تازه های کتاب در ایران  - بخش پنجم- اَمرداد ماه  1393 

 

نسرین پورهمرنگ

  

زنان در روزگار خودشان/

ارلیت لگیت/ ترجمه‌ی نیلوفر مهدیان/ نشر نی/ 613 صفحه

ارلیت لگیت نویسنده ی کتاب زنان در روزگار خودشان به تاریخچه‌ی جنبش‌های فمنیستی در قاره‌ی اروپا و کشورهای غربی پرداخته و وقوع انقلاب صنعتی را در پدیداری این جنبش‌ها بسیار مثر دانسته است. انقلاب صنعتی که به راه‌اندازی کارخانه‌های متعدد و تولید انبوه منجر شد فرصتی را برای کار زنان در خارج از خانه فراهم کرد، چرا که این کارخانه‌ها به انبوه کارگران با دستمزدهای پایین نیاز داشتند و طبعا" زنان این میان گزینه های مناسبی برای انجام کارهای طولانی و طاقت فرسا با حداقل دستمزد بودند.

مارلین‌لگیت در بخش‌های ابتدایی کتاب زندگی زنان در قرون وسطا را مورد برررسی قرار می‌دهد و اینکه زنان مسیحی با سپری کردن بخش عمده‌ای از زندگی خود در کلیسا، زندگی زاهدانه‌ای را سپری می‌کردند. او در بخشی از کتاب با عنوان از عیسی تا ژاندارک نتیجه‌می گیرد که زندگی زاهدانه تنها راهی بود که به زنان امکان استقلال بیشتری می‌داد. بسیاری از زنان با مقاومت در مقابل سنت‌های متحجرانه ی جامعه ی خود ناگزیر شدند تا پایان عمر خود را در دیر‌ها و عبادتگاهها سپری کنند تا از آسیب مردمان نادان مصون بمانند.

لگیت سپس به مواردی از این دست تلاش‌های زنانه می‌پردازد و سرنوشت دردناک ژاندارک را مورد بررسی قرار می دهد. تجربه‌ی زندگی زنان نویسنده، اصلاح طلب و مبارز در دوره‌های بعد از جمله‌ موضوعاتی است که نویسنده در کتاب خود به آنها اشاره می‌کند. کندوکاو به نسبت مفصل زندگی زنان در سده‌های وسطی و رنسانس به خواننده این امکان را می‌دهد تا دیدگاهی جامعتر از فراز و فرودهای حیات اجتماعی زنان در دوره‌های مختلف تاریخی و تلاش آنان برای به دست آوردن حقوق طبیعی و اجتماعی خود به دست آورد.

نویسنده ی کتاب معتقد است، باوجود انقلاب صنعتی، برخی ویژگی‌های سنتی کار زنان حفظ شد. البته برخی زنان جوان، مجرد و سفیدپوست با کار در کارخانه‌ها توانستند فرصت‌های جدیدی را در زندگی خود تجربه کنند، اما بسیاری نیز همچون گذشته به ارائه‌ی خدمات آشپزی و پرستاری در خانه‌های اشراف ادامه می‌دادند که البته از دستمزدهای بسیار پایینی نیز برخوردار بودند.

دختران طبقه‌ی کارگر یا کمک به  اعضای خانواده را درپیش می‌گرفتند و یا از اولین فرصت ازدواج استفاده می‌کردند تا زندگی مستقلی برای خود تشکیل دهند. البته بسیاری از زنان ازدواج کرده نیز می‌توانستند با انتخاب شغلی در خارج از خانه در کسب استقلال مالی خود قدمی بردارند.اما بسیاری دختران خانواده‌های بورژوا نیز بودند که باوجود رشد اجتماعی مردان هم طبقه ی خود در تجارت و صنعت فرصت مناسبی پیش روی خود نمی‌یافتند.

انقلاب صعتی به گسستن پیوند میان کار خانه و بیرون از خانه انجامیده بود و زنانی که می‌خواستند بیرون از خانه نیز به کار بپردازند ناگزیر بودند تا از همه‌ی نیرو و توان خود برای حفظ پیوندهای خانوادگی استفاده کنند.

در اروپای پیشاصنعتی، زنان طبقه‌ی بالا و متوسط اغلب به کار کردن در کنار شوهر خود و گرفتن جای او در مواقع نیاز، خانوارهای بزرگ را اداره و تامین کرده بودند. اکنون که کالاها به طور فزاینده‌ای بیرون از خانه تولید می‌شد، آنها باید بر بینش و توانایی خود می‌افزودند و خود را با استانداردهای بالاتر خانه‌داری سازگار می‌کردند و از آنچه در بیرون از خانه و در دنیای تولید و تجارت می‌گذشت آگاه می‌گشتند.

نویسنده به تلاش فراوان زنان در داخل و خارج از خانه اشاره می‌کند و اینکه آنان از همه‌ی وقت و انرژی خود برای انجام کارهای داخل و خارج از خانه و کسب روزی بخور و نمیر استفاده می‌کردند. نویسنده در بخشی از کتاب از قول این زنان چنین می‌نویسد: کار سخت و طاقت‌فرسا در کارخانه‌ها و کارگاه‌ها را علاوه بر کار منزل به آنها تحمیل کرد... باید عجله کنیم، چون به خانه که می‌رسیم، کارمان تازه آغاز می‌شود؛ چیزهای زیادی ما را فرا می‌خوانند، کاش ده تا دست داشتیم و به کارشان می‌گرفتیم. نویسنده به ذکر این زمزمه ها از زبان زنان ادامه می‌دهد و می‌نویسد: کودک را با نهایت مراقبت می‌خوابانیم و همه چیز را برای آمدن تو آماده می‌کنیم: تو غذایت را می‌خوری و بی‌درنگ به رختخواب می‌روی، و تا روز بعد تن و بدن خود را می‌آسایی. اما ما! افسوس! خواب خوشی نخواهیم داشت، چون کودک بیدار می‌شود و گریه سر می‌دهد، و روز بعد، با دمیدن سپیده‌دم، باز وقت کار در مزرعه است.

  

ماکس وبر و کارل مارکس/

کارل لویت/  انتشارات ققنوس/ 184 صفحه

ماکس وبر؛ جامعه شناس مشهور آلمانی است که در قرن نوزدهم می‌زیست و اندیشه‌ها و نظریه هایش همچنان برای محققان این رشته گره‌گشا و کارساز می باشد. هرچند وبر علاوه بر جامعه شناسی در رشته‌های تاریخ، اقتصاد و علوم سیاست نیز از تبحر و دانش فراوان برخوردار بود. نظریه‌های اصلی وبردرباره‌ی خردگرایی و عقلانی شدن و به اصطلاح افسون‌زدایی از علوم اجتماعی و اندیشه‌های علمی است. حوزه‌ی مطالعاتی وبر سرمایه‌داری و تجربه‌ی مدرنیته است.

اندیشه‌های وبر به‌میزان فراوانی از سنت‌های فلسفی و تاریخی آلمان متأثر است. او علاوه بر تعالیم کانت از دیگر فلاسفه‌ی آلمان همچون ویلهلم دیلتای نیز تاثیر پذیرفته است. وبر بسیار از این ایده ی دیلتای بود که می‌گفت علوم انسانی چون به کنش‌های معنادار انسان‌ها می‌پردازد و برخلاف پدیده‌های مادی، نمی‌توان آن‌را با مشاهده، آزمایش و فرمول شناخت، بنابراین علوم انسانی از اساس با علوم طبیعی متفاوت خواهد بود.

یکی از آثار مهم و بسیار خوانده شده ی وبر خلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری است. این کتاب یکی از مهم‌ترین متن‌های کلاسیک جامعه‌شناسی است که بسیار مورد بحث و نقد و نظر قرار گرفته است.هدف وی در این کتاب، نشان دادن "پیوند‌های ویژه" موجود میان اخلاق پروتستانی (از سنت کالون) و روحیه سرمایه‌داری است.

وبر در طول حیات فکری خود به تحولات جامعه‌ی نوین غرب پرداخت و کوشید تا جنبه‌های مختلف عقلانیت ابزاری را مورد بررسی قرار دهد. پرسش اصلی وبر به این موضوع می‌پردازد که کدامیک از عوامل اجتماعی در پدیدار شدن عقلانیت ابزاری در تمدن غرب نقش عمده ایفا کرده‌اند.

اما کارل مارکس شخصیتی شناخته شده نه تنها در دنیای علوم اجتماعی و دانشگاهی بلکه  در نزد اغلب مردم جهان و شهرنشینان  و طبقه ی متوسط شهری است. اگرچه شاید تا چند دهه پیش بسیاری از طرفداران او را می شد بین روستائیان و دهقانان و طبقه‌ی کارگر یافت. کمتر متفکری به مانند مارکس را می توان یافت که در اجتماع و نزد عموم مردم این‌چنین شناخته شده و از نقشی تاثیرگذار برخوردار باشد.

الگوی کلی اندیشه های مارکس برگرفته از هگل است. اگر چه مارکس مادی مسلک است اما در مقام فیلسوف از مسلک مادی دفاع نمی کند. از نظر او آنچه در جهان دارای اهمیت است، ماده است و مجردات محصول مابعدالطیبعی آلمان ارزش اعتنا ندارند. به نظر او مهار زندگی ما در جهان به دست اوضاع و احوال اقتصادی است و همین امر مانع از آن می شود که موجوداتی آزاد باشیم. برای رسیدن به آزادی باید مهار نیروهای اقتصادی را در دست گرفت.

کارل لویت؛ نویسنده‌ی کتاب ماکس وبر و کارل مارکس در فرایبورگ درس خواند و دانشجوی هایدگر؛ فیلسوف معروف آلمانی بود. او تز فوق دکترایش را با عنوان فرد در نقش همنوع با راهنمایی هایدگر نوشت.  به نوشته‌ی لویت می‌توان جامعه‌شناسی را حوزه‌ای تلقی کرد که به‌گونه‌ای تنگاتنگ با دامنه‌ی گسترده‌ی جنبش‌‌های فرهنگی در جوامع مدرن هماهنگ است. این رشته بسیاری از انقلاب‌های مفهومی و فرض‌های بنیادی را با زیر سوال بردن کل ایده‌ی امر اجتماعی به چالش کشیده‌ است که می‌توان این بی‌ثباتی تحلیلی را به سبکی منفی دال بر عدم بلوغ جامعه‌شناسی به مثابه علمی اجتماعی در نظر گرفت.

به نوشته‌ی لویت: در حالی که تاریخِ همه رشته‌های آکادمیک را می‌توان برحسب تغییرات ناگهانی در الگو یا پارادایم به رشته تحریر درآورد، به نظر می‌رسد جامعه‌شناسی بیش از اغلب موضوعات دیگر مستعد این تغییرات گیج‌کننده و در زمینه فکری بوده است.

لویت در سال 1897 متولد شد و در سال 1973 دیده از جهان فرو بست. او پیش از به قدرت رسیدن هیتلر در سال 1933 مقام استادی در دانشگاه ماربورگ را برعهده داشت. طی سال‌های جنگ به ایتالیا، ژاپن و سرانجام در سال 1941 به آمریکا سفر کرد، و مقام‌هایی را در مدرسه هارتفورد و مدرسه عالی جدید پژوهش‌های اجتماعی در نیویورک (51-1949) عهده‌دار شد.

در دوران تدریس در مدرسه‌ی هارتفورد لویت تعدادی مقاله‌ی مؤثر درباره‌ی فلسفه‌ی تاریخ، مارکسیسم و اگزیستانسیالیسم برای پژوهش اجتماعی نوشت.‏ کتاب ماکس وبر و کارل مارکس با انگیزه ی مقایسه ی آثار این دو اندیشمند برجسته‌ی آلمانی به نگارش درآمده است.

 

بیشعوری/

خاویر کرمنت/ ترجمه‌ی محمود فرجامی/ انتشارات تیسا/ 232 صفحه

آیا از اینکه همسایه‌تان زباله‌هایش را در جوی آب می‌ریزد عصبانی هستید؟ آیا تابه‌حال پیش آمده که در اداره‌ای برای گرفتن یک امضا روزها و ساعت‌ها در آمدوشد باشید؟ آیا احساس می‌کنید برخوردهای رئیس‌تان با شما توهین‌آمیز است؟ تابه‌حال دلتان ‌خواسته یک صندلی را بر فرق پزشکی بکوبید که وقتی بعد از ساعت‌ها انتظار و پرداخت حق ویزیت کلان موفق به دیدارش شده‌اید، بدون آنکه اجازه بدهد در مورد بیماری‌تان توضیحی بدهید شروع به نوشتن نسخه کرده ‌است؟ آیا از دیدن مجری‌های تلویزیون عصبی می‌شوید؟ آیا با شنیدن حرف‌های سیاستمداران دچار رعشه و ناسزاگویی می‌شوید؟ اگر پاسخ‌تان به این پرسش‌ها مثبت است، این کتاب برای شماست؛ زیرا شما با بیشعورها سروکار دارید و این کتاب درباره پدیده ‌بیشعوری در جوامع کنونی است که راهنمای عملی ارزشمندی برای شناخت و درمان بیشعوری، خطرناک‌ترین بیماری تاریخ بشریت و نحوه رفتار با مبتلایان به این بیماری است. اما اگر پاسختان به پرسش‌های بالا منفی است، احتمالاً خطر جدی‌تری شما را تهدید می‌کند... حتما این کتاب را بخرید!

آنچه خواندید بخشی از کتاب بیشعوری نوشته‌ی خاویر کرمنت است که اینک به چاپ سیزدهم خود رسیده است. این کتاب که نخستین بار در اردیبهشت ماه امسال منتشر شد و در بیست و هفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران عرضه شد با استقبال فراوان خوانندگان مواجه شده است. پیش از انتشار کاغذی این کتاب، مترجم به علت عدم دریافت مجوز در مراجعه‌ی چندین باره به وزارت ارشاد، آن را به صورت رایگان در صفحات اینترنت برای دانلود کردن عرضه نموده بود.

این کتاب که با لحنی طنزآمیز نوشته شده است، به موضوعاتی می‌پردازد که افراد در زندگی روزمره ی خود با آنها سرو کار دارند و شاید تصور کنند که این مسائل فقط مبتلابه آنهاست. اما با کمی کنجکاوی و پرس و جو متوجه خواهند شد که بسیاری از این دردسرهای به ظاهر پیش‌پا افتاده سرایت حیرت‌انگیزی در جامعه دارد.

نویسنده در ابتدای کتاب خود از سنت اراکولیوس که او را شهید صدر مسیحیت می‌نامد، این جمله را نقل می‌کند: دو شگفتی بزرگ جهان اهرام مصر و مجسمه ی ابوالهول نیستند، آنها عبارتند از اینکه: 1- چرا بیشعورها به خودشان اجازه می‌دهند که اینقدر نفرت انگیز رفتار کنند؟ 2- چرا از یادآوری این نکته اینقدر می رنجند؟

دکتر خاویر کرمنت در بخشی از مقدمه ی کتاب خواندنی خود چنین می‌نویسد: آشکار کردن ضعف‌ها و اشتباهات خود برای هیچ‌کس کار آسانی نیست. من تا مدتها از نوشتن این کتاب و حتی صحبت کردن درباره ی موضوعات آن ابا داشتم، چرا که دوست نداشتم تمام دنیا بفهمد که من یک بیشعور بوده‌ام. اما سرانجام وجدان، دوستان و بیمارانم من را متقاعد کردند که قبلا" همه‌ی دنیا فهمیده‌اند که من بیشعور بودم و نوشتن یا ننوشتن در مورد آن از این جهت بی‌فایده است، ولی شاید بتوانم با نوشتن سرگذشت خودم به بیشعورهای دیگر کمک کنم تا بهبود یابند. از اینرو در نهایت فروتنی تصمیم کرفتم تا سرگذشت دردناک اعتیاد به بیشعوری خود و نیز راه دشوار رهایی از آن وضعیت رقت بار را  برای استفاده ی دیگران بنویسم.

وی در ادامه می‌فزاید: به عقیده ی من هیچگاه برای تشخیص نشانه‌های بیشعوری خیلی زود یا خیلی دیر نیست. برهمین منوال هیچگاه نیز برای اصلاح عادات بدی که دوستان را می‌رنجاند، به روابط کاری و تجاری آسیب می رساند و باعث جر و بحث و دعوا و مرافعه با بسیاری از مردم می شود خیلی زود یا خیلی دیر نیست.

این کتاب در 5 فصل فراهم آمده است که عبارتند از: 1-چه کسی بیشعور است و چرا یک نفر باید بخواهد که بیشعور باشد؟ 2- انواع بیشعورها 3- وقتی جامعه بیشعور می شود. 4- زندگی با بیشعورها 5- راه نجات . این کتاب به بهای 12 هزار تومان عرضه شده است.