تازه های کتاب در ایران  - بخش پنجم - مرداد  ماه  1391 

 

نسرین پورهمرنگ
 

 

جهانی‌سازی؛چهار الگو و یک رویکرد انتقادی/
تونی اسمیت/ ترجمه ی فروغ اسدپور/ نشر پژواک/ 440 صفحه

 

 جهانی سازی اگرچه واژه‌ای اختصاصی در علوم اجتماعی محسوب می‌شود، اما امروز برای همگان بسیار آشنا می‌باشد و در رسانه‌ها بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. جهانی شدن اقتصاد، فرهنگ، ارتباطات و... جملگی ابعاد گسترده‌ای از مباحث را ایجاد کرده‌اند و در باره‌ی مفید یا مُضر بودنشان برای کشورهای در حال توسعه و کشورهایی با فرهنگ و اقتصاد حاشیه‌ای، همچنان مباحث گسترده‌ای در می‌گیرد. 

کتاب جهانی‌سازی: چهار الگو و یک رویکرد انتقادی در باره‌ی مفهوم، چگونگی جهاني‌سازي و يافتن الگويي مناسب براي موفقيت در صحنه جهانی، تالیف شده است.

نویسنده در ابتدای مباحث خود، مروری بر مهم‌ترین رویکردها و نظریه‌های مطرح شده در مباحث جهانی‌سازی دارد. او اين رويكردها را  الگوهای جهانی‌سازی برطبق اصول دولت اجتماعی، نولیبرال، دولت شتاب‌دهنده، جهان ـ وطن‌گرایی دموکراتیک و مارکسی می‌نامد.

 نویسنده سپس می‌کوشد تا از این تئوری‌ها ارزیابی نظری و عملی خود را ارائه دهد. به عقیده توني اسمیت، آنچه همینک در اقتصاد جهانی قابل مشاهده است، حباب‌های سوداگرانه‌ای است که به ‌ناگزیر روزی به ‌حالت انفجاری ترک برمی‌دارند. او سپس با اشاره به بحران‌های مالی اخیر در جهان، آن را ناشی از انباشت سرمایه در اقتصاد سرمایه‌داری می‌داند.

نویسنده سپس به کشورهای در حال توسعه که از آنها با عنوان کشورهای جنوب یاد می‌کند، اشاره کرده و به دشواری‌هایی که این کشورها در اقتصاد رو به رشد خود با آن مواجه هستند می‌پردازد. شرکت‌های غربی، از منابع و ذخایر و نیروی انسانی رایگان این کشورها به نفع انباشت سرمایه‌ی خود استفاده می‌کنند و حاصلشان برای این کشوها جز ورشکستگی اقتصادهای محلی و افزایش تورم وبیکاری، چیز دیگری نبوده است.  

اما کشورهای شمالی براي مقابله با بحران مالی اقتصاد سرمایه‌داری،  به تزریق نقدینگی به بازار بسنده کرده‌اند. آنان فقط در سخن‌پردازی‌هایشان از آزادی گردش مالی و تجارت و اقتصاد آزاد دم می‌زنند، در حالی‌که در بحرانهای مالی بر حمايت  دولت تكيه می‌کنند تا چون گذشته به نجات آن‌ها بشتابد و خسارت‌ها و ضررهایشان را بر جامعه سرشکن کند و بانکها را وادار به تولید بیش از پیش نقدینگی نماید.

این میان، سطح زندگی طبقه‌ی کارگر از هیچ بهبودی برخوردار نبوده است. کارگران غرق در بدهی‌ها و تامین هزینه‌‌های زندگی خود هستند و شرایط زندگی روز به روز برای آنها دشوارتر می‌شود.

 تونی اسمیت،جهانی‌سازی: چهار الگو و یک رویکرد انتقادی از الگو و بدیل ممکنی در این کتاب سخن می‌گوید که اصل تجارت منصفانه را به جای تجارت آزاد محور کار خود قرار می‌دهد و به دموکراسی اقتصادی برای تمام شهروندان جنوب و شمال متعهد است.

 

                

مقالاتي در جامعه شناسي سياسي ايران/
يرواند آبراهاميان/ ترجمه‌ی سهيلا ترابي / نشر پردیس دانش/ 267 صفحه

 

 

اين كتاب، در برگیرنده‌ی پنج مقاله است كه در فاصله‌ي سال هاي ۱۹۶۸ تا ۱۹۸۱ به نگارش درآمده‌اند و نویسنده مسائل اجتماعی و سیاسی ایران طی سده ی اخیر را از دیدگاهی جامعه شناختی مورد بررسی قرار داده و بر طبق تئوری‌های مختلف به تحلیل آنها پرداخته است.

عنوان  مقاله‌ي نخست کتاب استبداد شرقي در ايران عصر قاجار است، که نویسنده به طرح نظريه هاي صاحبنظرانی مانند ماكياولي، هيوم، مونتسكيو و هگل پرداخته است. این نویسندگان به تفاوت هاي مابين نظام هاي سياسي شرق و غرب در آثار خود پرداخته‌اند و در ادامه نظريه هاي انديشمندان قرن نوزدهم در مورد اختلاف جوامع شرق و غرب بررسی شده است.

نویسنده در ادامه دو نظریه را  برای تحلیل نظام‌های استبدادی شرقی مطرح می‌کند. اين دو نظريه با عنوان استبداد متكي بر ديوانساري و استبداد متكي بر جوامع پراكنده مورد بررسي قرار گرفته‌اند. نويسنده برای بسط نظریه‌ی استبداد متكي برجوامع پراكنده به تحلیل حوادث مهم سیاسی در دوره‌ی قاجار پرداخته است. وی در این بررسی‌ها ساختار اجتماعي، اداري، اقتصادي و سياسي  آن دوره را تشریح نموده است.

 در مقاله‌ای دیگر با عنوان "توده مردم در انقلاب مشروطه ايران" به طرح این موضوع می‌پردازد كه در تاریخ تحولات سیاسی ایران، انقلاب ها و جنبش هاي موفقيت آميز بیشتر مبتني بر حركت هاي توده اي و تجمع هاي مردمي بوده است تا حرکت‌های سیاسی سازمان یافته و مداخلات حزبی.  در اين مقاله رفتارهای اجتماعی توده مردم سياسي در انقلاب مشروطه مورد تحلیل قرار می‌گیرند و نویسنده به پاسخ این پرسش می پردازد كه آيا توده مردم سياسي، افرادي غير منطقي و حقير يا ساده و زودباور بوده‌اند؟ رفتار مردم در حوادث و وقايع مشروطه و تركيب اجتماعي آنها، ترکیب قشرها و گروه‌هاي شرکت کننده در میتینگ‌ها  و تظاهرات و بافت طبقاتي هواداران و مخالفان مشروطه مورد واکاوی نویسنده قرار گرفته است.

عنوان سومین مقاله دهقانان غير انقلابي در ايران معاصر می‌باشد. نویسنده در این مقاله بر اهميت جنبش هاي دهقاني در قرن نوزدهم می‌پردازد و سپس به طرح اين پرسش می‌پردازد که چرا در دوره‌ی معاصر ايران در قیاس با تجارب مشابه در دیگر کشورها، نمی‌توان از هیچ شورش بزرگ دهقاني سراغ گرفت؟ چرا اعتراض‌هاي كوچك به جنبش‌هاي گسترده تبديل نشد؟ چرا انقلابیون تندروی شهري  نتوانستند آتش انقلاب را به روستاها سرایت دهند و از دهقانان ناراضی، افرادی معترض و انقلابی بسازند؟

نویسنده برای پاسخگویی به این پرسش‌ها، نظریه‌های مختلفی را که در باره ی جنبش‌های دهقانی ارائه شده است را مطرح می‌کند. او سپس بحث " قوت و ضعف هاي جنبش كارگري ايران" را مطرح می‌کند و به وقایع سال‌های  32-1320 / 53-1941  اشاره می‌کند و قوت و ضعف اين جنبش‌ها و علت بقاي ساختار سنتي حكومت طي سالهای یاد شده را مورد بررسي قرار می‌دهد.

 در مقاله فرقه گرايي در ايران عملكرد گروههاي سياسي در مجلس چهاردهم مورد بررسی قرار گرفته است. به باور مولف تداوم شکل‌های مختلف نزاع‌هاي فرقه‌اي بخشی از ویژگی‌های جامعه‌ی ايراني به حساب می‌آید. اين مقاله به رواج فرقه گرايي سياسي در سالهاي 25-1323 پرداخته و تحليل خود را نه بر خصوصيات روحي رواني سياستمداران كه با تکیه بر ساختار اجتماعي ایران ارائه داده است.

 

 

زندگی مرموز استیو جابز/

دانیل لیونز/ ترجمه‌ی فرناز کامیار/ انتشارات هورمزد/ 316 صفحه

 

 

احمق‌هایی که فکر می‌کنند می‌توانند دنیا را تغییر دهند، همان‌هایی هستند که دنیا را تغییر می‌دهند. این جمله‌ای است که دانیل لیونز کتابش را با آن آغاز می‌کند و با زبانی طنز‌آلود؛ که با واقعیت و خیال درهم آمیخته است، خواننده را با شخصیت و وقایع زندگی انسانی  آشنا می‌سازد، که توانست در دوره‌ی حیات نه چندان طولانی‌اش تاثیراتی ماندگار در جوامع انسانی برجای بگذارد.

استیو جابز؛  یکی از بنیانگذاران شرکت رایانه‌ای اپل، همچنان شخصیتی جذاب برای زندگینامه نویسان وکتاب‌خوانان است. این جذابیت پس از مرگ زود هنگامش دو چندان شد و تا به امروز کتابهای متعددی در باره‌ی او نوشته شده و تعدادی نیز به فارسی ترجمه گردیده است.

ماجراهای کتاب از یک رسوایی مالی شکل آغاز می شوند و نویسنده از تلاش‌های شرکت اپل برای بهبود دادن شرایطی پرالتهاب سخن به میان می‌آورد. آشنایی خواننده با زوایای پُررمز و راز زندگی استیو جابز، از همین‌جا آغاز می‌شود.

لیونز در بخش‌هایی از کتاب خود را در جایگاه جابز قرار می‌دهد؛ از زبان او  به دنیا می‌نگرد، افکارش را در ذهن مرور می‌کند و از زبان او سخن می‌گوید. اگرچه می‌توان به آشکار مبالغه‌های کتاب را نگریست و به نکاتی که فراتر از واقعیت به نظر می رسند برخورد، اما آمیزه‌ی همین تخیلات و واقعیت‌های زندگی جابز و شرکت اپل، سبب جذابیت‌های کتاب را برای خواننده فراهم نموده است.

نویسنده برای تدوین اثری جذاب، علاوه بر بهره‌گیری از واقعیت‌های زندگی جابز، به گفتگوها، نگرش‌ها و سخنان همکاران وی نیز توسل جسته و در کنار تصویرپردازی‌های خودش از وقایع، توانسته است اثری خواندنی را به بازار عرضه کند.

رویکرد نویسنده در این کتاب، آشنا کردن مخاطب به نوع نگاه جابز به زندگی، چگونگی مدیریتش در شرکت اپل، برخوردش با مشکلات و نسخه‌پیچی‌های او برای آینده می‌باشد. وقتی در پایان، مخاطب کتاب در‌می یابد که مدیری مبتکر و موفق به مانند جابز، در زندگی‌اش با چه میزان از مشکلات و دشواری‌ها مواجه بود، می‌تواند از رویکردها و راهکارهای او در موقعیت‌های دشوار زندگی خود بهره بگیرد.

البته نویسنده در سراسر کتاب زبان به تمجید همکاران جابز در شرکت اپل نمی‌گشاید، بلکه با بیانی طنز‌آلود، مسائل بسیاری از مسائل موجود در شرکت اپل و شخصیت‌های مطرح آن را به زیر سوال می‌برد.

زندگی مرموز استیو جابز، پیش از مرگ او به زبان انگلیسی منتشر شد و نویسنده ضمن مرور دوره‌ي کوتاهی از زندگی این شخصیت مطرح، در برخی بخش‌های کتاب، خود را به جای جابز گذاشته و زندگی‌اش را روایت می کند. این جمله، یکی از توصیفات نویسنده از جابز به زبان خود وی است: من یکی از ثروتمندترین مردم دنیا هستم و به عنوان تاجری مشهور شناخته شده‌ام. لاغر و خوش‌تیپ، با موهایی تقریبا کم‌پشت و ریشی فلفل‌نمکی مانند شون کونری!... وقتی جایی می‌روم همه اطراف من جمع می‌شوند. آیا شما دلیلش را می‌دانید؟

استیو پاول جابز ۲۴ فوریه ۱۹۵۵ به دنیا آمد و پنجم اکتبر ۲۰۱۱ در ۵۶ سالگی از دنیا رفت. او در جایگاه یک کارآفرین، مخترع، بنیانگذار و مدیر ارشد اجرایی شرکت رایانه‌ای اپل، توانست نام خود را در ردیف یکی از چهره‌های پیشرو در صنعت رایانه‌ی جهان برای همیشه به ثبت برساند. وی در سال ۱۹۷۶ به همراه شخصی به نان استیو وزنیاک شركت اپل را تاسیس و از سال ۱۹۹۷در مقام مدیرعاملي این شركت فعالیت كرد.
 

 

لایب نیتس/

نیکولاس جالی/ ترجمه‌ی سید مسعود حسینی/ انتشارات ققنوس/ 382 صفحه

 

 

لایب نیتس فیلسوف، ریاضیدان و فیزیکدان آلمانی است که در قرن هفدهم می‌زیست.

كارهاي لايب نيتس در نوع خود كم نظير است.با اين حال، چه در زمان خود و چه در عصر روشنگري شهرت چندانی پيدا نكرد.فقط در دوره اي كوتاه در آلمان بعض افراد مانند ولف به فلسفه‌ي او اندکی توجه نشان دادند. لایب نیتس در سودای بنیان نهادن یک نظام فلسفی بود و تسلط او بر بسیاری از علوم از جمله ریاضیات، فلسفه، فیزیک و منطق به او کمک کرد تا بتواند

به پاسخ‌هایی در زمینه‌ی مسایل مفهومی در علوم جدید، که در زمان وی مطرح بودند دست یابد. اما همین جامعیت اندیشه‌های لایب‌نیتس، فهم فلسفه‌ی او را دشوار می‌کند. ما در فلسفه لايب نيتس با يك فكر به ظاهر ساده اما با ابعادی  وسيع روبرو هستيم.

 در كتاب لايب‌نيتس، نیکولاس جالی، مسايلي مانند نظريه مونادها، مابعدالطبيعه، مساله شر و اخلاق و سياست را در فلسفه‌ي لايب‌نيتس بررسي كرده است.

شيفتگی لایب نیتس به ميراث فلسفي قرون وسطي، سبب شد تا فلسفه عهد رنسانس را به عنوان زيربناي اصلي فلسفي خويش برگزيند.

اگرچه بسیاری از فرضيه‌هاي لايب‌نيتس پیچیده می‌نماید، اما زيربناي اندیشه‌های او قابل فهم و ساده می‌نماید. که به نظر می رسد از فلسفه نوافلاطوني پيش از عصر وي مشتق شده باشد. بر طبق این فلسفه،عالم مجموعه‌یی هماهنگ از جواهر است كه صفات خداوند، يعني خالق خويش را منعكس مي‌كند.

نيكولاس جالي، نويسنده اين كتاب، مقدمه‌‌ی جامعی درباره‌ی نظام فلسفه‌ی لايب‌نيتس، شرح زندگاني و آثار وی كه در دوره‌هاي مختلف زندگي‌اش نوشته، در ابتدای کتاب درج کرده که خواننده را برای ورود به بحث‌های اصلی کتاب آماده می سازد. مولف در این مقدمه به خوبی تاثيرات زمانه بر شكل‌گيري فلسفه‌ی نیتس را نشان می‌دهد.

مولف پس از مشخص كردن رئوس كلي انديشه لايب‌نيتس هر يك از آن‌ها را در فصول جداگانه بررسي كرده است. مابعدالطبيعه جواهر: وحدت و فعاليت، نظريه مونادها، اختيار بشري و اختيار الهي، مساله شر، اخلاق و سياست و همچنين نفس، شناخت و تصورات، از جمله عنوان‌های فصل‌هاي اين كتاب می‌باشند.

بخش پاياني کتاب به ميراث و تاثير لايب‌نيتس  بر فلسفه مي‌پردازد. واكنش‌ها عليه نظام‌ها و همچنين نسبت لايب‌نيتس با كانت و ايدئاليسم آلماني و همچنين نظرات ولتر در‌باره‌ی نیتس، از جمله مطالب اين کتاب می‌باشند.