تازه های کتاب در ایران  - بخش دهم - دی‌ماه  1392 

 

نسرین پورهمرنگ
  

مقدمه‌ای بر انسان‌شناسی دین/

فیونا بُوی/ ترجمه‌ی مهرداد عربستانی/ نشر نقد افکار/ 475 صفحه

   مقدمه‌ای بر انسان‌شناسی دین اثری است که به طرح نظریه‌ها و پژوهش‌های مردم‌نگارانه درباره‌ی دین پرداخته است.

 طرح ویژگی‌های اسطوره، جادو، شمنیزم و دیگر باورهای دینی مردم و ارائه‌ی نمونه‌های بسیار در این زمینه ها از ویژگی‌های کتابی است که فیونا بوی آنرا نوشته است.

دکتر فیونا بوی استاد رشته‌ی انسانشناسی در دپارتمان اللهیات و مطالعات مذهبی کالج سلطنتی لندن است که کتاب خود را در

10 فصل شامل نظریه‌ها و مناقشه‌ها، بدن به مثابه نماد، محافظت و تغییر مرزها: سیاست هویت دینی، جنس، جنسیت و امر قدسی، دین، فرهنگ و محیط زیست، نظریه مناسک، مناسک‌ گذار و خشونت مناسکی، شمنیزم، جادوگری و چشم زخم، زیارت و اسطوره فراهم آورده است.

وی در این کتاب مجموعه یی از مهمترین و اثرگذارترین نظریه‌های انسانشناسی دین را ارایه داده و با مثال‌های بسیار از پژوهش‌های مردم‌نگارانه، کوشیده تا  تعاملی بین نظریه و اطلاعات مردم‌نگارانه ایجاد کند.

فصل اول کتاب، به مثابه مقدمه‌ای برای آشنایی با مباحث و فصل‌های بعدی کتاب است که نویسنده در آن به طرح  مسایل روش‌شناختی در مطالعه‌ی دین و نحوه‌ی تکامل تاریخی موضوعات می‌پردازد..در فصل‌های دوم و سوم نمادگرایی، سیاست و جنسیت مورد توجه قرار گرفته‌اند و تاثیر نظریه‌های دورکهایم و مری داگلاس در این فصل‌ها دیده می‌شود که رویکردی روانشناختی و فرهنگی دارند.

در فصل چهارم به مساله‌ی جنسیت و تاثیر نظریه‌ی فمنیستی بر انسانشناسی دین پرداخته است. معرفی نظامهای مختلف کیهان‌شناختی و تفسیر آنها به عنوان نظامهایی که می‌توانند قابل تطبیق یا دارای کژکارکرد باشند و بررسی رابطه میان اسطوره‌شناسی، دین و جنسیت از دیگر مباحث این فصل هستند.

عنوان فصل ششم مقدمه‌ای بر انسان‌شناسی دین است که به مناسک و طرح مباحث نظری می‌پردازد. مناسک‌ گذار و به‌ویژه مراسم پاگشایی زنانه از جمله نمونه‌هایی هستند که در این فصل مطرح شده‌اند.

شمنیزم در فصل هفتم مورد توجه قرار گرفته و شمنیزم کلاسیک در مناطق قطبی و نوشمنیزم معاصر با یکدیگر مقایسه شده‌اند. تاثیرات جهانی شدن و تبادل مفاهیم فرهنگی میان جوامع به اصطلاح بومی و صنعتی از دیگر مباحث این فصل هستند.

در فصل هشتم جادوگری و چشم زخم مورد بحث قرار گرفته‌اند.. جادوگری و چشم زخم در آفریقا و همچنین در برخی کشورهای اروپایی از جمله فرانسه شرح داده شده‌اند. مساله ذهنیت‌ و ماهیت شناخت در فرهنگ‌های متفاوت نیز بررسی شده‌اند.

ترجمه‌ای که در ایران منتشر شده از ویراست دوم این کتاب به عمل آمده که حاوی دو فصل جدید به نام‌های زیارت و اسطوره است. به باور نویسنده، اسطوره به گونه‌ای که در یک جماعت وحشی وجود دارد، یعنی در شکل بدوی و زنده‌ی آن، تنها یک قصه نیست بلکه واقعیتی زیسته شده است. اسطوره ماهیتا یک قصه، از نوعی که امروزه در رمان‌ها می‌خوانیم، نیست. بلکه یک واقعیت زنده است که باور بر آن است زمانی در عصر باستان رخ داده و از آن زمان ادامه داشته است تا این‌که بر سرنوشت جهان و انسان اثر بگذارد.

کتاب با ارجاع‌های بسیار در متن همراه است و در پایان هر فصل مراجع و منابعی برای مطالعه بیشتر در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌دهد. این کتاب برای دانشجویان و همچنین افرادی که به موضوع انسانشناسی دین علاقه دارند، تدوین شده و هر فصل به‌صورت مستقل نیز می‌تواند مطالعه شود.

 

مرد بزرگ/

کیت کریستینسن/ ترجمه‌ی سهیل سُمی/ نشر ققنوس/ 304 صفحه

رمان مرد بزرگ اثر کیت کریستینسن با ترجمه سهیل سُمی منتشر شد. کیت کریستینسن؛ نویسنده ی آمریکایی در سال 1962 میلادی به دنیا آمد. وی در سال 2008 میلادی برای چهارمین رمان خود، مرد بزرگ، برنده‌ی جایزه‌ی پن فاکنر شد. از آثار مشهور این نویسنده‌ی آمریکایی می‌توان به سوگ اپیکور اشاره کرد.

مرد بزرگ نخستین رمانی است که از این نویسنده به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

این رمان که داستان زندگی یک نقاش و سه زنی است که در زندگی او حضور دارند  در سال 2007 با عنوان The Great Man  منتشر شد و یک سال بعد جایزه‌ی پن فاکنر را از آنِ خود کرد.

مترجم در باره‌ی این اثر گفته است: کریستینسن در این رمان به زندگی مدرن آمریکایی می‌پردازد و جو هنرمندان و روشنفکران نیویورک ‌نشین را ترسیم می‌کند. رمان درباره زندگی دوگانه‌ی یکی از نقاشان مطرح این شهر است که البته از تخیل نویسنده به رمان راه یافته است.

 

گزارش سر مورتیمر دوراند (اسنادی درباره وضعیت ایران در دهه پایانی قرن نوزدهم)/

سر مورتیمر دوراند/ ترجمه‌ی احمد سیف/ نشر نی/ 133 صفحه

 اسنادی درباره‌ی وضعیت ایران در دهه‌ی پایانی قرن نوزدهم به قلم سر مورتیمر دوراند و با ترجمه‌ی احمد سیف منتشر شد. این کتاب حاوی مجموعه‌‌یی از گزارش‌های مامور انگلیس برای به‌دست آوردن اطلاعات از وضعیت ایران برای تصویب سیاست‌های جدید انگلیس در دهه‌ی پایانی قرن نوزدهم در ارتباط با ایران است.

10 گزارش از مامور انگلیسی در فاصله ی سالهای 1894 تا 1900 و به درخواست نخست وزیر وقت انگلیس لرد رُزبری تهیه شده بود.

در یکی از این گزارش‌ها چنین نوشته شده است: به گمانم باید دست از اصلاحات عمومی و کلی بکشیم و ایران را کشوری قانونمند و در حال توسعه بسازیم. بعضی اصلاحات اداری را می‌شود به‌تدریج اجرا کرد ولی کار ساده‌ای نیست؛ حتی اگر روس‌ها با ما مخالفت نکنند. البته هر اصلاحاتی به ضرر قدرتمندان و منافع آن‌ها خواهد بود و در ایران کسی نیست که حقیقتا وطن‌پرست و خواهان بهبود اوضاع باشد.

این گزارش‌ها با عنوانهای گزارش سر مورتیمر دوراند درباره وضعیت ایران، نامه سرهنگ پیکو به سر مورتیمر دوراند، یادداشت نواب حسنعلی‌خان درباره اجداد، زندگینامه و شخصیت علی‌اصغرخان، صدراعظم، دفاتر نمایندگی تازه در آسیای میانه و قفقاز، گزارش سرهنگ پیکو درباره سیاست‌های گذشته و حالِ ایران، کنسولگری در شمال ایران: تبریز، کنسولگری در شمال ایران: رشت، نامه نواب حسنعلی‌خان، گزارش لرد کرزن درباره موقیعت ایران و گزارش درباره کمک مالی به ایران منتشر شده‌اند.

دوره‌ی حضور سر مورتیمر دوراند در ایران همچون سایر دوره‌ها در این کشور با وقوع حوادثی متعدد در داخل و عرصه‌ی بین‌المللی همراه بود

نفوذ روسیه در دربار ناصرالدین شاه گسترش یافته بود و توجه دولت بریتانیا نیز به حوادثی دیگر از جمله درگیری دولت بوئر (1899) معطوف بود. وزیر مختار انگلیس در تهران نیز متاثر از حوادث داخل و خارج از ایران، در نامه‌نگاری‌های خود با لرد کرزن راههایی برای تدوین سیاست‌های انگلیس در ایران مطرح می‌کرد.

ناشر کتاب در معرفی آن چنین نوشته است: 1) رسیدن به توافق با روسیه تزاری بر سر حفظ منافع انگلیس، 2) هشدار به روسیه که پیشروی تند در شمال ایران با واکنش شدید انگلیس در جنوب روبه‌رو خواهد شد و هر گونه فعالیت روس‌ها در مناطق جنوب از جمله دایر کردن کنسولگری را ناممکن خواهد ساخت و 3) ادامه سیاست سنتی نسبت به ایران و نظام سلطنتی‌اش در چارچوب ایجاد تغییرات روزافزون و بهبود بخشیدن به مدیریت و اداره کشور، سه راه حل دوراند برای حل مساله ایران بود که با ترور ناصرالدین‌شاه مذاکرات دوراند با دولت انگلیس درباره‌ی استقراض به ایران شکست خورد. پایان ماموریت و بازگشتش به انگلیس در آوریل 1900 مصادف با به تصویب رسیدن استقراض از سوی دولت روسیه همراه شد.

 

زیباشناسی و نقاشی/

جیسون گیجر/ ترجمه‌ی زهرا قیاسی/ انتشارات رشد آموزش/ 251 صفحه

زیباشناسی و نقاشی اثر جیسون گیجر با ترجمه‌ی زهرا قیاسی، منتشر شد. دکتر جیسون گیجر؛ استاد تاریخ هنر و فلسفه در مدرسه‌ی هنرهای زیبای راسکین از کالج ادموند هال از دانشگاه آکسفورد است. او به مطالعات زیبایی شناسی و تاریخ هنر در میانه ی قرن هفدهم و عصر حاضر علاقمند است. کار در زمینه ی هنرهای بصری و نمایش از دیگر علایق وی می ‌باشد.

کتاب زیبا شناسی و نقاشی با رویکرد فلسفه‌ی تحلیلی نوشته شده است و به جایگاه هنر نقاشی در عصر رسانه‌های دیجیتال و فرارسیدن آنچه پست مدرنیسم می‌خوانند پرداخته است.

فلسفه‌ی تحلیلی یا همان فلسفه‌ی زبان از جنبش‌های مهم فلسفی در قرن بیستم است که پس از جنگ جهانی دوم در انگلستان و ایالات متحده آمریکا از جایگاهی مسلط در محیط‌های دانشگاهی برخوردار شد. فلسفه‌ی تحلیلی هنر، به تشریح مفاهیمی می‌پردازد که در بحث‌های نظری درزمینه‌ی هنر مطرح می‌شوند.

اینکه در عصر رسانه‌های دیجیتال و عکاسی پیشرفته، نقاشی چه جایگاهی خواهد داشت و آیا از کارکردی اجتماعی برخوردار خواهد بود یا خیر، پرسشی است که نویسنده کوشیده تا در این کتاب به آن پاسخ دهد.

همچنین نویسنده تلاش دارد تا ارتباطی برقرار سازد بین آنچه که نقاشی به نمایش می‌گذارد و آنچه که مخاطب به تجسم درمی‌آورد.

برسی در تئوری‌های کلاسیک اثر هنری به مثابه تقلید از واقعیت، ارتباط بین سطح نقاشی شده و سوژه‌ی  ‌به تجسم درآمده، تحلیل سبک های تصویری، نقاشی به مثابه یک واکنش تاریخی و تمرین خود انتقادی و ... از جمله بحث‌های مطرح شده در این کتاب هستند.