تازه های کتاب در ایران  - بخش دوم - اردیبهشت ماه  1393 

 

نسرین پورهمرنگ

 

نظریه انتقادی/

داگلاس کلنر/ ترجمه‌ی محمد مهدی وحیدی/ انتشارات سروش/ 130 صفحه

نظریه ی انتقادی دربرگیرنده ی آرای اعضای مکتب فرانکفورت می باشد؛ مکتبی که در دهه‌ی ۱۹۳۰ میلادی به‌وسیله‌ی "ماکس هورکهایمر" در ابتدا به صورت یک انجمن پژوهشی در زمینه‌ی موضوعات اجتماعی در فرانکفورت تأسیس شد. فعالیت‌های اصلی این مکتب در زمینه‌های مربوط به فلسفه‌ی علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی و نظریه‌های اجتماعی نئومارکسیستی است.

اعضای فعال این مکتب در سال‌های به قدرت رسیدن هیتلر مجبور به ترک کشور خود شدند و به آمریکا مهاجرت کردند و در دانشگاه کلمبیا به فعالیت خود ادامه دادند. پس از پایان جنگ، برخی از اعضا به کشور خود بازگشتند و برخی نیز در آمریکا باقی ماندند.

دیدگاههای این مکتب اگرچه از ریشه های مارکسیستی برخوردار است اما دربرگیرنده ی نگرشهای تند انتقادی نسبت به جبرگرایی اقتصادی مارکسیست های سنتی است. آنها با تکیه بر جنبه‌های فرهنگی جامعه ی مدرن به نقد آن چیزی پرداختند که خود "صنعت فرهنگ" نامیدند. از آنجایی که اغلب دیدگاههای اعضای این مکتب شامل انتقادهای شدید به جنبه های مختلف جامعه ی سرمایه‌داری، اقتصاد صنعتی و عقلگرایی ابزاری است، نظریه‌های اعضای مکب فرانکفورت به نظریه‌های انتقادی ش از جمله اعضای نسل اول این مکتب می‌توان به ماکس هورکهایمر، تئودور آدورنو، اریش فروم، هربرت مارکوزه، فرانس نویمان و والتر بنیامین اشاره کرد.

در کتاب "نظریه‌ انتقادی" نویسنده که خود از نومارکسیست‌های جوان می‌باشد طی چهار مقاله ضمن مرور اندیشه‌های مکتب انتقادی، دامنه‌ی انتقادها را گسترده تر می سازد و دیدگاههای انتقادی مندرج در سایر نظریه‌های جامعه‌شناختی را نیز مورد بررسی قرار می‌دهد. وی همچنین در مقاله های خود به کارکرد رسانه‌ها و صنعت رسانه‌ها و سوددهی آنها و نحوه‌ی تجارت و ساماندهی افکار عمومی می‌پردازد.

داگلاس کلنر، فارغ‌ تحصیل رشته ی فلسفه از دانشگاه کلمبیاست. علایق سیاسی وی به اندیشه های چپگرا در دوران تحصیل آشکار گشت. وی در ادامه تحصیلاتش در دانشگاه توبگن آلمان، با آثار نظریه‌پردازان نئومارکسیست مشهور آشنا شد و اشنایی با صاحبنظران مکتب فرانکفورت برای وی نقطه‌ی عطفی در زندگی فکری‌اش به حساب می آید.

کلنر را در زمره‌ی نسل سوم از نظریه‌پردازان انتقادی پیرو مکتب فرانکفورت به شمار می‌اورند، اما او کوشیده تا دامنه‌ی تفکراتش را از مکتب فرانکفورت بسی گسترده تر سازد و برخی رویه‌های تجدیدنظرطلبانه را نیز در کار خویش مورد توجه قرار دهد.

 

پسر عیسا /

دنیس جانسون/ ترجمه‌ی پیمان خاکسار/ نشر زاوش/ 115 صفحه

تا سوار شدم در پشت سرم بسته شد، انگار فقط منتظر من بود. چه می‌شد اگر فقط برف بود؟ همه‌جا را برف پوشانده بود و سرد و سفید تمام فاصله‌ها را پر می‌کرد؟ و من حسم را دنبال می‌کردم و از این زمستان می‌گذشتم و می‌رسیدم به جنگلی از درخت‌های سفید. و او راهم می‌داد.

چرخ‌ها جیغ کشیدند و ناگهان تنها چیزی که می‌دیدم کفش‌های بزرگ و زشت آدم‌ها بود. صدا متوقف شد. از کنار منظره‌های تنها و غمبار گذشتم. در فاصله بین محله‌ها و ایستگاه‌ها حس می‌کردم زندگی باطلم به دنبالم رویا می‌بیند. بله، یک شبح، یک رد. چیزی باقی مانده. در یکی از ایستگاه‌ها قطار مشکل پیدا کرد. تأخیر. البته برای کسانی که مقصدی داشتند.

آنچه نقل شد بخشی کوتاه از کتاب داستانی گپسر عیسا" نوشته‌ی دنیس جانسون؛ نویسنده‌ی مشهور آمریکایی است.

دنیس جانسون که در زمینه های شاعری، نویسندگی و نمایشنامه‌نویسی شهرت فراوانی در ادبیات معاصر آمریکا کسب کرده است در سال 1949 در آلمان غربی، شهر مونیخ به دنیا آمد. دوران کودکی و نوجوانی‌اش به خاطر مأموریت‌های کاری پدر در توکیو، مانیل و واشنگتن گذشت. وی بیست سال بیشتر نداشت که دفتر شعری با عنوان مردی میان فُک‌ها را منتشر کرد و پس از آن به دانشگاه آیوا رفت و شاگرد ریموند کارور شد.

اما در بیست و یک سالگی به علت درگیر شدن با اعتیاد در یک بیمارستان بیماری‌های روانی بستری شد. او مدت‌های طولانی درگیر اعتیاد شد و همین مسئله روند زندگی فکری و خلاقیت‌های ادبی‌اش را دچار اختلال فراوان کرد.

در ۱۹۸۸ برای نوشتن مقاله ای به فیلیپین سفر کرد، اما دچار بیماری مالاریا شد و مقاله را ناتمام رها کرد. مدتی بعد ناگزیر از همسرش جدا شد و بی‌پول و بی‌خانمان، دوره ی آوارگی را آغاز نمود. مجموعه‌ی این تجربه های تلخ اگرچه بخش عمده‌ای از دوران زندگی‌اش را دچار بحران و تلخکامی ساخت اما جانسون توانست از این همه تجربه های تلخ در خلق آثاری استفاده کند که توجه بسیاری از منتقدان را به خود جلب نماید. در یک نظر سنجی از منتقدان و نویسندگان امریکایی کتاب پسر عیسا جزو یکی از بهترین آثار داستانی بیست و پنج سال اخیر امریکا قرار گرفته است.

مجموعه‌ی داستانی" پسر عیسا" از داستان هایی به‌هم پیوسته تشکیل شده که راوی همه ی آنها یک نفر است و داستان‌ها به یکدیگر مرتبط می‌باشند. داستان‌ها در حاشیه‌ی‌ شهری کوچک در ایالت آیووا از زندگی آدم‌هایی حاشیه‌ای روایت می‌شود. وقوع جرم، بزه‌کاری و قتل امری عادی و بخشی از زندگی روزمره ی مردمان این شهر کوچک و حاشیه‌ای است و کسی از وقوع این همه بزه‌کاری چندان دچار عذاب وجدان نمی‌شود.

جانسون در سال 1992 که کتابش منتشر شد جایزه‌‌ی ملی کتاب آمریکا را از آن خود کرد. او می‌گوید: من همین آمریکایی هستم که در داستان‌های پسرعیسا می‌بینید، همه‌ی این زندگی و تا ته ماجرا رفتن را از سرگذرانده‌ام و بعد نویسنده شده‌ام.

از دیگر آثار این نویسنده‌ی آمریکایی می‌توان به فرشتگان (۱۹۸۳)، فیسکادورو (۱۹۸۵) ستارگان در ظهر (۱۹۸۶)، درخت دود(۲۰۰)، رویاهای قطار (۲۰۱۱) اشاره کرد.

 دو کتاب درخت دود و رویاهای قطار کاندیدای جایزه پولیتزر شدند و درخت دود برنده‌ی جایزه کتاب ملی امریکا گردید.

 

گرینگوی پیر/

کارلوس فوئنتس/ ترجمه‌ی عبدالله کوثری/ نشر ماهی

   "گرینگوی پیر" رمانی اجتماعی با الهام از وقایع انقلاب مکزیک نوشته شده است. نویسنده‌ی این رمان "کارلوس فوئنتس" نویسنده‌ی سرشناس و فقید مکزیکی است. نویسنده با استفاده از وقایع اجتماعی انقلاب مکزیک به عنوان پس زمینه‌ی وقایع رمان، به زندگی سه شخصیت می‌پردازد که یکی از آنها گزارشی تخیلی از زندگی امبروز بی‌یرس، نویسنده سرشناس امریکایی است.

امبروز بی یرس" در اواخر قرن نوزدهم و سال‌های ابتدایی قرن بیستم به عنوان یک نویسنده‌ی جنجالی در آمریکا شناخته شده بود. روح پرتلاطم این نویسنده او را وامی‌دارد تا در سال 1913 در سن 71 سالگی به سرزمین مکزیک برود تا به انقلاب این کشور بپیوندد. اما رد او گم می شود و هیچ کس در نهایت از سرنوشتش با خبر نمی‌شود .در این کتاب فوئنتس سرنوشت خیالی این نویسنده در انقلاب مکزیک را به تصویر می‌کشد.

فوئنتس بارها در آثارش به انقلاب مکزیک و رنج و محنت مردم در جریان این انقلاب و پس از آن می‌پردازد.

انقلاب مکزیک، به مبارزه‌ی مسلحانه‌ی گروهی از انقلابیون در سال ۱۹۱۰ میلادی اشاره ‌می کند که با قیام به رهبری فرانسیسکو مادرو علیه پورفیریو دیاس که حاکم مطلق و مستبد (رئیس جمهور مادام العمر) مکزیک بود آغاز شد.

این انقلاب از طرف جنبش‌های سوسیالیست، لیبرال، آنارشیست، پوپولیست و ... حمایت می‌شد. با وسعت گرفتن ابعاد انقلاب، اختلاف بین گروههای مبارز نیز بروز پیدا کرد و از انقلاب علیه رژیم حاکم به یک جنگ داخلی تبدیل شد.

از انقلاب و جنگ داخلی مکزیک اغلب به عنوان مهمترین واقعه‌ی سیاسی در مکزیک و یکی از بزرگترین رویدادهای قرن بیستم میلادی یاد می‌کنند.

کارلوس فوئنتس نویسنده‌ی مکزیکی و یکی از پْرآوازه‌ترین نویسندگان اسپانیایی زبان است. وی در سال 2012 در اثر نارسایی قلبی و در سن 83 سالگی درگذشت. آثار او به بسیاری از زبان‌ها ترجمه شده اند.

از جمله آثار وی می‌توان به پوست انداختن، لائورادیاس، آئورا، سر هیدرا و مرگ آرتمیو کروز

اشاره کرد. رنج و محنت مردم مکزیک زمینه‌ی اصلی اغلب اثار فوئنتس را تشکیل می‌دهند.

گرینگوی پیر برای نخستین بار با ترجمه‌ی عبدالله کوثری در سال 1378 به‌وسیله ی انتشارات طرح نو به چاپ رسید.

 

پی‌یر و لوسی/

رومن رولان/ ترجمه‌ی مینو مشیری/ انتشارات فرهنگ نشر نو

پی‌یر و لوسی داستان دلدادگی پسر و دختری جوان در بحبوحه‌ی جنگ جهانی اول است. نویسنده‌ی سرشناس رمان رومن رولان- با زمینه قرار دادن وقایع سخت و اندوهبار جنگ به تصویر احساسات عاطفی، انساندوستانه، صلح‌طلبانه و پرشور دو جوان می‌پردازد که همزیستی مسالمت‌آمیز را حق انسان ها می‌دانند و جهان عاری از خشونت را در رویاها و تلاش‌های روزمره‌ی خود می‌طلبند.

"پی یر" شخصیت اصلی رمان جوانی 18 ساله و از طبقه‌ی بورژوا است که با شعله‌ور شدن زبانه‌های جنگ جهانی اول به خدمت فراخوانده می‌شود. افسردگی و ناامیدی از جهانی که در آن زندگی می‌کنیم ذهن پی‌یر را به خود مشغول داشته است.

 رومن رولان که در ژانویه‌ی 1866 در شهر کلامسی ایالت بورگونی فرانسه به دنیا آمد خود عضو خانواده‌ای بورژوا و مرفه بود. وی در پاریس و رم به تحصیلات عالیه پرداخت و تز دکترایش را درباره‌ی تاریخ اپرای اروپا نوشت.

وی مدتی را در دانشگاههای سوربن و اکول نورمال به تدریس پرداخت و از سال 1912 تمام وقت به نویسندگی پرداخت.

وی در حوزه‌های مختلفی از جمله داستان، نمایشنامه، مقاله، زندگینامه و تاریخ هنر به نگارش دست زد. علاوه آنکه به موسیقی نیز علاقه داشت و شناخت قابل قبولی از این هنر داشت. معروف‌ترین آثار او در حوزه‌ی ادبیات داستانی عبارتند از: ژان کریستف، جان شیفته و کولا برونیون.