تازه های کتاب در ایران  - بخش نهم - آذرماه  1392 

 

نسرین پورهمرنگ

 

منگی/

ژوئل اگلوف/ ترجمه‌ی اصغر نوری/ انتشارات افق/ 112 صفحه

 

رمان منگی اثر ژوئل اگلوف، نویسنده‌ی فرانسوی به فارسی منتشر شد. ژوئل اِگلوف، نویسنده‌ی فرانسوی است که در سال 1970 میلادی به‌دنیا آمد. وی در رشته‌ی‌ سينما به تحصیل پرداخت و پس از تحصیل به فيلمنامه‌نويسی روی ‌آورد. اما در ادامه وقت خود را صرف نوشتن نوشتن رمان نمود. نخستین رمان او، ادموند گانگلیون و پسر نام دارد که توجه منتقدان را به خود جلب كرد و در سال 1999 برنده‌ جايزه‌‌ی الن فورنيه شد. رمان منگی او نیز در سال ۲۰۰۵ جایزه‌ لیورانتر را دریافت کرد.

رمان منگی روایت زندگی روزمره‌ی مرد جوانی است که در حومه‌ی شهر پاریس در نزدیکی کشتارگاهی که محل کارش نیز می‌باشد به همراه مادربزرگ بدخلقش زندگی می‌کند. تمام داستان درباره‌ی زندگی روزمره‌ی شخصیت اصلی داستان، مشکلاتش با مادربزرگ و رفت‌وآمدهای اوست. او بسیار تمایل به رفتن از این منطقه و حتی بازگشت به زادگاهش دارد. دغدغه‌های فکری و آرزوهای محقق نشده و بدخلقی‌های مادربزرگ، سراسر روایت رمان را به خود اختصاص داده است.

باوجود آنکه داستان رمان محتوایی تراژیک دارد، اما زبان طنز آن، فضایی جذاب بدان بخشیده و خواندنش را برای خواننده لذتبخش می‌سازد.

در بخشی از این رمان چنین می‌خوانیم: صبح شبيه چيزی كه از صبح می‌فهمی نيست. اگه عادت نداشته باشی، حتی شايد ملتفتِش نشی. فرقش با شب خيلی ظريفه، بايد چشمت عادت كنه. فقط يه‌هوا روشن‌تره. حتی خروس‌های پير هم ديگه اونا رو از هم تشخيص نمی‌دن. هوای گندِ يه شب قطبی رو تصور كنيد. روزهای قشنگ ما شبيه همونه.

در سال جاری  دو کتاب دیگر از ژوئل اگلوف با نام‌های سرگیجه و چرا این‌جا روی زمین نشسته‌ام نیز به قلم موگه رازانی ترجمه و منتشر شد.

 

زیر سایبان/

نجیب محفوظ/ ترجمه‌ی حسین شمس‌آبادی و مهدی شاهرخ/ انتشارات روزگار/

 280 صفحه

 

مجموعه داستان زیر سایبان اثر نجیب محفوظ منتشر شد. این مجموعه شامل 11 داستان کوتاه است که پیوند موضوعی با یکدیگر ندارند، اگرچه در برهه‌ی زمانی یکسانی به وقوع پیوسته‌اند. برخی از این داستان‌ها به شیوه‌ی متن‌های نمایشی نوشته شده‌اند، اگرچه به‌واقع نمایشنامه نیستند.

نجیب محفوظ در داستان‌هایش سعی می‌کند جامعه‌یی را که در آن زندگی می‌کند با هدف بهبودی اوضاع به نقد بکشد.

آن چنان که در توضیحات مندرج در مقدمه‌ی این کتاب نیز آمده، نجیب محفوظ فرزند یک کارمند دولتی بود که در بخش فرهنگی خدمات کشوری مصر از سال 1934 تا زمان بازنشستگی‌اش در سال 1971 کار کرد. ابتدا در وزارت مقوفات مشغول به کار و سپس مدیر سانسور اداره هنر و سرانجام رییس بنیاد حمایت از سینما و در دوران آخر کارمندی، مشاور فرهنگ شد. او 30 کتاب داستانی نوشت و در سال 1988 برنده جایزه نوبل ادبیات شد تا اولین عربی باشد که این جایزه را دریافت کند. او در دوره‌ی حیات نسبتا" طولانی‌اش 34 رمان، بیش از 350 داستان کوتاه، ده‌ها فیلمنامه و پنج نمایشنامه به نگارش درآورد.
محفوظ، نویسنده مصری و برنده جایزه نوبل ادبیات در سال 2006 درگذشت. از این نویسنده تاکنون آثاری چون کوچه مدق، میان دو کاخ و دزد و سگ‌ها به فارسی ترجمه شده است.
 

بیا گوشماهی جمع کنیم (دفتر شعر)/

علی باباچاهی/ انتشارات ثالث

 


 

هن و هن

این سنگ را

باید به نُک کوه برسانم

چه باشی تو چه نباشی

در مجموعه‌ی بیا گوشماهی جمع کنیم، علی باباچاهی 216 قطعه شعر در قالب هایکوی ژاپنی سروده است.

هایکو یکی از قالب‌های معروف شعر ژاپنی است که در سال‌های اخیر به‌وسیله‌ی شاعران فارسی زبان مورد استفاده قرار گرفته است. البته پیشتر سهراب سپهری نیز از این قالب شعری استفاده کرده است. اما آنچه قطعه‌های باباچاهی را متمایز می‌سازد استقلال متن در شعرهای باباچاهی است که باوجود بهره‌مندی از قالب هایکوی ژاپنی، از مفاهیم آن فرهنگ استفاده‌ای نکرده است و برای فهم این قطعه‌ها نیازی به مراجعه به متن‌های دیگر نیست. مفاهیم به‌کار رفته در این شعرها آنچنان متنوع و رنگارنگ است که مطالعه‌ی آنها می‌تواند برای هرخواننده‌ای جذاب باشد.

هایکو 17 هجا دارد. هایکوهای باباچاهی آنچنانکه خود می‌گوید در تعارض با سلطه‌ی زمانه است. هر کدامشان دارای روایتی متفاوت و جداگانه می‌باشند و هیچ‌یک از این هایکو‌ها به یکدیگر شبیه نیستند و بیشتر به خرده روایت‌هایی‌ می‌مانند که می‌خواهند یک روایت کلان را ترسیم نمایند.

از این دقیقه

تا دقیقه دیگر

چه عمر درازی دارد

قاصدک

در پایان همین دفتر شعر، باباچاهی مصاحبه‌ای با سیروس نوذری انجام داده و گفته است: فکر می‌کنم هایکو نه شعری است در شرایط و نه بر شرایط؛ به ویژه آن‌که شرایط خواسته و ناخواسته صبغه سیاسی دارد. اینکه بگوییم هایکو شعر انفعالی است، به گمان من اگر شعری چه هایکو و چه غیر هایکو ایجاد لذت کند، دیگر انفعالی نیست. هایکو بر مبنای یک سلوک بیرونی قابل تبیین است. سلوک شاید تجسم یک معنا و ضرورت یک تقلای عاشقانه- عارفانه‌ی بی‌جنجال باشد. هایکو بر مبنای یک سلوک ناگزیر و در نقش یک راه با عرفان ذن نسبت می‌یابد. در واقع فرآیند فرهنگ ژاپنی است که سلوکی خاص را پیشنهاد می‌کند و سالکی از این دست را می‌پروراند.

باباچاهی در این کتاب همچنین مرزی بین شعر کوتاه و هایکو قایل می‌شود.

در شعری دیگری از او می‌خوانیم:
 

صبح شده باز

مثل همیشه

در منقار حرف تازه‌ای ندارند

پرندگان پشت شیشه

تازه‌ترین کتاببهای باباچاهی  عقل عذابم می‌دهد و به شیوه خودشان عاشق می‌شوند نام دارند که چندی پیش به‌وسیله‌ی نشر زاوش و مروارید منتشر شده‌اند.

 

ماجرای نزاع ایوان ایوانویچ و ایوان نیکیفورویچ/

نیکولای گوگول/ ترجمه‌ی بابک شهاب/ نشر به‌نگار/ 88 صفحه

 

ماجرای نزاع ایوان ایوانویچ و ایوان نیکیفورویچ نوشته نیکولای گوگول داستانی طنزآلود از زندگی روزمره و پیش‌پاافتاده‌ی دو دوست به نام‌های ایوان ایوانویچ و ایوان نیکیفورویچ است. دوستی و سپس دعوای این دوتن از زمانی است که تفنگی قدیمی را در خانه پیدا می‌کنند.

نیکولای گوگول، رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس روسی، در سال 1809 در اوکراین به دنیا آمد و دنباله‌روی مسیری شد که پدرش آغاز کرده بود. او به نویسندگی پرداخت و برخلاف پدرش که اغلب آثارش را برای تئاتر عروسکی اوکراین می‌نوشت، نوشتن را به زبان روسی آغاز کرد و به یکی از نویسندگان مطرح این کشور تبدیل شد.

نیکلای گوگول از عمری طولانی برخوردار نشد و در چهارم ماه مارس سال 1852 در سن 42 سالگی درگذشت. اما درهمین مدت کوتاه توانست نام خود را میان نویسندگان مطرح روسی به ثبت برساند و گرایش او به مکتب ادبی واقع‌گرایی هنوز برای بسیاری از پیروان این سبک به مثابه یک الگو مطرح است. با این حال برخی بر این باورند علاوه بر این مورد در آثار او می‌توان ردپایی از آثار رمانتیک، سوررئالیسم و گروتسک را هم دید.

در بخشی از این کتاب چنین می‌خوانیم: من آهی عمیق‌تر از قبل کشیدم و زودتر با او خداحافظی کردم. در آن سفر باید به کارهای مهمی رسیدگی می‌کردم. سوار ارابه‌ام شدم. اسب‌های نحیفی که در میر گورود به آن‌ها اسب‌های پیک می‌گفتند، در حالی که سم‌های‌شان را در توده خاکستری گل فرو می‌بردند و صدایی ناخوشایند تولید می‌کردند به راه افتادند. باران چون سیل بر سر سورچی یهودی می‌بارید و او نیز خود را زیر حصیر پنهان کرده بود. سر تا پا خیس شده بودم. پست حزن‌انگیز نگهبانی با اتاقکی که در آن مردی معلول زره خاکستری‌اش را وصله می‌زد، آرام آرام عقب ماند. باز همان دشت بود که گاه شخم زده شده بود و به سیاهی می‌زد و گاه سبز بود و باز زاغ‌ها و کلاغ‌های خیس، باران یکنواخت و آسمانی که گریستنش گویی پایانی ندارد. آه، عالی جنابان! چه دنیای ملال‌آوری است!

شنل، انتقام موحش و قماربازان، يادداشت‌هاي يک ديوانه، تاراس بولبا، نفوس مرده، بازرس، پرتره و عروسی از آثاری‌اند که از این نویسنده در ایران ترجمه و منتشر شده‌اند. خشایار دیهیمی و آبتین گلکار مترجمانی‌ دیگری هستند که آثاری از گوگول را به فارسی ترجمه کرده‌اند.

 

مادام بواری/

 گوستاو فلوبر/ ترجمه‌ی بهاره ربانی/ نشر قاصدک صبا/ 456 صفحه

 


 

مادام بواری رمانی معروف اثر گوستاو فلوبر؛ نویسنده‌ی سرشناس فرانسوی است.

فلوبر در دسامبر 1821 به دنیا آمد و پس از عمری نه چندان طولانی در ماه مه 1880 دیده از جهان فرو بست.

مادام بواری نخستین تلاش جدی فلوبر در حوزه‌ی ادبیات داستانی بود، که همین تلاش جدی به خلق اثری ماندگار بدل شد و نام فلوبر را میان نویسندگان مطرح جهان ثبت کرد.

نوع نگارش واقع‌گرایانه‌ی فلوبر، ادبیات بسیار غنی و تحلیل‌های روان‌شناختی عمیق او از جمله ویژگی‌های آثارش می‌باشد که الهام‌بخش نویسندگان بعد از او همچون چون گی دو موپاسان، امیل زولا و آلفونس دوده بوده است. خود وی آنچنان که منتقدان می‌گویند متاثر از آثار بالزاک، دیگر نویسنده‌ی فرانسوی قرن نوزدهم بود.

نگارش مادام بواری پنج سال به طول انجامید و حکایت زنی است که میان دو دنیای متفاوت اسیر است؛ یکی دنیای مبتذل و پیش پا افتاده در روستایی دورافتاده که در کنار شوهرش آن را تجربه می کند و دیگری دنیای رمانتیک عاشقانه که همان دنیای خیالی اوست. نویسنده به قیاس دو دنیای حقیقی و رویایی بواری می‌پردازد و زندگی ملالت‌بار زنی رمانتیک و عاشق‌پیشه را در فضاهای کسالت‌آور قرن نوزدهمی به تصویر می‌کشد.

آثار فلوبر به دلیل دقت نظر فراوان او در انتخاب واژه‌ها و به‌کارگیری آرایه‌های ادبی، در ادبیات زبان فرانسوی منحصربه‌فرد می‌باشد. وسواس و دقت نظر وی به اندازه‌ای بود که برای نوشتن یک صفحه هفته‌ها از وقت خود را سپری می‌‌کرد.از همین‌روی در طول سالیان نویسندگی خود تعداد کمی اثر از خود بر جای گذاشت. وی پس از نوشتن، نوشته‌ها را با صدای بسیار بلند در اتاق کار خود، که آن را فریادگاه می‌نامید، می‌خواند تا وزن، آهنگ و تأثیر واژگان و جملات را بسنجد.

با این حال آثار فلوبر در زمان انتشارشان در قرن نوزدهم با واکنش‌های منفی بسیاری مواجه شدند. برخی منتقدان رمان مادام بواری را نگاهی تیره و تار به زندگی می‌دانستند که خوبی در شخصیت‌هایش مرده است. كتاب تربیت احساسات؛ دیگر اثر مهم فلوبر نیز انتقادات فراوانی را برانگیخت. برخی آن را فاقد ساختار منسجم و یك شخصیت قهرمان و مثبت دانستند و از کمرنگی  مسایل اخلاقی در آن انتقاد كردند.

فلوبر در سن 58 سالگی از دنیا رفت اما آثارش در هیچ مكتب خاصی خلاصه نشد، با این‌حال پیروان مكاتبی ادبی چون واقع‌گرایی، رمانتیسم و طبیعت‌گرایی رد نوشته‌های وی را در مكاتبشان یافتند.

پیش از این مترجمانی مانند مهدی سحابی، محمد قاضی و محمد مهدی فولادوند این اثر جذاب را به فارسی ترجمه کرده بودند.