تازه های کتاب در ایران  - بخش دوم - اردیبهشت ماه  1391 

 

نسرین پورهمرنگ

 

وضعیت پسا مدرنیته،( تحقیق در خاستگاههای تحول فرهنگی/
دیوید هاروی/ ترجمه‌ی عارف اقوامی مقدم/ نشر پژواک

دیوید هاروی متولد گلینگهام کنت انگلستان است.  او در رشته‌ی انسان شناسی استادی شناخته شده در سطح بین‌المللی است. وی با راهنمایی یک نظریه پرداز اجتماعی دکترای خود در رشته‌ی جغرافیا ا از دانشگاه کمبریج در سال 1961 دریافت کرد. هاروی علاوه بر رشته‌ی انسانشناسی، یکی از شناخته شده ترین جغرافی دانان دانشگاهی در مراکز دانشگاهی جهان و نویسنده ی شمار فراوانی کتاب و مقاله است که در توسعه ی دانش جغرافیای مدرن به عنوان یک رشته، از اعتبار قابل توجهی برخوردار هستند. عمده شهرت هاروی به این دلیل است که آثار او در حد گسترده‌ای با مباحث اجتماعی و سیاسی روزمره‌ی جامعه همراه شده است.

هاروی از نظریه پردازانی است که از حوزه ی جغرافیا به سوی مطالعات شهری کشیده شد و در آثارش بیشترین اهمیت را به فضای فیزیکی شهرها و بررسی روابط فضا و زمان اختصاص داد. دیدگاه او با تلاش برای درک مفهوم عمیق فضا به حوزه ی اجتماعی سوق یافت.

تحولات عمیقی که در روابط  اجتماعی و اقتصادی جوامع از دهه‌ی 1970 به بعد روی داد، به ظهور شیوه‌های نوین و برجسته‌ای که ما فضا و زمان را درک می کنیم منجر شده است. هاروی در کتاب خود مدعی وجود رابطه‌ی علی و معلولی بین ابعاد فضا و زمان نیست، اما فرض را بر برقراری رابطه میان پدیداری شکلهای فرهنگی پسامدرن، شیوه‌های منعطف‌تر انباشت سرمایه و مرحله‌ی جدیدی از فشردگی زمان و فضا در سازمان سرمایه‌داری قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توان نوعی رابطه میان تحولات فضا و زمان را متصور شد. اما هاروی معتقد است که این دگرگونی‌ها در روابط بنیادی سرمایه‌داری رخ نداده است بلکه بیشتر تغییراتی در ظاهر امور رخ داده است، از اینرو نمی‌توان این تغییرات را نشانه‌ی ظهور جامعه ی نوین پساسرمایه‌داری و یا حتی پسا صنعتی به شمار آورد.

هاروی برای توصیف روابطی که خود بین فضا و زمان از دهه ی 1970 به بعد در کشورهای غربی مشاهده ودر ک کرده است و انتقال آنها به خواننده، در ابتدا ناگزیر به مباحث مدرنیته و مدرنیسم می پردازد و سپس به سراغ پسامدرنیسم در شهر و معماری و طراحی شهری می رود. فوردیسم، نظریه‌پردازی گذار، تجربه‌ی فضا و زمان، فضاها و زمان‌های فردی در زندگی اجتماعی، زمان و فضای پروژه‌ی روشنگری، زمان و فضا در سینمای پسا مدرن، منطق دگرگون کننده و سوداگرانه ی سرمایه، بحران ماتریالیسم تاریخی و... از جمله مباحثی هستند که هاروی در کتاب معروف خود وضعیت پسامدرنیته- به آنها پرداخته است. او در بخش از پیشگفتار کتاب خود چنین می‌گوید:
دقیقا" به خاطر نمی‌آورم چه زمانی اولین بار با اصطلاح پسا مدرنیسم مواجه شدم. احتمالا" وقتی به این اصطلاح برخوردم مثل مابقی ایسم‌ها که طی دهه‌ها شکل گرفته و به فراموشی سپرده می شوند، با این امید که این نیز زیر فشار فقدان انسجام از بین خواهد رفت ، یا جاذبه ی خود را چونان مجموعه‌ای باب روز از ایده‌های جدید از دست خواهد داد، به آن واکنش نشان دادم. اما به ظاهر غوغای احکام پسا مدرنیستی به جای آنکه تحلیل بروند به مرور قدرت گرفتند...پسا مدرنیسم در سالهای اخیر ضوابط و حد و حدود مباحث را تعیینع شیوه‌ی "دیسکورس" را تعریف و متغیرهای نقد فرهنگی، سیاسی و فکری را تدارک دیده است.
بنابراین بررسی دقیق ماهیت پسامدرنیسم نه بسان مجموعه‌ای از اندیشه‌ها بلکه به منزله‌ی وضعیتی تاریخی، مستلزم توضیح و تشریح است.
این کتاب در چهار فصل تدوین و در پایان شامل کتابنامه و نمایه است.     

گذرنامه/
هرتا مولر/ ترجمه ی مهرداد وثوقی/ نشر مروارید/ 120 صفحه

   گذرنامه اثر داستانی هرتا مولر نویسنده ی رومانیایی تبار آلمانی  و برنده ی جایزه ی نوبل است، که به فارسی ترجمه و منتشر شده است. مولر این رمان را با تاثیرپذیری از تجربیات زندگی شخصی خویش، برای رهایی از استبداد حکومت چائوشسکو به رشته ی تحریر درآورده است. رمان روایتگر زندگی آسیابانی است که در یکی از روستاهای رومانی زندگی می کند و در آرزوی گرفتن گذرنامه و مهاجرت به کشور آلمان غربی به سر می برد. در این رمان همانند دیگر آثار هرتا مولر، بر روی تاریخ روابط گذشته ی رومانی و آلمان و زندگی اقلیت آلمانی تبار ساکن در رومانی تکیه می شود. همه ی اثار مولر در انتقاد از حکومت حزب کمونیست در رومانی  در زمان جنگ سرد نوشته شده است و اغلب شرایط سخت و خفقان آوری به تصویر کشیده می شود که شخصیت های اصلی داستان را ناگزیر از جستجوی مفری برای گریز از کشور می کند.

مولر در این رمان با به تصویر کشیدن رنج و درد دهقان و امید او برای گریز و رسیدن به آزادی که تصورش را می کند، توانسته است احساس لحظه های سخت انتظار و سپری شدن آرام زمان را برای دهقان، به خواننده منتقل کند.
نویسنده با استفاده از جمله های کوتاه و عناصری همچون رنگ، سایه و روشن های شب و روز، توصیفات جزیی و عناصر و اشیای موجود در طبیعت، سبک خاص خود را در این رمان نیز تداوم بخشیده است. نثر داستان در بسیاری از بخش های آن آهنگین می شود و از ایهام و تلمیح بهره می برد.

قهرمان داستان بارها و بارها تلاش می کند تا امکان خروج خود و خانواده اش را از کشور فراهم کند اما توفیقی حاصل نمی کند. اگرچه او برای رسیدن به خواسته اش، به تلاشهایش ادامه می دهد اما فضای داستان به این علت پیچیده تر می شود که قهرمان داستان به واقع اعتقاد ندارد اسکان در کشوری دیگر به واقع برای او و خانواده اش آزادی و آسایش به همراه داشته باشد. او این نگرانی را نیز با خود دارد که پس از مهاجرت نیز، او و خانواده اش همچنان شهروند درجه ی دوم محسوب شوند و جهان غرب مجالی برای شنیدن صدای آنها نداشته باشد.
از هرتا مولر پیش از این آثاری همچون سرزمین گوجه های سبز، مسافر یک لنگه پا و نفس بریده به فارسی ترجمه و منتشر شده است.

 تشویق/
جین آستین/ ترجمه ی وحید منوچهری/ نشر جامی/ 280 صفحه

جین آستین نویسنده ی مشهور انگلیسی است که بسیاری از ایرانیان با رمان غرور و تعصب و همچنین عقل و احساس وی آشنایی دارند.
تشویق که پیشتر در ایران با عنوان ترغیب نیز ترجمه و منتشر شده بود، آخرین رمان این نویسنده ی زن انگلیسی است که پس از مرگ وی در سال 1818 منتشر شد. فضای اجتماعی بسته و سرشار از تعصبی که جین در آن می زیست، امکان فعالیت آزادانه به یک نویسنده ی زن را نمی داد. از همین روی نخستین و مشهورترین رمان او یعنی غرور و تعصب هفده سال پس از نگارش آن با کمک پدر جین و با نامی مستعار به چاپ رسید.
قهرمان رمان تشویق، دختری است که سی سال اززندگی اش گذشته و روزگار خود را با خاطره ی مردی سپری می کند که زمانی خواستگار وی بوده و او به تشویق یکی از دوستانش به این خواستگارش پاسخ رد می دهد. حالا گذشت زمان، موجب پشیمانی وی شده و در آرزو و انتظار بازگشت این خواستگار پیشین به سر می برد. او برای به سر رسیدن لحظه های سخت انتظارش، کاری جز انتظار بیشتر از وی برنمی آید. رمان تشویق داستانی عاشقانه است که تصویر لحظه های سخت انتظار و شیرینی امید که با مرور خاطرات گذشته درآمیخته، خواننده را تا به انتهای داستان با خود همراه می سازد. 

 سالار مگس ها/
ویلیام گلدینگ/ ترجمه ی سوسن اردکانی/ انتشارات ابر سفید/ 328 صفحه

سالار مگس ها نخستین رمان نویسنده ی انگلیسی ویلیام گلدینگ است که در سال 1954 منتشر شد و در سال 1963 یتربروک فیلمی به نام و بر اساس این رمان ساخت. در این رمان زندگی کودکانی به تصویر کشیده می شود که در اثر سقوط هواپیمایی که حامل انها بوده، در جزیره یی دورافتاده و متروک فرود می آیند. آنها پس از آشنایی با محیط جزیره، کم کم یاد می گیرند که چگونه نیازهای ابتدایی خود را برطرف سازند، اما زندگی اجتماعی آنان به مرور در مسیر ایجاد سلطه ی عده ای بر عده ی دیگر شکل می گیرد. سیر حوادث داستان نشان می دهد که سن و سال اندک این کودکان در برپایی یک جامعه ی اخلاقی و انسانگرا تاثیری ندارد و کودکان با وجود سن اندکشان با بی منطقی و زورگویی انس بیشتری دارند. هرقدر که زمان پیش می رود، معصومیت کودکان بیشتر رنگ می بازد و هرج و مرج دراجتماع کوچکشان گسترده تر می شود.

ویلیام گلدینگ در سال 1911 در کورنوال واقع در جنوب غربی انگلیس بدنیا آمد و تحصیلات خود را در "مارلبرو گرامر اسکول" و "کالج بریس نوز آکسفورد" انجام داد. پدر و مادرش دوست داشتند که فرزندشان در یک رشته ی علمی تحصیل کند و دانشمند شود، اما ویلیام زیر بار نرفت و در آکسفورد تغییر رشته داد و در رشته ی ادبیات انگلیسی ادامه ی تحصیل داد. سپس به نویسندگی روی آورد و در 1935 مجموعه یی از اشعارش را منتشر کرد. مدتی در مدرسه ی "وردورث بی شاپ" به تدریس مشغول شد. در 1940 به نیروی دریایی سلطنتی پیوست و شش سال از عمرش را بر روی آب سپری کرد. بعد از پایان یافتن جنگ جهانی دوم دوباره به تدریس روی آورد و نویسندگی را از سر گرفت.او در سمت استادی دانشگاه سالها به تدریس پرداخت و در کنار تدریس به بازیگری تئاتر و نوازندگی نیز علاقمند بود. در سال 1980 جایزه معتبر "من بوکر" را برای رمان "آداب عبور" دریافت کرد و در سال 1983 توانست جایزه ی نوبل ادبیات را برای یک عمر فعالیت ادبی اش در یافت کند. ویلیام گلدینگ در سال 1993 در "ویلت شایر" درگذشت. از جمله آثار او می توان به وارثان، پاییز آزاد، مناره، هرم، تاریکی مرئی،مرد کاغذی،یک نشریه ی مصری و... اشاره کرد.