مرور  کتاب  - بخش دوم -اردیبهشت  ماه  1394 

 

نسرین پورهمرنگ   

- از زبان شخص اول (گفت و گو با ولادیمیر پوتین)
- ناتالیا گورکیان، ناتالیا تیماکوا، آندره کالسینکوف
- ترجمه‌ی دکتر منصور صفوتی
- 191 صفحه
- انتشارات دشتستان


   از زبان شخص اول عنوان کتابی است که حاصل گفت و گوی چندین روزه ‌ی 3 تن از خبرنگاران روسی با ولادیمیر پوتین؛ رئیس جمهوری روسیه است. البته در این گفت و گوها به جز آقای پوتین، مربیان، معلمان، همکاران، دوستان نزدیک و خانواده‌ی او نیز حضور داشتند و در برخی مواقع آنها نیز به بعضی از پرسش‌ها پاسخ می‌دادند.
در این گفت و گوها که بسیار جذاب و خواندنی می‌باشند می‌توان از لابلای خاطرات آقای پوتین از دوران کودکی‌اش و حتی خاطرات پیش از به دنیا آمدنش که پدر و مادرش برای وی تعریف کرده‌اند، صفحاتی از تاریخ دشوار و پرفراز و نشیب این سرزمین پهناور را مرور کرد.
از ازدواج پدر و مادرش در سن 17 سالگی و اعزام به جبهه‌ی پدرش برای شرکت در جنگ جهانی اول و گرسنگی و فقر و مصیبتی که بارها مادرش را تا آستانه‌ی مرگ کشانید و حتی خاطراتی پیش از آن دوران را نیز مطالعه کرد؛ خاطراتی که مربوط به پدربزرگش بوده، پدربزرگی که به‌واسطه‌ی مهارت در آشپزی، سرآشپز کاخ لنین و استالین بود.
گفت و گوها که البته بیشتر شامل صحبت‌های شخص اول روسیه است و پرسش‌های خبرنگاران به صورت کوتاه مطرح شده، بسیار خواندنی و جذاب می‌باشند. به ویژه که این گفت و گوها به مانند آلبومی از عکس‌های شخصی و خانوادگی می‌ماند که خواننده می‌تواند سیر مراحل رشد شخص اول روسیه را در آن مشاهده نماید. از چگونگی ازدواج پدر و مادرش، فوت برادر کوچکش براثر بیماری در زمان جنگ، درآستانه‌ی مرگ قرار گرفتن مادرش براثر گرسنگی در زمان محاصره‌ی شهر، حضور پدرش در صحنه‌های مختلف نبرد و لحظه‌هایی که جز مرگ نمی‌شد انتظار چیز دیگری را داشت، ... رشد و بالیدن او پس از پایان جنگ در خانه‌های اشتراکی، مدرسه رفتنش، زمان دانشجویی، کار در کا.گ.ب ، ازدواج، مراحل رشد اداری و سرانجام رسیدنش به مقام ریاست جمهوری.
آنچه در این گفت و گوها جالب می‌نماید این است که رویدادهای مهم سیاسی و تاریخی با خاطرات زندگی شخصی یک فرد عجین شده است و این فرد کسی نیست جز رئیس جمهور قدرتمند روسیه و جالبتر آنکه این گفت و گوها که بیشتر جذابیت تصویری دارند نه از دیدگاه موشکافانه و سرشار از تردید تحلیلگران سیاسی که از زبان خود شخص رئیس جمهور با واژگانی بسیار ساده و شنیدنی بیان شده است.
در بخشی از این گفت و گوها پوتین چنین می‌گوید: در حقیقت زندگی من خیلی ساده است، مثل کف دست: مدرسه را تمام کردم. رفتم دانشگاه. بعد از پایان دوره‌ی دانشگاه رفتم به کا.گ.ب. (کا.گ.ب) را به پایان رساندم. دوباره به دانشگاه رفتم. از دانشگاه نزد سویچاک رفتم. از نزد سویچاک به مسکو (اداره امور)، بعد به نهاد ریاست جمهوری و از آنجا به سازمان امنیت فدرال وارد شدم. سپس به نخست وزیری منصوبم کردند و اکنون کفیل ریاست جمهوری هستم. همین!
مصاحبه کنندگان دربخشی از مقدمه‌ی این کتاب چنین نوشته‌اند:
ما با ولادیمیر پوتین شش بار و هربار چندین ساعت گفت و گو کردیم. هم او و هم ما صبور بودیم و مقاوم.
هروقت ما سوال نامناسبی مطرح می‌کردیم، یا به مسائل شخصی می‌پرداختیم، او تاملی می‌کرد یا اینکه می‌خواست ضبط صوت را خاموش کنیم و اضافه می‌کرد این مسئله خیلی شخصی است.
این دیدارها بدون کت ولی با کراوات و به‌طور معمول دیروقت شب صورت می‌گرفت... با پوتین درباره زندگی حرف زدیم و مهمتر از همه درباره زندگی او. با او چنان که در روسیه مرسوم است در آشپزخانه و البته پشت میز چیده شده صحبت کردیم.
گاهی دمغ بود و با چشمان خسته می‌آمد ولی هیچ وقت گفت و گو را به خواست خودش قطع نکرد، فقط یکبار ساعتها بعد از نیمه شب خیلی با احتیاط پرسید: خوب هرچه بود مطرح کردید؟ یا باز هم وراجی کنیم.
پیش می‌آمد که در پاسخ بعضی از سوالها به فکر فرو می‌رفت و سکوت می‌کرد ولی بعد به هرحال پاسخ می‌داد...
نویسندگان در پایان مقدمه‌ی خود افزوده‌اند: در این کتاب ما چیزی از خودمان اضافه نکرده ایم و در آن حتی یک سطر از زبان مولف وجود ندارد. مگر سوالات ما.
زمانی که سوال، پوتین و نزدیکانش را به فکر فرو می‌برد، یا می‌خواستند وقایع را به‌یاد بیاورند، سعی می‌کردیم وضع را به هم نزنیم. از این‌رو شکل این کتاب با دیگر کتابها کمی فرق دارد. درحقیقت مصاحبه و گفتاری یکطرفه است. تمام گفت و گوهای ما در این کتاب منعکس شده است. به نظر ما مطالب این کتاب به سوال "آقای پوتین کیست؟" پاسخ نداده است، ولی مطمئن هستیم که پوتین مفهومتر شده است.

 

فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی/
سال اول، شماره‌ی 3 و 4/ موسسه خانه کتاب/ سردبیر: دکتر محمدرضا رسولی/
 247 صفحه


   شماره‌ی سوم و چهارم فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی منتشر شد. نقد کتاب علوم اجتماعی که پیش از این به صورت ماهنامه منتشر می‌شد از سال گذشته در قطع جدید و به صورت فصلنامه به صورت تخصصی‌تر منتشر می‌شود و صرفا" به نقد کتابهای تازه منتشر شده می‌پردازد. در شماره‌ی 3و 4 این فصلنامه که در یک مجلد منتشر شده است می‌توان به این آثار اشاره کرد:
فراز و فرود کتاب علوم اجتماعی: دکتر غلامعباس توسلی/ زشت و زیبای تاریخ اجتماعی ایران از مشروطیت تا انقلاب اسلامی: سیدعبدالله انوار/ بازی تردید یا بازی باور: دو رویکرد به نقد و نقدپژوهی در ایران: دکتر نعمت‌الله فاضلی/ تاریخ فرهنگ مدرن ایران: دکتر محمد سعید ذکایی/ بازیابی ارزشهای فکری شرق در پیوند جامعه‌شناسی و تاریخ: دکتر شاپور رواسانی/تحول روش‌شناختی در جهان علمی معاصر: دکتر عبدالله گیویان/ شبکه های خشم و امید، جنبش‌های اجتماعی در عصر اینترنت: بهروز گرانپایه/ برمدار صفردرجه: دکتر امیدعلی احمدی/ صنعت فرهنگ و بازیهای رایانه‌ای: نسرین پورهمرنگ
در بخشی از مقاله‌ی اخیر که درباره ی کتاب ترجمه نشده‌ی صنعت فرهنگ و بازیهای رایانه ای نوشته شده، چنین آمده است:
این بازی‌ها اغلب به علت محتوای خشونت‌آمیزی که دارند تاثیرات مخرب فراوانی نیز بر کودکان برجای می‌گذارند. خشونت، تخریب، ویرانی و کشتار از جمله مضامین رایج در این نوع از بازی‌ها هستند. ویژگی تعاملی این بازی‌ها که می‌تواند به عنوان یکی از ویژگی‌های مثبت این بازی‌ها تلقی شود، درجای خود می‌تواند آسیب‌هایی را نیز در فضاها و محیط واقعی به همراه داشته باشد. برای کاربران این بازی‌ها به ویژه اگر از کودکان باشند تشخیص و جدا سازی محیط‌های واقعی و مجازی اندکی دشوار به نظر می‌رسد. کودکان با تخیلات خود زندگی می‌کنند. وقتی در فضای مجازی ذهن کودکان از خشونت و پرخاشگری انباشته می شود، کودکان ناخودآگاه همان کنش‌ها و واکنش‌ها و تقابل‌ها را به فضاهای واقعی نیز تعمیم می‌دهند.
فکر و تصویرهای ذهنی کودکان درحین بازیهای رایانه‌ای مملو از مفاهیمی می‌شود که تجسم عینی هریک از آنها در دنیای واقعی می‌تواند برای جامعه‌ی بشری فاجعه آفرین باشد. خونریزی، کشتار، خیانت، جنگ و نابودی از مضمون‌های رایج در اغلب این بازی‌ها می‌باشند. همچنین وجود شخصیت‌های ماورایی و با قدرت‌های شگفت انگیز، می‌تواند ذهن کودکان را درگیر تخیلاتی سازد که فاقد معیارهای خلاقیت و سازندگی است. علاوه آنکه وجود چنین شخصیت‌هایی کودکان را به این سمت سوق می‌دهد که در زندگی خود به‌جای برداشتن گامهای آرام و پیوسته و کسب تدریجی توانمندی، دل به یافتن نیروها و منابعی ببندند که همه‌ی آرزوهای آنها را درچشم برهمزدنی برآورده سازد و از قدرتی شگرف برخوردار باشد. این‌ها همان توهماتی هستند که اندیشه‌ی مدرنیسم در ابتدای موجودیت خود قصد خویش را مقابله با آنها اعلام کرد، اما در ادامه‌ی حیات در کالبد نظام اقتصادی، به سمت بازتولید همین افکار توهم زا در قالب تولیدات صنعت فرهنگی پیش رفت.
این فصلنامه در 247 صفحه برای علاقمندان به مباحث علوم اجتماعی منتشر شده است.