتاده‌اند. این غربت حالا به قدری عمیق شده است که انگار دنیا برای تک‌تک انها به آخر رسیده است.

سائول راوی حیات اجتماعی دوران پس از جنگ است. او واقعگرایی را با اندیشه‌های فلسفی درهم امیخته است تا به یک راوی ممتاز در کار خود تبدیل شود.

در بخشی از این کتاب چنین می‌خوانیم:نفرت، ژرف‌نگر است. اگر بگذارید نفرت شکل بگیرد، در مسیرش به درون همه چیز را می‌خورد و هستی‌تان را مصرف خواهد کرد و اندیشه را عمق می‌بخشد. نفرت کور نیست بلکه هوشیاری را افزایش می‌دهد، راه انسان را باز می‌کند،‌ منجر به بلوغ او می‌گردد تا بر هستی‌اش متمرکز شود طوری که بتواند به ادراکی از خویشتن برسد. عشق نیز چشمی است شفاف، نه نابینا، عشق حقیقی گمراه ‌کننده نیست. مانند نفرت سرچشمه‌ای بنیادی است. ولی عشق به سختی به دست می‌آید. نفرت اما اندوخته فراوانی دارد و از قرار معلوم شما هستی‌تان را در انتظار این هیجان بی‌نظیر به خطر می‌اندازید. بنابراین باید به نفرت که به وفور موجود است اعتماد کنید و اگر امید دارید در هر صورت به روشنی دست یابید، با دل و جان آن را غنیمت بشمارید.

 

جاسوس‌ها/

مایکل فرین/ ترجمه‌ی کیهان بهمنی/ نشر چترنگ/ ۲۴۵ صفحه

رمان جاسوس‌ها نوشته ی مایکل فرین- نمایشنامه‌نویس و مترجم انگلیسی- با ترجمه‌ی مایکل فرین منتشر و روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است.

مایکل فرین در سال ۱۹۳۳ در حومه‌ی لندن به‌دنیا آمد. او از معدود نویسندگانی است که هم در زمینه‌ی نمایشنامه و هم در حوزه‌ی رمان  آثار متعددی را خلق کرده است. او علاوه بر ۱۱ رمان و بیست نمایشنامه، آثار غیرداستانی متعددی را نیز به نگارش درآورده است. فرين در دوره‌ی خدمت نظام توانست زبان روسی را فرا گیرد. او این فراگیری را در خدمت علاقه‌های ادبی خود قرار داد و هم اکنون در ردیف  بهترين ترجمه‌گران آثار چخوف در بريتانيا می باشد.

برخی از آثار او مانندکپنهاگ و دمکراسی که متن‌های نمایشی می‌باشند و رمان‌هایی مانند جاسوس‌ها و به سوی پایان صبح مورد توجه فراوان خوانندگان نیز قرار گرفته است. رمان جاسوس‌ها در سال 2002 نوشته شد و موفق به دریافت دو جایزه‌ی مهم ادبی با نام‌های جایزه وایت بِرِد (2002) و جایزه‌ی نویسندگان کشورهای مشترک‌المنافع (2003) شد. او همچنین بین سال‌های 1966 تا 2006 موفق به دریافت نزدیک به 20 جایزه ادبی در بخش‌های نمایشنامه و رمان شده است.

در پشت جلد این کتاب آمده است: بچه طفلکی. اما همیشه همین طوره. تو یه بازی رو شروع می‌کنی، تو بازی هم از خودت شجاعت نشون می‌دی و می‌شی قهرمان بازی. اما بازی هی طول می‌کشه و طول می‌کشه، و ترسناک‌تر و ترسناک‌تر می‌شه، و تو خسته می‌شی چون نمی‌تونی برای ابد شجاع بمونی. و بعد یه شب اون بلا سرت میاد. تو اون بالا، تو تاریکی آسمونی، هشتصد کیلومتر دور از خونه، و یکهو حس می‌کنی اون تاریکی به جسمت رسوخ کرده. تو سرت، تو شکمت. می‌بری، مثل یه موتور خراب. نمی‌تونی فکر کنی، نمی‌تونی تکون بخوری. نمی‌تونی ببینی، نمی‌تونی بشنوی. تو تاریکی فریاد ترس همه‌چی رو تو خودش غرق می‌کنه و بعد اون فریاد ادامه پیدا می‌کنه؛ و تازه می‌بینی داره از تو وجود خودت بیرون میاد.

جاسوس‌ها نخستین رمانی است که از مایکل فرین در ایران ترجمه و منتشر شده‌ است. این رمان از زبان مردی روایت می‌شود که به بیان خاطرات خود از سالهای جنگ جهانی دوم می پردازد. او در آن‌زمان هنوز به سنین نوجوانی نیز نرسیده بود اما ناخواسته به همراه دوستش وارد ماجراهایی جدی و ناخوشایند می شود.از فرین پیش از این دو نمایشنامه‌ی کپنهاگ و دمکراسی به فارسی منتشر شده بود.

   از دیگر جایزه‌هایی که فرین طی دوران فعالیت ادبی خود موفق به دریافت آن شده عبارتند از: جایزه‌ی سامرمست موام (1966) برای رمان مرد حلبی؛ جایزه ی لارنس اولیویه (1976) در بخش بهترین کمدی برای نمایشنامه ی سال‌های خرها؛ جوایز حلقه منتقدان تئاتر (1998)، ایونینگ استاندارد لندن (1998)،  تونی (2000) و حلقه‌ی منتقدان تئاتر نیویورک (2000) برای نمایشنامه‌‌ی کپنهاگ؛ جایزه‌ی وایت بِرِد (2002) برای جاسوس‌ها و جایزه قلم طلایی (2003) به خاطر یک عمر خدمت به ادبیات.

 

هویت ایرانی از دوران باستان تا پایان پهلوی/

احمد اشرف و دو مقاله از گراردو نیولی و شاپور شهبازی/ ترجمه و تدوین حمید احمدی/
نشر نی/ ۲۶۴ صفحه

   احمد اشرف از جامعه شناسان سرشناس ایرانی است که از سالها پیش مقیم آمریکا می‌باشد. او طی سالهای فعالیت اموزشی خود در دانشگاههای پنسیلوانیا، کلمبیا، پرینستون و تهران، به تدریس جامعه‌شناسی و تاریخ اجتماعی ایران پرداخته‌است. او ضمن نگارش مقاله‌های متعدد در نشریه‌هایی مانند مطالعات ایران، ژورنال بین‌المللی سیاست، فرهنگ و جامعه و ایران‌نامه به کار مشغول بوده‌است و از سردبیران ارشد دانشنامهٔ ی ایرانیکا می‌باشد. از جمله آثار وی می‌توان به موانع تاریخی رشد سرمایه‌داری در ایران: دورهٔ قاجاریه، طبقات اجتماعی، دولت و انقلاب در ایران و جستارهایی درباره‌ی تئوری توطئه در ایران اشاره کرد که برخی حاصل کار مشترک با صاحبنظران دیگر است.

  کتاب هویت ایرانی از دوران باستان تا پایان پهلوی که برای سومین بار بازنشر می‌شود علاوه بر چند مقاله از احمد اشرف، شامل دو مقاله از گراردو نیولی و شاپور شهبازی است.ترجمه و تدوینگر این مجموعه دکتر حمید احمدی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران است.

برخی مفاهیم جامعه‌شناختی که احمد اشرف به آنها می‌پردازد شامل سلسله‌مراتب اجتماعی در ایران، سنت و مدرنیته، هویت ملی ایرانیان، روابط زراعی در ایران و رهبری کاریزماتیک و حکومت تئوکراتیک (دین‌سالار) در ایران پس از انقلاب است.

این جامعه‌شناس ایرانی مقیم آمریکا در این مجموعه مقالات می کوشد تا مراحل دگرگونی و یا ثبات هویت اجتماعی ایرانیان را از دوران باستان تا دوران پهلوی مورد بررسی قرار دهد. دوره‌هایی که اشرف به انها پرداخته عبارتند از: دوران پیش از اسلام، سده‌های میانه اسلامی تا دوران صفویه، پیدایش هویت شیعی- ایرانی در دوره صفوی و سرانجام پیدایش تطور و هویت ملی- ایرانی در قرن‌های نوزدهم و بیستم میلادی.

هویت ملی با هویت قومی همبستگی‌هایی دارد، هرچند پدیده‌یی متعلق به عصر جدید است؛ یعنی از زمانی که دولت- ملت‌ها در سراسر جهان شکل گرفتند.

به نظر اشرف هویت ملی و قومی از تصور تمایز و رویارویی میان ما یا خودی‌ها در برابر دیگران یا بیگانگان ناشی می‌شود. این احساس دوگانگی میان ما و دیگران اگر در حد اعتدال و معقول باشد می‌تواند همچون نیرویی برای همیاری و اعتلای فرهنگی ظاهر شود و اگر به قلمرو تعصبات و دشمنی‌ها و کینه‌توزی‌های ملی و قومی و نژادی درآید یا به بهانه چالش با تعصبات ملی و قومی، به نفی و انکار و تمسخر میراث فرهنگی خود بنشیند نیرویی ویرانگر خواهد شد، زاینده دشمنی و ستیزه‌جویی.