تازه های کتاب در ایران  - بخش دهم- دی‌ماه  1393 

 

نسرین پورهمرنگ

   

زیبایی‌شناسی در معماری/

 یورگ کورت گروتر/ ترجمه‌ی مجتبی دولتخواه و سولماز همتی/ 344 صفحه/
 انتشارات کتاب آبان

 درک بی‌واسطه‌ی ما از جهان اطرافمان به مشاهده ی مستقیم پدیده‌های حسی و عینی محیط اطراف بستگی دارد. اگرچه تحلیل‌های ذهنی و شرایط فرهنگی هر جامعه بر نحوه‌ی تحلیل داده‌های حسی ما از محیط تاثیرگذار است.

سازه‌های انسانی محیط زندگی طی حیات بشر مراحل ابتدایی تا بسیار پیچیده‌ای را طی کرده است که مشاهده ی آن بدون تردید حیرت انگیز است. این حیرت بیشتر از آن ناشی می‌شود که تکامل این سازه‌ها دیگر نه در مسیر برطرف ساختن نیازهای ضروری و غیرضروری بشر که در مسیر زیبایی شناختی و دگرگونی نامتعارف فضاها و حجم‌ها برای خلق نمادها و تصور و تصویرهایی جدید از زیبایی است.

در کتابی به قلم معمار 67 ساله‌ی آلمانی؛ پروفسور یورگ کورت گروتر با عنوان زیبایی‌شناسی در معماری، علاوه بر شرح مختصری از مبانی روانشناختی درک و دریافت حسی انسان از پدیده‌های محیط اطراف، به تبیین سهم هریک از عنصرهای فرم، فضا، ساختار و نور در زیبایی یک اثر معماری می‌پردازد. وی برای تصویر این سهم به ارائه‌ی آثاری متعدد از سازه‌های معماری در سراسر جهان پرداخته است.

نویسنده در ابتدای کتاب به ارائه‌ی تعریف‌های خود از برخی مفهوم‌های اصلی در هنر و معماری و زیبایی شناسی می‌پردازد. سپس محتوای جامعی را در زمینه‌ی موضوعات اصلی مطرح در زیبایی شناسی و معماری در 11 فل به خوانندگان ارائه می‌دهد. بحث‌های دامنه دار نویسنده به همراه مثال‌هایی که ارائه می‌دهد این کتاب را برای مطالعه ی دانشجویان معماری بسیار مفید ساخته است.

فصل‌های این کتاب با عنوان های زیر تدوین شده است: مبانی ادراک و دریافت، فرهنگ و سبک، زیبایی ‌و زیبایی‌شناسی، محیط و مکان، فضا، فرم، هماهنگی، زمان و راه، نور و رنگ، نشانه، جزء و کل تدوین شده است.

در فصل نخست نویسنده به معنای پیام و چگونگی ارسال و دریافت آن و تاثیراتی که می‌تواند از نظر زیبایی شناختی و برانگیختن حس زیبایی پنداری مخاطب برجای گذارد می‌پردازد. جنبه‌های روانی- اجتماعی پیام و نقش اندام‌های حسی گیرنده‌ی پیام و ساختارهای پنهان و آشکار پیام نیز از جمله بحث‌هایی است که در این فصل مطرح شده است.

در فصل دوم نویسنده به تاثیرات متقابلی می پردازد که آثار معماری بر فرهنگ یک جامعه برجای می‌گذارد. سبک اثر معماری از جمله‌ی این تاثیرگذاری‌های متقابل است.

در فصل سوم نویسنده تغییرات زیبایی شناختی را در گذر تاریخ مورد بررسی قرار می‌دهد. فصل چهارم به ارتباط انسان با محیط طبیعی و جغرافیایی‌اش پرداخته است و اینکه محیط مادی بر شکل بنا چه تاثیراتی می‌گذارد.

ماهیت فضا در معماری و تحولاتی که در دوره‌های مختلف تاریخی داشته است، همچنین تفاوت فضاهای هندسی، فضاهای شب و روز، فضاهای بسته و باز، فضاهای عمومی و خصوصی، فضاهای چندوجهی و ... از جمله موردهایی است که در فصل پنجم مورد توجه نویسنده قرار گرفته است.

در فصل ششم فرم و ارتباط آن با فرهنگ مورد بررسی قرار گرفته است. ضرورت های هماهنگی و توازن در اجزای یک اثر هنری و معماری موضوع فصل هفتم است. درک متفاوت از زمان نزد نقاشان و معماران در فصل هشتم مورد توجه قرار گرفته است.

اهمیت عنصرهای نور و رنگ و شدت و ضعف آن در فضاهای داخلی و خارجی اثر معماری و نشانه‌های نمادین و تزئینی؛ موضوعات فصل‌های نهم و دهم کتاب را شامل می‌‌شوند.

در فصل پایانی کتاب نیز نویسنده به ارتباط بین اجزای سازه‌ی معماری با کل بنا پرداخته است. نوع و تعداد اجزاء، همنشینی و سازگاری اجزاء و هماهنگی ساخت و ساز صنعتی با زیبایی شناختی معماری از جمله نکته‌های مطرح شده در این فصل هستند.

این کتاب همچنین شامل 450 تصویر سیاه و سفید کوچک از پلان‌ها و تصویر بناها و نقاشی‌ها است که به تناسب بحث‌های مطرح شده در کتاب از انها استفاده گردیده است.

گفتنی اینکه، یورگ کورت گروتر (Jorg Kurt Grutter) 3 سال پس از پایان جنگ جهانی دوم در 1948 در آلمان به دنیا آمد. تحصیلات خود را در رشته‌ی معماری در کشور خود و سپس در آلمان به پایان رسانید. وی این کتاب را در سال 1987 منتشر ساخت.این کتاب نخستین بار در سال 1375 به هت انتشارات دانشگاه شهید بهشتی با ترجمه‌ی جهانشاه پاکزاد و عبدالرضا همایون منتشر شد.

 

 

خودکشی/

امیل دورکیم/ ترجمه‌ی نادر سالارزاده‌ امیری/ انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی/
 483 صفحه

   امیل دورکیم؛ جامعه شناس فرانسوی در زمره‌ی جامعه شناسان کلاسیک محسوب می‌شود. او  بنیانگذار جامعه شناسی به عنوان یک رشته‌ی دانشگاهی است.وی در دوره‌ای می‌زیست (  متولد ۱۵ آوریل ۱۸۵۸ - درگذشته ۱۵ نوامبر ۱۹۱۷) که جامعه‌ی فرانسه با نابسامانی‌های اجتماعی پس از انقلاب کبیر دست و پنجه نرم می‌کرد. مشابه چنین نابسامانی‌هایی در سایر کشورهای اروپایی نیز که تحولات انقلاب صنعتی و عصر روشنگری را تجربه کرده بودند دیده می‌شد.

در چنین عصر و زمانه‌ای بود که رشته ی جامعه‌شناسی به عنوان یک رشته‌ی دانشگاهی سربرآورد تا به پرسش‌های بی‌شمار مردمانی پاسخ دهد که از حجم انبوه بی‌نظمی‌ها و ناهنجاری‌های اجتماعی به تنگ آمده بودند.

دورکیم برای جامعه و واقعیت‌های موجود در آن هویتی مستقل و عینی قائل شد که خارج از ذهن انسان حیات دارند و این حیات مستقل به شکل هنجارها و الزامهای اجتماعی رفتارهای فردی و اجتماعی را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.

دورکیم برای اثبات مدعای خود به تحقیقات و مطالعات تجربی فراوانی دست زد که از جمله‌ی آنها بررسی مسئله‌ی خودکشی نه به عنوان یک واکنش روانی که به عنوان یک واکنش اجتماعی است. دورکیم در این تحقیق خود جنبه‌های روانی تاثیرگذار بر خودکشی را به کناری می‌نهد و به نقش و تاثیر همبستگی اجتماعی در جوامع مختلف مسیحی با گرایش‌های کاتولیک و پروتستان بر مسئله‌ی خودکشی می‌پردازد.

او با بررسی آماری در این کشورها به این نتیجه می‌رسد که نرخ خودکشی در جوامع مسیحی کاتولیک مذهب به دلیل بالا بودن میزان همبستگی اجتماعی و حاکمیت گسترده‌تر ارزشهای سنتی بسیار پایین‌تر از جوامع پروتستان مذهب است. وی علت بالاتر بودن نرخ خودکشی در جوامع پروتستان مذهب را حاکم شدن ارزش‌های فردگرایانه و به سستی گراییدن همبستگی اجتماعی که به احساس تنهایی و بی‌پناهی افراد دامن می‌زند، اعلام نمود.

این کتاب به دلیل آنکه جزو نخستین آثار تحقیقی تجربی با روش شناسی معین در رشته‌ی جامعه‌شناسی محسوب می‌شود جزو آثار کلاسیک و مهم این رشته محسوب می شود و از زمان نخستین انتشار آن در فرانسه در سال 1897 بارها و بارها در آکادمی‌های مختلف جامعه شناسی در سراسر دنیا به چاپ رسیده است.

این کتاب در ایران با ترجمه‌ی دکتر نادر سالار‌زاده امیری و مقدمه و ویرایش دکتر غلامعباس توسلی منتشر شده است. کتاب خودکشی اثر امیل دورکیم سومین بار است که توسط مرکز انتشارات دانشگاه علامه‌طباطبایی منتشر شده است.