تازه های کتاب در ایران  - بخش یازدهم - بهمن ماه  1391 

 

نسرین پورهمرنگ
 

در لوناسا/

برایان فریل/ ترجمه‌ی سحر خلیلی/ نشر افراز/ 128 صفحه / 128 صفحه

   در لوناسا نمایشنامه‌ای اثر برایان فریل، نمایشنامه‌نویس معاصر ایرلندی است، که سحر خلیلی آن را ترجمه کرده است. این اثر دو پرده‌ای، برنده‌ جایزه‌ تونی در‌ سال 1992 شد. این نمایشنامه که بر اساس خاطرات خود نویسنده در دوران کودکی‌اش، نوشته شده است، دارای هفت شخصیت و دو پرده است.

برایان فریل متولد سال 1929، یکی از نمایشنامه‌نویسان سرشناس معاصر ایرلندی است. از میان نمایشنامه‌های او می‌توان به فیلادلفیا، آزادی شهر، اشراف، برگردان‌ها و در لوناسا اشاره کرد.

فریل، در آثارش نگاه شاعرانه‌ خود را به زبان تئاتر بر‌گردانده است. او به ما توانایی می‌دهد تا شرایط زندگی آدم‌ها، تناقض‌ها و تضادهایشان در عصر حاضر را بهتر درک کنیم. این نمایشنامه که برای نخستین بار سال 1990 در دوبلین به روی صحنه رفت، در سال 1991 برنده‌ جایزه‌ الیویر و جایزه اونینگ استاندارد به عنوان بهترین نمایشنامه شده است. در سال 1992 نیز توانست جایزه‌‌ی تونی و‌ جایزه‌‌ی حلقه‌ی‌ منتقدان نیویورک، به عنوان بهترین نمایشنامه سال را از آن خود کند.

  

ما عددی نیستیم/

کریل چرچیل/ ترجمه‌ی پرویز صالحی، محمد اسماعیل صالحی/ نشر قطره/ 76 صفحه

   نمایشنامه ما عددی نیستیم اثر کریل چرچیل، نویسنده مشهور انگلیسی است که با ترجمه‌ی مشترک پرویز و محمداسماعیل صالحی منتشر شد. داستان این نمایشنامه درباره‌ی تولید انسان آزمایشگاهی است.

کریل چرچیل در ۱۹۳۸ در لندن به دنیا آمد. وی درحال حاضر یکی از مشهور‌ترین نمایش نویسان معاصر انگلیس است که اکثر کارهای او در تئا‌تر رویال کورت اجرا شده است. چرچیل در خط سیر داستانی آثارش نگرشهایی را دنبال می‌کند که این نگرشها در نهایت به پاسخهایی معین و از پیش داده شده منتهی نمی‌شوند. چرچیل ذهن مخاطب را دچار چالش می‌کند و به جای رساندن آن به حاشیه‌ای امن، آن را با پرسشهایی جدید درگیر می‌کند. تماشاگر نمایش‌های چرچیل باید پاسخ پرسش‌هایش را در خارج از صحنه‌ی نمایش جست و جو کند و خود درباره‌ی آنها به نتیجه‌گیری دست بزند.

 مسائلی مانند زبان و ارتباط آن با قدرت، تاریخ، جنسیت و هویت جنسی، ‌نژاد و نظام پدر سالارانه از جمله مباحثی هستند که چرچیل داستان نمایشنامه‌هایش را به آنها اختصاص می‌دهد و در امکانات جدیدی که در فرمهای اجرایی صحنه برای خود مهیا می‌کند به طرح آن مباحث می‌پردازد.

رخدادهای نمایشنامه‌ی ما عددی نیستیم بر روابط شخصیتی به نام سالتر و پسرانش است که در پنج پرده تنظیم شده است و نویسنده این اثر را برای دو بازیگر تنظیم کرده است؛ یکی در نقش سالتر و دیگری در نقش پسرانش.

در بخشی از مقدمه‌ای که مترجمان در ابتدای کتاب درج کرده‌اند، چنین آمده است:

در نمایش حاضر به علت تکثیر انسان در واقع روابط طبیعی، روابط عاطفی موجود بین پدر و فرزندان، روابط عاطفی و اجتماعی بین برادران، کاملا بهم خورده، مخدوش شده و هیچ چیزی نتوانسته جای آن‌را پر کند.

چرچیل در آثار خود به موضوعات سیاسی نیز توجه دارد. نمایشنامه هفت بچه یهودی با عنوان دوم نمایشی برای غزه یکی از آخرین آثار این نویسنده است که در سال 2009 در واکنش به قضیه محاصره و حمله اسراییل به غزه نوشته شد.

 

زنی از جنس موم/

كارمن مارتين‌گايته / ترجمه‌ی نازنین نوروزی/ انتشارات افسون خیال/ 202 صفحه

   نخستین اثر داستانی از كارمن مارتين‌گايته؛ نویسنده‌ی زن اسپانیایی با ترجمه‌ی نازنين نوذري به فارسی ترجمه و منتشر شد.

این اثر با عنوانزني از جنس موم شامل هفت داستان كوتاه از مارتين‌گايته از زبان اسپانیایی به فارسی ترجمه شده است.

مارتین گایته، نویسنده‌ای صاحب سبک و سرشناس در کشورش به حساب می‌آید و سبک خاص کارهای او سبب شده تا آثار وی در انشگاههای اسپانیا به عنوان کتاب درسی، به دانشجویان ارائه شود. لحن کلام و منظری که گایته برای داستانهایش انتخاب می‌کند، تمایز ویژه‌ای به آثارش می‌دهد.او در القاء و یا رد هیچ نظریه‌ای تلاش نمی‌کند و از تفاخرهای بی‌مورد نیز پرهیز می‌نماید.

در بخشي از داستان كوتاه زني از جنس موم چنین آمده است: خداوندا، اميدوارم بلايي سرش نيامده باشد! چطور تمام ديروز توانسته بودم آن‌قدر آرام بمانم؟ چطور گفته بودم مي‌توانم بدون او دوام بياورم؟ بايد پيدايش كنم. مطمئنا بايد رفته باشد به روستاي مادرخوانده‌اش. اسم روستا يادم نيست، آن‌قدر كه سرم درد مي‌كند... شايد اسمش را همين‌جاها روي يك پاكتي نوشته. آخرين باري كه مادرخوانده‌اش اينجا بود، چقدر مارسلا مي‌خنديد! با لذت تمام مي‌خنديد و بعد غمگين نگاه مي‌كرد. دلش مي‌خواست مرا در خنده‌اش شريك كند. دفعات كمي، ديربه‌دير، اين طور خنديده، جوري كه انگار نور اميد هيچ‌وقت خاموش نمي‌شود.

به گفته‌ی مترجم، اين هفت داستان بخش دوم از كتاب پُرحجمی است كه بيشتر داستان‌هاي مارتين‌گايته در آن منتشر شده و با همفكري ناشر كتاب، مترجم آنها را برای ترجمه انتخاب کرد.

نثر گایته در عین خاص بودن ساده است و همین سادگی سبب شده تا آثار او برای دانشجویان رشته‌ی ادبیات تدریس شود.

گایته که در سال 1925 میلادی در اسپانیا به دنیا آمد، دوران جنگ داخلی این کشور را درک کرد. از همین‌روی در برخی آثارش به نقل خاطراتی از آن دوران می‌پردازد.

دلبستگي‌ها، بايد برگردد، وقفه‌اي در راه، تاتا، آنچه مدفون مي‌ماند، وجدان آرام و زني از جنس موم از جمله عنوان‌های مجموعه‌ی داستانی زنی از جنس موم می‌باشند.

این نویسنده‌ی فقید اسپانیایی که در سال 2000 میلادی بدرود حیات گفت در طی زندگی 75 ساله‌اش، نوشتن در ژانرهای مختلفی را تجربه كرد. از او چندین رمان، مقاله، داستان‌كوتاه و نمایشنامه برجای مانده است و در طی دوران حیاتش توانست جایزه‌های ادبی فراوانی را از آن‌ِ خود نماید.

  

قضاوت/

بری کالینز/ ترجمه‌ی نریمان افشاری/ انتشارات مانوش/ 78 صفحه (قطع جیبی)

    بری کالینز نمایشنامه نویس بریتانیایی است که نخستین اثر از وی با عنوان قضاوت در ایران ترجمه و منتشر شده است. قضاوت سومین اثر این نمایشنامه نویس مشهور بریتانیایی است که براساس اتفاقی واقعی طی جنگ جهانی دوم نگارش یافته است که موجب شهرت برای نویسنده‌اش نیز شد.     

بری کالینز در سال 1941 در هالیفاکس انگلیس؛ جایی که هنوز در آن زندگی می‌کند به دنیا آمد. تا پیش از آنکه در سال 1971 شروع به نمایشنامه نویسی کند، به عنوان یک ژورنالیست به کار مشغول بود.

نریمان افشاری؛ مترجم این اثر ضمن اشاره به واقعی بودن داستان این نمایشنامه می‌افزاید: نیروهای آلمانی چند افسر روسی را بدون آب و غذا در جایی زندانی می‌کنند. پس از مدتی این محل کشف می‌شود و همه مشاهده می‌کنند که دو نفر از این افسرها با خوردن بقیه زنده مانده‌اند. این نمایشنامه دفاعیه آن دو نفر است.

این نمایشنامه به صورت یک مونولوگ طولانی نوشته شده است و در آن یک نفر صحبت می‌کند و تماشاگران نیز به عنوان قاضی حضور دارند. اجرای این اثر با توجه به طولانی بودن مونولوگ آن که حدود سه ساعت زمان می‌برد، نیازمند خلاقیت کارگردان و بازیگر اثر می‌باشد.  

نمایشنامه قضاوت را چهره‌های سرشناسی مانند پیتر اوتول، بازیگر فیلم‌های لورنس عربستان و شیر در زمستان و همچنین بن کینگزلی، بازیگر فیلم‌های مرگ و دوشیزه و گاندی نمایشنامه‌خوانی کرده‌اند.

نمایشنامه‌ی تک‌شخصیتی قضاوت، نخستین‌بار در سالن تئاتر رویال در بریستول توسط  پیتر اوتول در سال 1974 به نمایش درآمد. فیلم این نمایشنامه در سال 1975 با هنرنمایی کالین ‌بلیک ‌لی در شهر لندن اکران شد که تهیه‌کنندگی آن را سِر پیتر هال برعهده داشت. از آن پس این نمایشنامه به ده زبان ترجمه شد و در حدود 20 کشور به اجرا درآمد. یک نسخه‌ی بازسازی شده‌ی آن در 1979 در لندن باهنرنمایی بن کینگزلی اکران شد.

از دیگر آثار کالینز نیز می‌توان به قوی‌ترین مرد زمین، وزغ‌ها، نمایشنامه اقتباسی دیو و دلبر و دودکش یخی اشاره کرد.