تازه های کتاب در ایران  - بخش پنجم - اَمرداد ماه  1392 

 

نسرین پورهمرنگ

  

جفت شش (مجموعه داستان)/
گزینش و ترجمه‌ی اسدالله امرایی/ نشر گل‌آذین/ 184 صفحه

   کتاب جفت‌ شش  مجموعه‌ای است شامل دوازده داستان از دوازده نویسنده‌ی برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات، که اسدالله امرایی آنها را انتخاب و ترجمه کرده است.

داستان‌هایی که در این مجموعه به چاپ رسیده‌اند عبارتند از: درخت به ژاپنی اثر جان گلسورتی، خیابان‌های تاریک از ایوان الکسی ویچ بونین، لباس عزای مرد زن‌مرده اثر گراتزیا دلدا، آشیانه‌ی عقاب نوشته‌ی بیورنسن بیورنستی یرن، آهنگ روزاری اثر ویلیام فاکنر، یک نصفه روز نوشته‌ی نجیب محفوظ، تشنگی اثر ایوو آندریچ، دیوانه‌ی ده نوشته‌ی کامیلو خوسه سلا، قنطورس از ژوزه ساراماگو، سپید و سیاه از هرولد پینتر، نگاه از پنجره اثر اورهان پاموک و قورباغه‌ها نوشته‌ی مو یان؛ نویسنده‌ی چینی برنده‌ی نوبل ادبیات.

بنابر مقدمه‌ای که مترجم در ابتدای کتاب درج کرده است، بنا به استقبال خوانندگان داستان‌های کوتاه از مجموعه‌ی بیست بیست (بیست داستان کوتاه از بیست نویسنده‌ برنده جایزه نوبل ادبیات) وی برآن شد که این مجموعه را ادامه دهد. تنها معیار گزینش داستان‌ها در این مجموعه‌ها،دستیابی نویسنده‌های آن به جایزه نوبل ادبیات است.

در مجموعه‌ی جفت شش مترجم کوشیده علاوه برترجمه‌ی داستان‌هایی از برندگان جایزه‌ی ادبیات نوبل در سال‌های اخیر، به تعدادی از نویسندگان قدیمی‌تر نیز بپردازد که شاید در حافظه‌ی خوانندگان جوان جایی ندارند و نامی از آنها در جُنگ‌های ادبی برده نمی شود.

از دیگر ویژگی‌های این مجموعه داستان کوتاه این است که مترجم پیش از هر داستان، مقدمه‌ای برای معرفی نویسنده‌ی داستان نقل کرده است. در ابتدای کتاب نیز، مقاله‌ای با عنوان سرتر از شکسپیر؟؛ ملاحظاتی در باب جایزه نوبل ادبیات از پروفسور استوره آلن آمده است. در بخش پایانی کتاب، مترجم فهرستی از برندگان جایزه نوبل ادبیات از سال 1901 (رنه فرانسوا سولی پرودوم) تا سال 2012 (مو یان) ارائه داده است. فتنی اینکه میان این برندگان بوریس پاسترناک، رمان‌نویس روس، در سال 1958 و ژان پل سارتر، رمان‌نویس فرانسوی، در سال 1964 جایزه را نپذیرفتند. در سال‌های 1914، 1918، 1935، 1940، 1941، 1942 و 1943 نیز این جایزه به کسی داده نشده است.

  

اقوام ایرانی و زمینه‌های همگرایی/
عیسی گل وردی/ موسسه انتشاراتی کمیل/ 394 صفحه

ایران سرزمینی است که ساکنان آن را اقوام متعدد تشکیل می‌دهند. این تنوع قومی نتایج اجتماعی بی‌شماری را نیز درپی داشته است که در فرهنگ و سبک زندگی روزمره‌ی مردم قابل مشاهده است. اما جای بسی خوشوقتی است که این تنوع قومی هیچ‌گاه سبب نشده است که قوم‌های متعدد ایرانی، هویت ملی و ایرانی خود را به فراموشی بسپارند و تکیه بر هویت قومی، سبب ساز چالش‌های قومی در گوشه و کنار کشور شود.

تاریخ سرزمین ما شاهد این واقعیت است که ملت ایران با وجود تنوع قومی همواره توانسته‌اند تفاوت‌های فرهنگی یکدیگر را درک کنند و با مسالمت و دوستی در کنار یکدیگر روزگار سپری نمایند.

 در کتاب اقوام ایرانی و زمینه‌های همگرایی مولف کوشیده تا شناختی دقیق‌تر از شرایط خاص ایران و ویژگی‌های ملی و تاریخی آن برای خواننده فراهم نماید تا امکان درک عمیق‌تر مساله‌ی هویت ملی و جایگاه اقوام ایرانی فراهم آید.

مولف کتاب با بهره‌مندی از نظریه‌های نوینی که در زمینه ی مسائل قومیتی مطرح شده است و در نظر گرفتن شرایط تاریخی، جغرافیایی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی ایران، به تحلیل مسایلی مانند وحدت و هویت ملی در ایران پرداخته و نتایجی که از انتشار تحلیل‌های نامتناسب با واقعیت‌های سرزمین ایران، در زمینه‌های ملی و قومی به ‌بار می‌آید را مورد تبیین قرار داده است.

در این کتاب که حاوی شش فصل است به مطالب زیر برمی‌خوریم:

 فصل نخست با عنوان درآمدی بر مفاهیم حوزه مطالعات قومی به بحث‌های نظری و مفهومی درباره‌ی ملت، ملیت، همبستگی ملی، امنیت، امنیت ملی، قومیت و ... می‌پردازد. فصل دوم تاریخ و تمدن ایران و قوم ایرانی نامگذاری شده است و در آن جایگاه تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی ایران را در گستره زمانی و مکانی روشن کرده و نقش اقوام ایرانی را بررسی کرده است. در این فصل همچنین شکل‌گیری زبان فارسی، جایگاه دین در تمدن ایران قبل و بعد از اسلام و ویژگی‌های اقوام آذری، کرد، بلوچ، ترکمن و عرب زبان‌های خوزستان مورد بحث قرار گرفته است.

عنوان سومین فصل این کتاب ملیت و قومیت در خاورمیانه و جایگاه ویژه‌ی ملیت در ایران است که با رویکردی تطبیقی، به  بررسی اهمیت ویژگی‌های زمانی و مکانی در مسئله‌ی هویت و ملیت پرداخته است.

در فصل چهارم کتاب که عوامل و زمینه‌های اصلی بروز چالش قومی در ایران نامگذاری شده است، چالش‌های قومی در ایران مورد توجه قرار گرفته است  و تاثیر شرایط جغرافیایی، ژئوپلینیک، محرومیت نسبی و نقش نخبگان سیاسی در این چالش‌ها تبیین شده است.

فرصت‌ها و زمینه‌های همگرایی ملی عنوان فصل پنجم کتاب است و  آخرین فصل آن نیز با عنوان شرایط و موقعیت منطقه‌ای و جهانی و تاثیر آن بر قومیت‌های ایرانی به شرایط منطقه‌ای و جهانی و تاثیر آن بر مساله‌ی قومیت در ایران پرداخته است.

کتاب اقوام ایرانی و زمینه‌های همگرایی به سفارش دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام منتشر شده است.

  

غزل زندگی کنیم(دفتر شعر)/
محمدعلی بهمنی/ به انتخاب محمدحسین نعمتی و مبین اردستانی/
انتشارات شهرستان ادب/ 152 صفحه

گزیده‌ای از غزل‌های شاعر معاصر کشورمان - محمدعلی بهمنی-  با عنوان غزل زندگی کنیم منتشر شد. این گزیده به همت محمدحسین نعمتی و مبین اردستانی انتشار یافته است.

 محمدعلی بهمنی؛؛ غزلسرای نامدار کشورمان معتقد است که برای نام بردن از نوع شعری غزل نباید از واژه‌ی فالب استفاده کرد و کاربرد قالب برای غزل و سایر انواع شعری بی‌مهری و در واقع تهمت زدن به این نوع شعری است.

به باور شاعر شعر یکی از هنرهاست و ذات هنر قالب‌پذیر نیست. بهمنی نه تنها درباره‌ی شعر که درباره‌ی سایر هنرها نیز چنین اعتقادی دارد و می‌گوید: برای هیچ هنری نمی‌توان از واژه‌‌ی قالب استفاده کرد؛ چراکه هنر، قالب‌پذیر و حدودپذیر نیست. وقتی از عبارت قالبِ غزل استفاده می‌کنیم، انگار به خود قبولانده‌ایم که می‌توان در یک قالب تحمیل‌شده شعر گفت. درحالی‌که از گذشته‌های دور در آثار کسانی چون مولانا و حافظ به هیچ وجه حدود و قالب را درک و احساس نمی‌کنیم. باید به جای قالبِ غزل بگوییم شکلِ غزل و این موضوع را به همه کسانی که با هنر زندگی می‌کنند، اطلاع دهیم.

بهمنی درباره‌ی ویژگی‌های قابل تامل غزل امروز نیز معتقد است که غزل امروز نه تنها به بیراهه نرفته بلکه شاهد نوآوری‌های فراوان در آن هستیم. وی می‌گوید من به غزل امروز بسیار امیدوارم چون جوانان دریچه‌هایی را در غزل امروز گشوده‌اند که می‌توان از این دریچه‌ها منظرهایی را از غزل دید که در گذشته کم‌تر دیده می‌شد.

بهمنی نه تنها به کاربرد صرف واژه‌های نرم،‌ تغزلی و آرام‌بخش در غزل معتقد نیست، بلکه می‌گوید  از جمله ابتکارهای غزل‌سرایان امروز این است که واژه‌هایی را در غزل به کار برده‌اند که پیش از این تنها در نوشتار و گفتار روزانه به کار می‌رفتند، اما اینک بی هیچ احساس غریبگی در غزل حضور پیدا کرده‌اند. از اینرو ما امروز در غزل  منظرهایی را مشاهده می‌کنیم که پیش از این نمی‌دیدیم.

به گفته‌ی بهمنی غزل تازه روز به روز در حال متولد شدن است. کسانی که می‌پندارند هنری در هر شکلی که در وجود مردم ثبت شده، روزی تمام می‌شود، خود تمام شده‌اند و نمی‌توانند درکی از وضعیت امروز داشته باشند، وگرنه هر شکل هنری که خاستگاهی والا داشته و در وجود مردم حک شده باشد، زنده می‌ماند. غزل هم از این زنده‌های جاوید است که امکان ندارد از بین برود، مگر این‌که تصور کنیم زبانم لال، روزی اقلیم ما نباشد، در آن صورت غزل هم می‌تواند از میان برود.