تازه های کتاب در ایران  - بخش پنجم - مرداد ماه  1389

 

نسرین پورهمرنگ

 

 

قصر
فرانتس كافكا/ ترجمه ي علي اصغر حداد/ نشر ماهي

   رمان قصر نوشته ي فرانتس كافكا پيشتر از اين در سال 1373 با ترجمه ي جلال الدين اعلم به فارسي برگردانيده شده است. رمان روايتگر ورود يك مساح به دهكده يي كوچك اما با مناسبتي پيچيده و تودرتو است كه تا انتهاي رمان ناتمام مانده  شخص تازه وارد هر اندازه مي كوشد تا به چگونگي آن مناسبات پيچيده راه يابد و گره از كار خود بگشايد موفق نمي شود.

   مساحي جوان كه كافكا او را با نام آقاي كاف به خواننده معرفي مي كند به درخواست حاكمان  ناديده و ناپيداي يك قصر در روستايي كوچك، به آنجا سفر مي كند اما از همان ابتدا و براي اقامت در مهمانخانه دچار مشكل مي شود.

   كاف براي اقامت در مهمانخانه بايد از مسوولان قصر مجوز بگيرد اما او  با همه ي تلاشهايي كه انجام مي دهد موفق به ديدار هيچيك از صاحب منصبان قصر نمي شود. كاف مدام بر درهاي بسته مي كوبد و صدايي از آن سوي، پاسخ او را نمي دهد.

   در باره ي اين رمان ناتمام مانده ي كافكا تحليلهايي فراوان صورت گرفته است. برخي آن را انتقاد به ديوانسالاري ريشه دوانيده در جوامع مدرن مي دانند، برخي قصر را محكمه ي اسرارآميز الهي مي دانند كه عقل بشري را بدان راه نيست بلكه فقط آثار و نتايج تصميماتي كه در آن گرفته مي شود براي بشر قابل مشاهده است اما برخي ديگر از منتقدان از ديدگاهي روانكاوانه به موضوع نگاه مي كنند و ناتواني كافكا در برقراري ارتباط با پدرش را زمينه ساز خلق اين اثر نمادين دانسته اند كه شخصيت اصلي رمان قادر به برقراري ارتباط با صاحب منصبان قصر نمي شود.

   ترجمه ي جديدي كه از رمان قصر به وسيله ي علي اصغر حداد به بازار كتاب ارائه شده  روان و كم ايراد است.

مدیریت کوروش بزرگ

گزنفون/ ترجمه ی دکتر محمدابراهیم محجوب/ انتشارات فرا/ 195 صفحه

   بخشی گسترده از آنچه از گفتار، پندار و کردار کوروش بزرگ برای ما بر جای مانده از رهگذر کتابی است که تاریخ نویس یونان باستان گزنفون - به نگارش در آورده است. کتابی که او تدوین کرده در بردارنده ی بخشی از سخنان کوروش بزرگ است که به مدیریت امور امپراتوری ایران باستان مرتبط می شود. جای بسی خوشوقتی است که تاریخ نویسان و اندیشمندان جهان از جمله پیتر دراکر کتاب <مدیریت کوروش بزرگ> را نخستین و بهترین کتاب در زمینه ی مدیریت و رهبری جامعه می دانند.

   اگر بتوانید با دامن زدن به همکاری افراد برای رسیدن به هدفهای مشترک، بدگمانی های میان آنها را کاهش دهید، تفاوت آنها، بیشتر نیروزا خواهد بود تا تنش زا.>  این گفته ی بنیانگذار سلسله ی هخامنشی است که توانست با به کار بستن ایده های ارزشمندش پایه های یکی از قدیمی ترین و قدرتمندترین امپراتوریهای جهان را بنا نهد. اما او به شدت از خودمحوری پرهیز داشت و اطرافیانش را تشویق به اندیشه و تأمل می نمود:<شما بیندیشید، من هم نظرم را می گویم.

   این رهبر خردمند ایرانزمین به خوبی می دانست که سخنان نیکو به تنهایی راه به جایی نخواهند برد، از این رو سفارش می کرد: شما باید چشم از من بر ندارید تا ببینید آیا به آنچه می گویم عمل می کنم یا نه؟ من نیز شما را زیر نظر دارم تا هر کدام را که شایسته ی بزرگداشت بودید، گرامی بدارم.

   اما نعمتهای اساسی زندگی را برای همگان یکسال قائل  بود یعنی نعمت آزادی را؛ بردگی شایسته ی انسان نیست.

 آزادی در کنار کار و تلاش، سازنده ی زندگی فرد و جامعه است: هرگز هنگام شام لب به خوراک نمی گشودم مگر اینکه در درازای روز چنان کار کرده باشم که شایسته ی خوردن باشم. حتی اسبانم برای دریافت علوفه باید عرق می ریختند. کار و کوشش همانند جوهره ی آدمیت و کلید پیشرفت فرد و جامعه آن اندازه برای این رهبر آگاه از اهمیت برخوردار است که می گوید:همواره آرزو داشته ام هیچ کسی در سپاه من دست به خوراک دراز نکند مگر اینکه به فراخور آن کوششی کرده باشد.

   اما او به اندیشه و تفکر در کنار هم ارزش قائل است: سربازی که فرصت تفکر نداشته باشد همواره سرباز خواهد ماند. ترکیب اندیشه و عمل می تواند سه حاصل ارزشمند برای آدمی به بار آورد؛ آزادی، سربلندی و بی نیازی.
   بردگی شایسته ی انسان نیست. آزادی، سربلندی و بی نیازی سه خواسته ی بزرگ انسان است، خواه پادشاه ، خواه برده.
 

  آزادی، سربلندی و بی نیازی لازمه ی رسیدن به هدفهای والای فردی و جمعی است. در منش فرزانه ی ایرانزمین هدفهای فردی و جمعی هیچیک فدای یکدیگر نمی شوند: این بود وظیفه ی من: خلق انگیزه برای دستیابی به هدفهای والا در کنار رسیدن به هدفهای فردی.

   کتاب مدیریت کوروش بزرگ پیشتر به زبانهای مختلف جهان ترجمه و چاپ شده بود و اینک جای خوشوقتی است که محمدابراهیم محجوب آن را به زبان فارسی هم برگردانیده است. محجوب برای پیراسته تر شدن متن و سلیس و روان گردیدن جملات تلاشهای بسیار نمود.

   لاری هدریک ویراستار اصلی کتاب افسربلندپایه ی پیشین نیروی هوایی ایالات متحده است و به همین مناسبت از دید  مقام ارشد نظامی به مدیریت کوروش بزرگ نظر داشته است. اما مترجم تلاش کرده هر جا که لازم دیده مطالبی در تکمیل نظرات هدریک به شکل پانویس به کتاب اضافه کند.

   محمدابراهیم محجوب در کار خود ترجمه ی هنری گراهام داکینز که در سال 1906 صورت گرفت را مبنا قرار داد. وی با افزودن عنوانهای فرعی، درک اصول کوروش و جمعبندی آنها را در ذهن خواننده راحت تر ساخته است.

   وی با بهره گیری از تورات عزرا سرگذشت رهایی یهودیان از زندانهای بابل را بازگو کرده است. وی روایت سوم شخص گزنفون را به روایت اول شخص تبدیل کرده و در ترجمه ی نام اشخاص، تلفظ آسان آنها را برای خوانندگان امروزی مد نظر داشته است.

ژان فرانسوا لیوتار

سایمن ملپاس/ ترجمه ی قمرالدین بادیردست/ نشر نی/ 184 صفحه

   دو اصطلاح مدرن و پست مدرن از واژگان کلیدی اندیشه های فیلسوف پرآوازه ی فرانسوی ژان فرانسوا لیوتار است.   

وی که در فاصله ی سالهای 1925 تا 1998 می زیست یکی از متفکران انتقادی صاحبنام تجربه ی مدرنیته است. او که در کودکی دوست داشت نقاش و یا راهب شود در کتاب دربه دری ها: قانون، فرم و رویداد سیر افت و خیزش را در مسیر فیلسوف شدن به زبانی طنزآلود روایت می کند. او نگرشهای نوینش را درباره ی مدرنیته در کتاب وضعیت پست مدرن: دانشی درباره ی دانش مطرح ساخته است. اندیشه های مطرح شده در این کتاب محور مباحثی شد که سایمن ملپاس در کتاب خود با عنوان ژان فرانسوا لیوتار مطرح نمود.

   مولف به تفصیل زوایای اندیشه ی لیوتار درباره ی مدرنیسیم و پست مدرنیسم را می کاود. البته از آنجایی که امکان واکاوی همه ی اندیشه های لیوتار در یک کتاب فراهم نبود او کوشیده تا ابزار علمی مطالعه ی آثار لیوتار را در اختیار خوانندگان کتابش قرار دهد.

از خاكستر تا خاكستر
هارولد پينتر/ ترجمه ي هوشنگ حسامي/ انتشارات تجربه

نمايشنامه ي تك پرده اي از خاكستر تا خاكستر در سال 1996 به وسيله ي نمايشنامه نويس مشهور بريتانيايي نوشته و منتشر شد. صحنه ي نمايش يك اتاق نشيمن در عصر يك روز تابستان است. دولين و ربكا دو شخصيت اين نمايشنامه هستند. ظاهر امر بيانگر اين است كه اين دو نفر زن و شوهر هستند؛ اما رفتار دولين بيشتر تداعي گر اين است كه او قصد بازجويي و سپس قتل او را دارد. اگرچه در ظاهر در صدد درمان بيماري ربكا است.
   اين نمايشنامه تا كنون به زبانهاي مختلف ترجمه و به روي صحنه رفته است. در ايران نيز تاكنون دو بار ترجمه و ترجمه ي هوشنگ حسامي سومين ترجمه ي اين اثر نمايشي محسوب مي شود.

  هارولد پينتر نمايندة تأتر بريتانيا در نيمه دوم قرن بيستم است. آثار پينتر موضوع تحقيقات دانشگاهي بسيار در بريتانيا واقع شده است.  
  او را ابداعگر سبك نمايشي جديدي به نام كمدي مي‌شناسند. تأتر پينتر در ابتدا روايتي از تأتر پوچي تلقي مي‌شد اما بعدها اين تلقي تغيير پيدا كرد و آثار پينتر را منحصر به فرد تلقي كردند.

    در نمايش از خاكستر تا پينتر از عوامل بنيادي نمايش مدد مي گيرد: صحنه ي نمايش از فضايي بسته تشكيل شده كه گفت‌وگوي شخصيت هاي آن غيرقابل پيش‌بيني است و به نظر مي رسد آدم‌ها اسير دست يك ‌ديگرند و از يكديگر خلاصي ندارند.
   اگر بخواهيم مدت فعاليت ادبي پينتر را ساده سازي نماييم ، مي توانيم آن را به سه دوره تقسيم كنيم:  در دوره ي اول او آثاري ب مضامين رآليسم روان‌شناسي خلق كرد. در دوره ي دوم آثار تغزلي مي شوند. از اين دوره مي توان به نمايشنامه هايي همچون چشم انداز و سكوت اشاره كرد. در دوره ي سوم او به سراغ موضوعات سياسي رفت. از اين دوره مي توان به كارهايي همچون يكي براي جاده ، زبان كوهستان و نظم نوين جهاني اشاره كرد.

   پينتر در سال 1930 در شمال شرق لندن متولد شد و طي 78 سال زندگي بيش از 30 اثر نمايشي به چاپ رسانيد. او در اواخر عمرش موفق به دريافت جايزه ي نوبل گرديد.

 شبيه صدام
خاطرات ميخاييل رمضان/ترجمه ي محمد نبي ابراهيمي/ چاپ دوم/ انتشارات سوره ي مهر/ 415 صفحه

   ميخاييل رمضان معلمي عراقي بود كه به خاطر شباهت فراوانش به صدام، سالها در نقش صدام بازي مي كند و در صحنه هاي ديپلماتيك مهم همچون ديدار با حسني مبارك رئيس جمهور مصر و ياسرعرفات رهبر فقيد نهضت آزاديبخش فلسطين به جاي صدام حضور يافت.
او كه در سال 1979 به وسيله ي يكي از نزديكانش به حزب بعث معرفي شد، پس از انجام عمل جراحي تا سال 1997 نقش صدام را در صحنه هاي مختلف اجتماعي  بازي كرد. ميخاييل رمضان تنها بدل صدام نبود و او در كتاب خاطراتش از بدلهاي ديگر نيز سخن به ميان مي آورد. ميخاييل رمضان بارها در ميدانهاي مختلف جنگ با ايران به عنوان شخص صدام حسين حضور يافت. وي براي اينكه بتواند از شباهت كامل در رفتار و گفتار با صدام برخوردار باشد، دوره اي آموزشي مختلفي را پشت سر گذاشت.
ميخاييل رمضان در كتاب خاطراتش از موضوعات مختلفي سخن به ميان مي آورد: درگيريهاي صدام با شيعيان، آزمايش سلاحهاي ميكروبي بر روي اسيران زن ايراني، اشغال كويت، دستور حمله ي شيميايي به حلبچه، ربوده شدن همسر و فرزندان راوي به د ستور صدام، مجروح شدنش در ميدان جنگ با ايران و بسياري موضوعات ديگر.