تازه های کتاب در ایران  - بخش هشتم- آبانماه 1390 

 

نسرین پورهمرنگ

 

آرمانها و ایدئولوژیها/

تونس بال، ریچارد دگو/ ترجمه ی احمد صبوری کاشانی/ نشر آمه/ 668 صفحه

   ایدئولوژیها الگوهایی هستند از معتقدات و مفهومهایی که مدعی توضیح و تبیین پدیده های پیچیده ی اجتماعی اند تا افراد و گروهها بتوانند در انتخابهای اجتماعی و سیاسی راحت تر عمل کنند و تصمیم بگیرند. این واژه نخستین بار در اواخر قرن هیجدهم در فرانسه به کار گرفته شد و در سراسر قرن نوزدهم نیز به وسیله ی نویسندگان فرانسوی مورد استفاده قرار گرفت، اما این کلمه به سرعت معنایی تحقیرآمیز یافت و این کاربرد تا هم اکنون باقی است.

   برای مثال ناپلئون از متافیزیک به عنوان متافیزیک سیاه و ایدئولوژی نام می برد و آن را در برابر دانش دل و درسهای تاریخ قرار می دهد. مارکس و انگلس نیز متاثر از مشغولیت ذهنی خود به مساله ی آگاهی کاذب، ایدئولوژیها را صورتهایی از آگاهی کاذب یعنی دستگاههایی از عقاید تحریف شده و گمراه کننده ی مبتنی بر پندار در برابر نگرش یا نظریه ی علمی تلقی می کنند.

   جامعه شناسان و نظریه پردازان سیاسی از مدتها پیش بر سر آنچه که در جامعه های پیشرفته ی صنعتی پایان ایدئولوژی نامیده شده است به جدال برخاسته اند. علت این جدالها الگوهای اعتقادی بوده که از نهضتهای سیاسی افراط گرا و خودکامه حمایت کرده اند و هدف عبارت از کاهش شور هواداری از چنین الگوهایی میان روشنفکران در برابر زمینه ی رشد اقتصادی و تغییر اجتماعی بوده است.

   شیلز زنگ خطر پیدایش ایدئولوژیهای جدید را به صدا در می آورد، ایدئولوژیهایی که از نظر او همان اندازه سختگیراند و مشتاق ایجاد ثبات و جلب احترام همگانی که ایدئولوژیهایی که همینک مغلوب شده اند. اما کینزبرگ بین آنچه ایدوئولوژیهای باز و ایدئولوژیهای بسته می نامد، تفاوت قائل است. منظور او از ایدئولوژیهای بسته، نظامهای قائم به ذاتی هستند که تعهد همه یا هیچ را خواستارند، مانند نظامهای کمونیسم و فاشیسم. اما از نظر او عقایدی که زیربنای لیبرالیسم، محافظه کاری و سوسیالیسم در تنوعات غیرمارکسیستی آن را تشکیل می دهند باز شمرده می شوند، زیرا اغلب از درون مورد نقد و سنجش قرار می گیرند و نیز از یکدیگر چیزهایی می آموزند.

   کتاب آرمانها و ایدئولوژیها برگزیده ی متنهایی است که دیدگاههای صاحبنظران سرشناس در هر ایدئولوژی را جمع آوری و مطرح کرده است. آرمانهای دمکراتیک، لیبرالیسم، محافظه کاری، سوسیالیسم و کمونیسم از مور تا مارکس، سوسیالیسم و کمونیسم پس از مارکس، فاشیسم، ایدئولوژیهای آزادیبخش و سیاست هویت، سیاست سبز یا همان ایدئولوژی در نقش اکولوژی از جمله فصلهای این کتاب هستند.

   در این کتاب از آرای مدافعان سرسخت لیبرال، تا مدافعان اندیشه های سوسیالیستی و تا مدافعان جنبشهای زیست محیطی و فمنیستی گردآوری شده و به منبعی مناسب و معتبر برای کسانی که می خواهند اطلاعات دقیقی درباره ی مباحث یاد شده به دست آورند تبدیل شده است.
 

فرمانروایان گیلان/

ه. ل. رابینو/ ترجمه ی محمدتقی پوراحمد جکتاجی، دکتر رضا مدنی/ نشر گیلکان(چاپ سوم)/ 259 صفحه

   لوئیس رابینو نایب کنسول دولت انگلیس در سالهای 1907 تا 1912 میلادی در شهر رشت بود. او  از سال 1895 وارد ایران شده بود و سمتهای مختلفی را به عنوان نماینده ی دولت انگلیس در شهرهای مختلف ایران بر عهده داشت. در سال 1912 از ایران خارج شد و به کشورهای شمال آفریقا رفت و در سال 1950  در پاریس درگذشت.

   رابینو در طول اقامت شش ساله ی خود در رشت به عنوان یک مقام سیاسی، آثار تحقیقی در خور توجهی  از خود درباره ی فرهنگ، تاریخ و تمدن گیلان بر جای گذاشته است که پس از گذشت سالیان فراوان نه تنها از ارزش تحقیقی آنها کاسته نشده بلکه همچنان مورد توجه همه ی کسانی است که به کار تحقیق و پژوهش درباره ی گیلان و پیشینه های تمدنی آن مشغول هستند.

   کتاب فرمانروایان گیلان تالیف لوئیس رابینو نخستین بار در سال 1364  با ترجمه ی مشترک دکتر رضا مدنی و محمدتقی پوراحمد جکتاجی منتشر شد. دکتر رضا مدنی با کمال تاسف یکسال پس از آن بر اثر بیماری در آلمان درگذشت، اما حاصل تلاش مشترک او دوبار دیگر نیز در سالهای 1369 و 1389 به زیر چاپ رفت.

   چاپ سوم کتاب با ویرایش جدید همراه است و در چهار گفتار تنظیم شده که عبارتنداز: فرمانروایان لاهیجان و فومن، فرمانروایان گیلان، خاندان فرمانروایان بومی گیل و دیلم، دو توصیف از گیلان در زمان مغولان.

   هر گفتار دارای پیوستهایی است و به ضمیمه ی کتاب نیز فهرست نام مکانها، اشخاص، اقوام و مذاهب، کتابها، لغات و اصطلاحات گیلکی به کار رفته در متن کتاب افزوده شده است.
 

این سوی بهشت/

اسکات فیتس جرالد/ ترجمه ی سهمیل سمی/ انتشارات ققنوس/ 376 صفحه

   اسکات فیتس جرالد رمان نویس مشهور آمریکایی در قرن بیستم، در سال 1896 به دنیا آمد. او نویسنده یی خوش اقبال بود که با نخستین رمانش بر سر زبانها افتاد و یک شبه در ادبیات آمریکا جایگاهی رفیع و ویژه را به خود اختصاص داد.

   این سوی بهشت در سال 1920 منتشر شد. شخصیت اصلی این داستان دانشجویی جوان است که در دانشگاه پرینستون در رشته ی ادبیات  تحصیل می کند.

تحصیل در رشته ی ادبیات، پشتوانه ی مالی خانوادگی، شور و غرور جوانی، تاثیر افکار و اندیشه های مسلط جامعه پس از جنگ جهانی اول، شخصیتی ویژه را در این جوان شکل می دهد که جرالد به خوبی از عهده ی به تصویرکشیدن آن برآمده است.

  منتقدان، این اثر جرالد را در ردیف بهترین آثار او می دانند که به خوبی با خواننده ارتباط برقرار می کند و ضمن آنکه از کلیشه ها و استعاره های رایج زمانه در آثار ادبی به دور است، از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردار است که خالق این ویژگیها خود جرالد است.

  رمان این سوی بهشت در سه بخش تنظیم شده اما تمرکز بر روی موضوعی خاص نیست بلکه نویسنده فقط زندگی جوان دانشجو را در برهه های مختلف زمانی به تصویر می کشد. زندگی جوان  به خاطر ویژگیهای شخصیتی اش دچار بحرانهای عجبیبی می شود و او سرگردان وامی ماند که چه باید بکند.

   از دیگر آثار جرالد که به فارسی نیز ترجمه شده اند می توان به زیبا و نفرین شده و ملایمت در دل شب اشاره کرد، اما رمان گتسبی بزرگ که پیشتر با ترجمه ی کریم امامی به فارسی انتشار یافته است به یکی از آثار مشهور ادبی در تاریخ ادبیات جهان تبدیل شده است.
 

  گردهمایی/
نوشته ی آن انرایت/ ترجمه ی کیومرث پارسای/ نشر روزگار/ 176 صفحه

   گردهمایی عنوان رمانی است نوشته ی آن آنرایت نویسنده ی ایرلندی که در سال 2007 برنده ی جایزه ی ادبی من بوکر شد.

  شخصیت اصالی داستان زنی 39 ساله است که با همسر و دو دختر خود زندگی می کند. چالشهای روابط خانوادگی او زمانی آشکارتر می شود که برادرش دست به خودکشی می زند. ذهن او بیش از دیگر اعضای خانواده درگیر این موضوع می گردد.

   روایت داستان بین مرور خاطرات گذشته و حال این زن در نوسان است یعنی از دهه ی 20 میلادی تا دوره یی که او در آن زندگی می کند. نویسنده ضمن روایت حوادث دوران کودکی این زن آن را به مسائل اجتماعی جامعه ی وی نیز مرتبط می کند و ضمن بیان چالشهای خانوادگی بین چند نسل، تصویری نیز از وضعیت جامعه ی ایرلند ارائه می دهد.

   آن انرایت علاوه بر نویسندگی در زمینه ی کارگردانی و تهیه کنندگی سینما نیز به فعالیت مشغول  بوده، اما پس از دریافت جایزه ی رونی تمام وقت خود را به نوشتن اختصاص داد. او در بیشتر آثار داستانی خود به روابط خانوادگی می پردازد، از همین رو به یکی از نویسندگان محبوب کشورش تبدیل شده است.
 

کلاه کافکا /
برگزیده یی از شعرهای ریچارد براتیگان/ ترجمه ی علیرضا بهنام/ نشر مشکی/ چاپ چهارم/ 32 صفحه

   کلاه کافکا عنوان مجموعه شعری است از نویسنده و شاعر فقید آمریکایی ریچارد براتیگان که در سال 1984 با شلیک گلوله به مغزش به زندگی خود پایان داد.

   براتیگان که در سال 1935 در تاکومای واشنگتن به دنیا آمده بود، دوران کودکی سختی را پشت سر گذاشت. بیش از آنکه به دنیا بیاید پدرش خانواده را ترک کرد و تنها پس از مرگ ریچارد که خبرش در نشریات درز کرده بود، متوجه شد که پسری به نام ریچارد داشته است.

   در 21 سالگی به علت ابتلا به جنون جوانی مدتی را در بیمارستان بستری شد و مورد درمان قرار گرفت. پس از مرخصی از بیمارستان به سانفرانسیسکو رفت و به جنبش بیت پیوست. جنبشی که بسیاری از نویسندگان و شاعران سرشناس شهر را در خود عضو داشت.

   متاثر از فعالیتهای این جنبش نخستین دفترشعرش را در همان سال منتشر کرد. در 22 سالگی با ویرجینیا آدلر ازدواج کرد. صاحب دختری شد و در تابستان 1961 به همراه همسر و دختر خردسالش به آیداهو رفت و در کنار رودخانه های پر از قزل آلای آن منطقه، او و خانواده اش زندگی در زیرچادر را تجربه کردند. در همین مکان بود که رمان صید قزل آلا در آمریکا را نوشت و در سال 1967 آن را منتشر کرد، رمانی که هم وی را به شهرت رسانید و هم از فقر و تنگناهای شدید مالی رهانید.

   او تا پیش از آن مجموعه شعرهایش را در کنار خیابان به رهگذران می فروخت و یا به رایگان توزیع می کرد. از دیگر رمانهای براتیگان می توان به <ژنرال متفقین اهل بیگ سور، در قند هندوانه و در رویای بابل اشاره کرد. بیشترین شهرت براتیگان به خاطر رمانهایش است، اما او اشعار متفاوت و متنوعی نیز سروده که علاقه مندان خاص خود را دارد.

   کلاه کافکا مجموعه ی است که مترجم از بین اشعار مختلف شاعر در دوره های گوناگون زندگی او برگزیده و در مجلدی کوچک و کم حجم آنها را فراهم آورده است. به نوشته ی مترجم در مقدمه ی این کتاب شعرهای براتیگان با وجود سادگی بسیار فریبنده اند. او با شناخت کامل از روحیه ی بی حوصله ی خواننده ی آمریکایی، شعرهایی سرود که خواندنشان بیش از چند ثانیه طول نمی کشند. با این همه این شعرها در همان چند ثانیه تلنگری شدید به باورها و احساسات شنونده می زنند و راز تاثیرگذاریشان همین است.

   از دیگر آثار براتیگان که در ایران ترجمه و منتشر شده اند می توان: صید ماهی قزل آلا در آمریکا، عاشقانه های شاعر گمنام، اتوبوس پیر، در قند هندوانه، در رویای بابل و هیولای هاوکلایل اشاره کرد.