تازه های کتاب در ایران  - بخش پنجم - مرداد ماه  1389

 

نسرین پورهمرنگ

 

كلمات زيربال كلاغان
رضا ترنيان/ انتشارات انديشه زرين/ 136 صفحه

- الو اشتباه گرفته اي آقا...
ارتقا سطح كيفيت بشري
در دستت ادامه مي يابد
خود را براي نوشتن
براي خواندن
خود را براي زنده باد و مرده باد
براي خوردن و نوشيدن كتك... باتوم
خود را براي خودت
حيف از نگاهت خوانده مي شود
خود را براي فرسنگ ها اسطوره هاي شرقي
دلت تنگ مي گيرد خودت را در بغل
از پله مي روي بالا
پنت هاوس چه بالا چه بلند پرواز مي كني؟
پرندگان مهاجر
دست در دست شاعر
چه خواب خنده داري دارد مي بيند اين شاعر
   رضا ترنيان شاعرنوپرداز اهل آستانه ي اشرفيه چند سالي است كه در قزوين ساكن و شاغل است. كلمات زير بال كلاغان سومين مجموعه شعر اين شاعر خوش ذوق و توانمند گيلاني است كه به تازگي منتشر شده. عمق انديشه و نگاه متفاوت شاعر به مفاهيم و موضوعات، امكان خواندن سرسري و گذرا به خواننده نمي دهد.
   نگاه متفاوت شاعر روزمرگي ها را به موضوعاتي قابل تامل و تفكر تبديل مي سازد كه شايد حاصل اين تامل و تفكر، ترديد و اندوه باشد:
از حسرتي كه حرف مي زنم
از دامي كه متقاضي رد پايم شده است:
آقاي رئيس! اين فرمايشات تازه ي من
كه شعر نيست براي شما بخوانم
تقاضا را نمي شود اينگونه...
كه نامه اداري رسمي تر از نگاه كلمات است به تكفير...
اما تفاوت نگاه و پيچيدگيهاي تاملات شاعر همه ي وي‍ژگيهاي شعر او را تشكيل نمي دهد. رضا ترنيان توانسته  است با ايجاز و قطع و وصل هاي مناسب در روند كلام ، به اشعار خود تصاويري با ظرافتهاي يك تابلوي نقاشي مينياتوري را بدهد:
چقدر دلت براي 1919 مي سوزد
چقدر مي شود اينگونه سرود و نوشت و سرود
براي تكميل موجودي ام خسته ام
براي تكميل و تكفير موجودي ام خسته ام
براي ادامه اين شعر...
از رضا ترنيان پيش از اين دو مجموعه شعر ديگر با عنوانهاي در خيابانهاي پر از نقطه چين و از صيادان كوسه ها و درختان خرما بپرسيد منتشر شده است.

 تاريخ جامعه شناسي
هاينس ماس/ ترجمه ي دكتر عباس محمدي اصل/ انتشارات حق شناس/ 272 صفحه

   از نيمه ي قرن نوزدهم ميلادي بود كه صحبت از علم جامعه شناسي به ميان آمد. وقوع انقلاب فرانسه و جنبش روشنفكري و تحولات اجتماعي حاصل از اين وقايع مهم ضرورت پيدايي و پرداختن به چنين علمي را سبب شد. اگوست كنت انديشمند فرانسوي نخستين كسي بود كه اصطلاح جامعه شناسي را وضع كرد. هر چند همينك كه يك قرن و نيم از پيدايي علم جامعه شناسي در هيات كلاسيك و دانشگاهي آن مي گذرد ديگر توجه چنداني به آراي اگوست كنت و هربرت اسپنسر- كه از ديگر پيشگامان علم جامعه شناسي است -  نمي شود، اما ارزيابي روند اين علم از ابتدا تا به اكنون همچنان مي تواند با بهره مندي از نظريات بانيان آن صورت گيرد.
   به اعتقاد مولف كتاب تاريخ جامعه شناسي با آغاز قرن بيستم ميلادي تمايزات ملي بيشتري در عرصه ي جامعه شناسي بروز كرد و نظامهاي جامعه شناسي بر حسب نياز ملت ها گسترش يافت. با تاثير جامعه شناسي بر عقايد جمعي و گشايش درهاي دانشگاهها به روي اين علم جديد به تدريج علايق عمومي و خصوصي به سوي كاربرد فزاينده جامعه شناسي تمايل يافت...
   مولف بر اين باور است كه تنها با شناخت اهداف و موضوعات و ويژگيهاي گسترده ي علم جامعه شناسي مي توان چگونگي تحولات جوامع معاصر را دريافت.
   كتاب ياد شده از سه بخش تشكيل شده است: در بخش نخست به گسترش نظريه هاي اجتماعي تا اوايل جنگ جهاني اول پرداخته شده، بخش دوم به ويژگيهاي جامعه شناسي در دو دوره ي جديد مي پردازد و بخش سوم رويكردي  به جامعه شناسي در گستره ي جهاني دارد.

يك روز بهاري با مولانا در قونيه
 آنه ماري شيمل/ ترجمه ي محمد طرف/ انتشارات گام نو

   يك روز بهاري با مولانا در قونيه داراي سه مقاله درباره ي انديشه هاي عرفاني مولانا است كه مولف كوشيده تا انديشه ها و اشعار مولانا را به عنوان نمادي از عرفان و ادبيات شرق با عرفان و ادبيات غرب مقايسه كند.
   عنوان نخستين مقاله ي كتاب ديوان شرقي و غربي است كه مولف اين عنوان را از يكي از آثار گوته وام گرفته و در اين مقاله به تاثير متقابل شرق و غرب در حوزه ي ادبيات پرداخته است.
   ميعادگاه شرق و غرب عنوان مقاله ي دوم است كه ارتباط موضوعي آن با مقاله ي نخست حفظ شده و مولف در پي اثبات اين مدعا بر مي آيد كه كشورها مي توانند از طريق آثار ادبي خود به وحدت برسند. يك روز بهاري با مولانا در قونيه عنوان مقاله ي سوم است كه به طور بسط يافته تري به مفاهيم عرفاني مندرج در اشعار مولانا پرداخته شده است.
   آنه ماري شيمل انديشمند آلماني كه چند سال پيش درگذشت در حوزه ي شرق شناسي و پژوهش در آثار و آراي مولانا و اقبال لاهوري از شهرت ويژه برخوردار است.

 ساحل پاياني
 جي. بالارد/ ترجمه ي علي اصغر بهرامي/ نشر چشمه/ 326 صفحه

   جيمز گراهام بالارد نويسنده ي اهل انگليس است كه در سال 1930 در محله ي خارجي نشين شهر شانگهاي چين متولد شد. خانواده ي بالارد به علت شغل پدر كه تاجر بود در چين ساكن شده بودند. اما در بحبوحه ي جنگ جهاني دوم كه ژاپن بخشي از سرزمين چين را به اشغال خود درآورد بالارد و خانواده اش به همراه بسياري ديگر از خارجيان ساكن در چين دستگير و به اردوگاه غيرنظاميان در ژاپن منتتقل شد. وي به همراه خانواده به مدت چهار سال روزهاي سختي را در اردوگاه سپري كرد. با به پايان رسيدن جنگ جهاني دوم آنها به انگلستان بازگشتند و بالارد مشغول ادامه تحصيل شد.
   او در سال 1956 نخستين داستان خود را به نگارش در آورد و در يك مجله ي انگليسي منتشر كرد. وي توانست در سال 1960 نخستين رمان خود را منتشر سازد و پس از آن تمام وقتش را به نوشتن داستان سپري كرد به طوري كه به عنوان يكي از نويسندگان پركار بريتانيا در نيمه ي دوم قرن بيستم شناخته شد.
   بالارد دغدغه هاي هستي شناسانه و فلسفي دارد و حفظ موجوديت نوع انسان بر روي كره ي زمين جزو مضامين محوري داستانهايش است، اگر چه او انديشه هاي فلسفي اش را اغلب در قالب رمانهاي علمي و تخيلي به نگارش درمي آورد. براي مثال در مشهورترين رمانش با عنوان تصادف بالارد توانايي انسان در نادبودي خويش به وسيله ي تكنولوژيهاي ساخته ي خود را به تصوير مي كشد.
   مجموعه داستان ساحل پاياني در سال 1964 منتشر شد و داراي 12 داستان علمي تخيلي است. مرد نوراني، رقص آتشفشان، لئوناردوي گمشده و دلتا به هنگام غروب برخي از عنوانهاي داستانهاي اين كتاب هستند.
   از اين نويسنده ي بريتانيايي پيش از اين نيز كتابهاي برج، منطقه مصيب زده و امپراتوري خورشيد به وسيله ي همين مترجم ترجمه و منتشر شده است. 

پرسه ها و پرسش ها(مجموعه مقاله)/
 داريوش آشوري/ نشر آگه/ 392 صفحه

   داريوش آشوري به تازگي مجموعه يي از مقاله هاي خود را در مجلدي با عنوان پرسه ها و پرسش ها جمع آوري و منتشر كرده است. اغلب اين مقاله ها پيش از اين در سالهاي گذشته در نشريات گوناگون و برخي در اينترنت منتشر شده اند. 29 مقاله ي كتاب ذيل سه عنوان تنظيم شده اند: چهره ها، گشت و گذار و نقد و نظر
 در برخي مقاله ها كندو كاوي درباره ي چند چهره ي شناخته شده ي فرهنگ و سياست ايران صورت گرفته كه از جمله ي اين شخصيتها مي توان به غلامحسين ساعدي، جلال آل احمد، خليل ملكي، صادق هدايت و احمد فرديد اشاره كرد.
   همچنين فردريش نيچه و مارتين هايدگر جزو فلاسفه يي هستند كه داريوش آشوري به برخي از زواياي انديشه ي آنها پرداخته است.
   تراژدي روشنفكري ما، معماي حافظ ، رندي و نظربازي و سخني درباره ي فرهنگ نويسي دو زبانه از ديگر موضوعاتي هستند كه نويسنده در برخي از مقاله هاي خود به آنها پرداخته است.