تازه های کتاب در ایران  - بخش نخست - فروردين ماه  1389 

نسرین پورهمرنگ

 

زرتشت نیچه
پیرابر سوفرن/ ترجمه ی بهروز صفدری/ 171 صفحه/انتشارات بازتاب نگار

   دکتر داریوش آشوری در دیباچه یی که بر ترجمه ی خود از <چنین گفت زرتشت> نوشته است، چنین می نویسد: <این کتاب برای من در بخش بزرگی از زندگانی ام کتاب کتابها بوده است و من با عشقی ژرف و با تاب و تحملی که در کمتر کسی هست به آن پرداخته ام تا درهای روان و زبان خود را به روی آن بگشایم. بنابراین ترجمه ی این کتاب و بازنگریهای پیاپی در آن در طول سی و اند سال برای من یک ماجراجویی روانی و زبانی بوده است، یک ادیسه ی روح و زبان، من بهره ی خود را از این کار برده ام تا دیگران را به چه کار آید.>
   نیچه <چنین گفت زرتست> را در چهار بخش و یک پیشگفتار فراهم آورده است. کتابی که پیرابرسوفرن با عنوان <زرتشت نیچه> فراهم آورده شرحی است بر پیشگفتار <چنین گفت زرتشت>.
   به عقیده ی  سوفرن درک این کتاب معروف نیچه در گرو درک همین پیشگفتار است. پیشگفتاری که در آن بیان می شود چگونه زرتشت پس از آنکه زادبوم خود را ترک کرد و به مدت 10 سال در کوهستان به سر برد بامدادی برخاست و به سمت شهر و مردمانش رفت تا هدیه ی خود را نثار آدمیان کند. هنگامی که به نزدیکترین شهر رسید با مردم چنین گفت: < من به شما ابرانسان را می آموزانم. انسان چیزی است که بر او چیره می باید شد. برای چیره شدن بر او چه کرده اید؟ باشندگان همه تاکنون چیزی فراتر از خویش آفریده اند: اما شما می خواهید فرونشستن این مد بزرگ باشید و بس؟ و به جای چیره شدن بر انسان چه بسا به حیوان بازگردید؟>
   به اعتقاد سوفرن <چنین گفت زرتشت> کتابی تقریبا" مردمی است، چرا که هر فردی آن را خوانده یا دستکم ورق زده اما شکل شاعرانه ی آن خوانندگان را فریفته می سازد و در بسیاری موارد مانع درک جانمایه ی اثر می شود.
   در بخشی از مقدمه ی کتاب سوفرن چنین می نویسد: < این کتاب نیچه از مطالعه ای که هنوز به پایان نرسیده کنار گذاشته می شود و در بهترین حالت جز چند گزین گویه ی خوش ساخت چیزی به یاد نمی ماند. گزین گویه هایی که به تنهایی و جدا از بافت اصلی چه بس بدترین تعابیر نادرست را برانگیزاند.>
   مولف در صدد بوده است تا کلیدهای فهم پیشگفتار کتاب نیچه را در اختیار خوانندگان بگذارد.

 آتوسا، دختر کوروش بزرگ
هلن افشار/ انتشارات جوانه توس/ 648 صفحه

   آتوسا دختر کوروش بزرگ و همسر دو پادشاه هخامنشی کمبوجیه و داریوش یکم و مادر خشاریاشا است.
   آتوس یا آتش سا پس از آناهیتا دومین زنی بود که لقب مذهبی بانو را از آن خود ساخت. آشیل نمایشنامه نویس یونان باستان در یکی از نمایشنامه های خود که به حمله ی سپاه ایران به یونان می پردازد بیشترین نقش پس از خشایارشا را به آتوسا می دهد. زمانی که خشایارشا سلطنت را بر عهده می گیرد آتوسا به عنوان مادر پادشاه نفوذ گسترده یی بر امور دربار داشته است. آتوسا پس از درگذشت کمبوجیه با داریوش اول ازدواج کرد. اگر چه داریوش پیش از او همسر و چندین فرزند داشت اما آتوسا زنی باسواد، اهل سیاست و تدبیر و حتی اهل میدان کارزار بود و با آنکه داریوش از همسر نخست خود دارای فرزندانی بزرگتر از خشایارشا بود اما آتوسا با بهره مندی از نفوذ کلامش بر داریوش توانست فرزند خود خشایارشا را پس از پدر بر تخت سلطنت بنشاند.
   کتاب <آتوسا دختر کوروش بزرگ> در قالب رمانی تاریخی تدوین شده که در آن ضمن آشنایی با سرگذشت و شخصیت و توانمندیهای آتوسا مجموعه یی از آیین ها و آداب و رسوم ایرانیان باستان بازگو می شود.

 مقالاتی در جامعه شناسی سیاسی ایران
 پرواند آبراهامیان/ ترجمه ی سهیلا ترابی فارسانی/ انتشارات پردیس دانش/ 283 صفحه

   در این کتاب پنج مقاله ی جامعه شناختی در باره ی پنج برهه ی تاریخی ایران درج شده است.
   در مقاله یی با عنوان <استبداد شرقی در ایران عصر قاجار> ضمن بر شمردن تفاوت نظامهای سیاسی شرق و غرب، دو فرضیه  درباره ی تحلیل نظامهای استبدادی شرق مورد توجه قرار می گیرد. در فرضیه ی نخست استبداد شرقی مبتنی بر بوروکراسی گسترده یی قلمداد شده که دولتی مقتدر را بر جامعه حاکم می کند و در فرضیه ی دوم جامعه از بخشهای نیمه مستقل، کوچک و ناتوان تشکیل شده که چون قدرت مقابله با دولت مرکزی را ندارند از این رو امکان تسلط دولت مرکزی را فراهم می سازند.
   عدم پیوستن جنبشهای دهقانی ایران به جنبشهای شهری در ایران معاصر در مقاله یی با عنوان <دهقانان غیرانقلابی در ایران معاصر> مورد بررسی قرار گرفته است.
   در مقاله یی نیز با عنوان <توده مردم در انقلاب مشروطه> به نقش توده های اجتماعی مردم در جریانهای سیاسی توجه شده است.
   فرقه های مختلف مذهبی همواره در ایران حضور داشته و در شکل گیری جریانهای اجتماعی و سیاسی تاثیرگذار بوده اند. عملکرد چندین فرقه ی مذهبی در مجلس چهاردهم ملی در فاصله ی سالهای 1323 تا 1325 در مقاله یی با نام <فرقه گرایی در ایران> مورد توجه قرار گرفته است.
   در مقاله یی دیگر نیز با عنوان <قوت ها و ضعف های جنبش کارگری در ایران در سالهای 1320 تا 1331> به ابعاد مختلف جنبش کارگری در ایران پرداخته شده است.

 دیوارنوشته های زندان قصر
پرنیاز هاشمی/ نشر چشمه/ 186 صفحه

   زندانی که از سالیان پیش به این سو به عنوان زندان قصر معروف شده است در ابتدا یک قصر پادشاهی بود. در سال 1168 یعنی دومین سال پادشاهی فتحعلی شاه قاجار به عنوان نخستین قصر ییلاقی خاندان قاجار در مسیر راه تهران به شمیران بنا شد اما پس از فتحعلی شاه این قصر کم کم رو به ویرانی گذاشت و متروکه گردید. در چهارمین سال سلطنت رضا شاه پهلوی به پیشنهاد  یک آرشیتکت روسی به نام نیکولای مارکوف، تصمیم گرفته شد تا در آن مکان زندانی مدرن ساخته شود.
   زندان جدیدالاحداث دارای چهار بند و سه حیاط  بود که در مجموع 192 اتاق گنجایش 700 زندانی را داشت. مریضخانه، باغ و حمام از دیگر امکانات این زندان بودند.
   از سال 1308 به بعد گروههای مختلف سیاسی از جمله 53 نفر و افرادی همچون تیمورتاش، نصرت الدوله، فرخی یزدی و... در این زندان به بند کشیده شدند و پس از انقلاب نیز این زندان به عنوان زندان عمومی در اختیار قوه ی قضاییه  قرار گرفت.
   در کتاب <دیوار نوشته های زندان قصر> مجموعه یی از نوشته ها و تصاویر روی دیوار اتاقهای این زندان در دوره های مختلف گردآوری و منتشر شده است.