تازه های کتاب در ایران  - بخش دهم - دی ماه  1389

 

نسرین پورهمرنگ

 

ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی

جوئل شارون/ ترجمه ی منوچهر صبوری/ نشر نی/ 368 صفحه

   ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی کتابی ارزشمند و خواندنی اثر پروفسور جوئل شارون استاد جامعه شناسی دانشگاه ایالتی مورهد در مینسوتای آمریکا است.

   جامعه شناسی، شیوه یی از تفکر و نگرش به دنیای اجتماعی انسانها و پژوهش درباره ی آن است. جامعه شناسی نوعی تلاش علمی برای پاسخگویی به پرسشهایی است که ذهن مردمان هر جامعه یی را به خود مشغول می دارد، اما مردم اغلب پاسخهایی دقیق برای پرسشهای اجتماعی خود در ذهن ندارند. جامعه شناسی برای همه ی آنانی که می خواهند بدانند چه کسی هستند می تواند از اهمیت برخوردار باشد.

   کتاب ده پرسش از دیدگاه جامعه شناسی فقط برای دانشجویان رشته ی جامعه شناسی و یا محققان و مدرسان این رشته نوشته نشده است بلکه برای همه ی کسانی که پرسشهای اجتماعی ذهن آنان را به خود مشغول داشته  مفید و خواندنی است. اگر به مسائل اجتماعی دقیق و انتقادی اندیشیده شود می توان دریافت که جامعه شناسی تا چه اندازه رشته یی هیجان انگیز است. روشهای جامعه شناسانه بر این نگرش یونانیان باستان تاکید دارد که زندگی مطالعه نشده ارزش زیستن ندارد.

   پروفسور شارون در این کتاب 10 پرسش مطرح ساخته و کوشیده تا به آنها پاسخ دهد:

1- چگونه جامعه شناسان جامعه را مطالعه می کنند؟ آیا سمت گیری شخصی ما، مانع از مطالعه ی دقیق جامعه نخواهد شد، معیارهای علمی چگونه حفظ خواهد شد؟

2-   معنای انسان بودن چیست؟ آیا هوش کلید انسانیت است یا زبان، جامعه یا فرهنگ؟

3- جامعه چگونه به وجود می آید؟ عواملی که سبب ادامه ی حیات جامعه می شوند کدامند، آیا ترس و زور باعث همبستگی ما می شوند یا اینکه ما فقط دوست داریم با دیگران همراه باشیم؟

4- علت وجود نابرابری در جامعه چیست؟ آیا نابرابری مربوط به طبیعت بشر است و آیا در طبیعت جامعه نهادینه شده است؟ آیا ایجاد جامعه یی برابر امکانپذیر است؟

5- چرا به آنچه انجام می دهیم اعتقاد داریم؟ آیا ما بر باورهای خود کنترل داریم؟ جامعه چگونه به آنها شکل می دهد؟ آیا باورهای ما از آن خودمان هستند؟

6- آیا انسانها آزادند؟ آیا ما بر زندگی خود تسلط داریم؟ نیروهایی که بر تصمیم گیریهای ما اثر می گذارند کدامیک هستند؟ چرا برای ما بسیار مهم است که فکر کنیم آزادیم؟

7-  چا همه نمی توانند مانند ما باشند؟ چرا ما می خواهیم دیگران درست مانند ما باشند؟ ارزشها چیست؟ حق مداری چیست؟

8- چرا تیره روزی در جهان وجود دارد؟ چرا زندگی مردم تا این اندازه دشوار است؟ آیا ساختن جامعه یی بهتر امکانپذیر است؟ آیا تیره روزی اجتناب ناپذیر است؟

9- آیا فرد به راستی دگرگونی ایجاد می کند؟ چه زمانی فرد واقعاً می تواند تغییر ایجاد کند؟ چه چیزی مانع آن است؟

10- آیا جامعه شناسی مهم است؟ آیا جامعه شناسی جهان بهتری به وجود می آورد؟ درک بهتری از خود ما به دست می دهد یا درک بهتری از جامعه؟ جامعه شناسی چه چیز مهمی به ما می گوید؟

   آنچه گفته شد،10 پرسشی هستند که پروفسور شارون در کتاب خود مطرح کرده و بیش از آنکه درصدد پاسخگویی به این پرسشها باشد می کوشد تا شیوه های اندیشیدن درباره ی این پرسشها نمایان شود.

   به اعتقاد نویسنده همه ی پرسشهای خوب سزاوار پاسخهای خوب هستند و پاسخهای خوب نیازمند دانش و دانشمندان توانمند است. پاسخ گفتن به پرسشهای علمی متضمن دقت و عدم قطعیت است، از همین رو پاسخگویی به پرسشهای علمی از جمله جامعه شناسی دشوار است.

   اگر چه ویژگیهای فردی و شخصیتی بر انتخاب فردی تاثیر می گذارد اما هیچگاه نباید تاثیر جامعه را بر رفتارهای فردی مردم از یاد برد. جامعه شناسان نیز همچون هر انسان با اخلاق و آزاده یی از جنایت، بی عدالتی، نامردمی، جنگ، تبعیض، آدمکشی، نژادپرستی، دزدی، بهره کشی و... بیزار و متنفر هستند اما رویکرد آنها به اینگونه مسائل با رویکرد دیگران بسیار متفاوت است.

   این پرسش همواره برای جامعه شناسان مطرح است که در چه نوع جامعه یی این نوع مسائل رخ می دهد؟ چه شرایط اجتماعی باعث می شود که افراد انسانیت خود را از دست بدهند؟ علل اجتماعی فقر، جرم، جنایت و خشونت ویرانگر چیست؟

   اما توجه به این نکته ضروری است که مردم نکات بسیاری درباره ی پرسشهای جامعه شناسان می دانند بر خلاف بسیاری از رشته های همچون فیزیک، ریاضی و یا شیمی، جامعه شناسی بسیار برای مردم آشنا است اما نکته در اینجا است که وادار کردن مردم به تردید در آنچه از قبل می دانند دشوار است و واداشتن آنها به اعتراف به این حقیقت  که آنچه می دانند ضرورتاً درست نیست دشوارتر.

   انسانها ارزشهای بنیادین خود را از جامعه می گیرند و کسانی که این ارزشها را به آنان می آموزند از آن جامعه و نظام اعتقادی آن سود می برند، در واقع ارزشها و هنجارهای اجماعی نیاز به اثبات شدن ندارند و انسانها آنها را به ارث می برند. چالش با این معیارها و ارزشها نیز کاری بسیار دشوار است. اما باید دانست که تردید نمودن در همین ارزشها به واقع هدف جامعه شناسی است.

   پروفسور شارون در مقدمه ی کتاب خود چنین یادآوری می کند:آنچه من در اینجا می نویسم کمتر اندیشه ی خود من است زیرا تا اندازه ی زیادی از اندیشه ی کسانی چون مارکس، وبر، دورکهایم، مید و برگر تاثیر پذیرفته است.

   این کتاب از اندیشه های همه ی این متفکران و دیگران الهام گرفته است. بنابر این امیدوارم اگر آن را پسندیدید توجه خود را به آثار آنها معطوف سازید. امیدوارم شما نیز در آنها همان اندیشه هایی را بیابید که الهام بخش من بوده اند.

 

 وینستون چرچیل

ادوارد سگل/ ترجمه ی مهسا ملک مرزبان/ انتشارات ققنوس/ 110 صفحه

   وینستون چرچیل از مجموعه کتابهای شخصیت های تاثیرگذار است که انتشارات ققنوس آنها را چاپ و منتشر می کند.

   وینستون لئونارد اسپنسر چرچیل در سی ام نوامبر 1874 در خانواده یی متمول در انگلیس به دنیا آمد. یکسال پیش از آن پدرش لرد رندالف با مادرش جنی جروم آشنا شد و این آشنایی به سرعت به ازدواج منجر گردید. هنگامی که پدر بزرگ وینستون به سمت لُرد ایرلند منصوب شد او به همراه خانواده به دوبلین نقل مکان کرد و در آنجا از تعلیم معلم سر خانه بهره مند شد. به سن نوجوانی که رسید به مدرسه ی شبانه روزی سنت جیمز فرستاده شد و سپس به برایتون رفت.

  او همچنین دوره ی آموزش نظامی را در یکی از بهترین یگانهای نظامی بریتانیا یگان چهارم هوسارس سپری کرد؛در این هنگام وی 19 سال بیشتر نداشت.

   چرچیل همزمان با سپری کردن دوره ی آموزش نظامی، به کار خبرنگاری نیز مشغول شد و مقاله هایش را در روزنامه ی دیلی تلگراف لندن منتشر می کرد. مقاله های او انتقادهای تند و تیز علیه بسیاری از مسائل روز از جمله جنگ استقلال کوبا علیه اسپانیا بود. این مقاله ها به مرور خشم بسیاری افراد علیه او را برانگیخت.

   وینستون چرچیل به عنوان سیاستمدار کارکشته هم اکنون شهره ی آفاق است و اصلاً نام او در فرهنگ عامیانه تداعی گر سیاست ورزی و تدبیر می باشد. او بین سالهای 1940 تا 1945 یعنی در اوج جنگ جهانی دوم و سپس بین سالهای 1951  تا 1955 سمت نخست وزیری انگلیس را بر عهده داشت.

   چرچیل تنها در نظامی گری، روزنامه نگاری و سیاستمداری تجربه های موفق نیندوخت، بلکه در نویسندگی نیز بخت خود را آزمود و در این زمینه نیز از اقبالی بلند برخوردار بود. او توانست در سال 1953 جایزه ی نوبل ادبیات را دریافت کند، که البته تعلق این جایزه به وی حرف و حدیثهای بسیاری را نیز به همراه داشته است. بسیاری معتقد بودند و هستند که شهرت آثار داستانی چرچیل و پرفروش شدن آنها ناشی از شهرت نویسنده ی آن آثار بوده و چرچیل در ادبیات از نبوغ و مهارت چندانی برخوردار نبوده است. از کتابهای چرچیل اقتباسهایی نیز صورت گرفته و تاکنون سه فیلم سینمایی و پنج مستند تلویزیونی برگرفته از آثار او ساخته شده است. مهمترین اقتباس سینمایی از کتاب زندگی قبلی من صورت گرفت که توانست در سال 1972 به کارگردانی ریچارد آتن بورو در سه رشته نامزد دریافت جایزه ی اسکار شود.

   کتاب وینستون چرچیل به زندگی پرهیاهوی او در حوزه های گوناگون فعالیتش سیاسی، روزنامه نگاری، نظامی گری و نویسندگی پرداخته است. کتاب با متن سخنرانی چرچیل در سال 1940 در آیین جشنی که با حضور ملکه الیزابت و شاه جرج ششم ایراد شده، آغاز می شود. فصل دوم در برگیرنده ی زمان ولادت و شرح کوتاهی از زندگی خانوادگی او است. نقش چرچیل در جنگ جهانی اول و روند جنگ جهانی دوم و پیروزی ارتش متفقین از دیگر مباحث این کتاب است.

   ویراستاری محتوایی کتاب را پروفسور ادوارد سگل استاد تاریخ و علوم انسانی کالج رید بر عهده داشته است.

 

بی نظیر بوتو

مری انگلر/ ترجمه ی مهسا ملک مرزبان/ انتشارات ققنوس/ 110 صفحه

   از مجموعه کتابهای شخصیت های تاثیرگذار کتاب بی نظیر بوتر نیز به وسیله ی انتشارات ققنوس روانه ی بازار کتابفروشی شده است.

   بی نظیر بوتر فرزند ذوالفقار علی بوتو در 21 ژوئن سال 1953 در کراچی پاکستان در خانواده یی سیاسی به دنیا آمد. پدرش موسس حزب مردم پاکستان در اوایل دهه ی 70 میلادی به عنوان نخست وزیر پاکستان به قدرت رسید که از معدود دولتهای غیرنظامی در این کشور بود.

   بی نظیر؛ نخستین فرزند خانواده بود، او نزد مادرش تعلیمات مذهبی را فرا گرفت، آنگاه به مدرسه صومعه ی عیسی و مریم و پس از آن به مدرسه ی شبانه روزی مری در کوههای هیمالایا فرستاده شد و تحصیلات ابتدایی را سپری کرد.

   بی نظیر بوتر در سن 16 سالگی به کالج رادکلیف در شهر ماساچوست رفت و در رشته ی حکومت تطبیقی به تحصیل پرداخت. او سپس در دانشگاههای هاروارد و آکسفورد به تحصیل پرداخت و در سال 1977 که به پاکستان بازگشت پدرش از قدرت ساقط شده بود. در سال 1979 ژنرال ضیاءالحق پدرش را به جوخه ی اعدام سپرد و بی نظیر به رهبری حرب مردم پاکستان برگزیده شد. در سال 1988 هواپیمای ژنرال ضیاءالحق منفجر شد و بی نظیر بوتو به نخست وزیری پاکستان انتخاب گردید، اما دو سال پس از آن به اتهام فساد مالی بر کنار شد. او بار دیگر در سالهای 1993 تا 1996 به نخست وزیری پاکستان برگزیده شد. در همین سال بردار کوچکترش میرمرتضی بوتو ترور شد و از پای در آمد.

   بی نظیر بوتو به همراه همسرش آصف علی زرداری که همینک قدرت را در پاکستان در دست دارد در سال 1990 به فساد مالی متهم شدند که البته هیچگاه این اتهام در دادگاه ثابت نشد. وی در سال 2006 به یک ائتلاف سیاسی با نوازشریف علیه حکومت نظامی پرویز مشرف پیوست و در 18 اکتبر 2007 پس از سالها تبعید خودخواسته به کراچی بازگشت.

   بی نظیر دو ماه بعد در 27 دسامبر همین سال در حالی که در جمع پرشور هوادارانش حضور یافته بود در حمله یی انتحاری جان سپرد.

   کتاب بی نظیر بوتو در برگیرنده ی مراحل مختلف نخستین رهبر زن مسلمان  است. سالهای کودکی، تحصیل، زندان و تبعید و اعدام پدر، بازگشت به پاکستان، دوران نخست وزیری و سرانجام ترور، در این کتاب مورد بررسی قرار گرفته اند.

 

بنیتو موسولینی

براندا هاوگن/ ترجمه ی رضا علیزاده/  انتشارات ققنوس/ 110 صفحه

   در 29 ژوئیه ی سال 1883 در شهر کوچک دوویاپره داپیو در ایتالیا، کودکی متولد شد که سالها پس از آن عنوان دیکتاتور ایتالیا را به خود گرفت.

   پدر بنیتو موسولینی آهنگری طرفدار مکتب آنارشیسم و مادرش یک آموزگار بسیار مذهبی بود. موسولینی در سن 17 سالگی در حزب سوسیالیست نام نویسی کرد و آنگاه به عنوان آموزگار به کار اشتغال یافت. او که طرفدار اندیشه های چپ بود از انجام خدمت سربازی امتناع ورزید و به سوئیس رفت. در سوئیس به فراگیری زبانهای فرانسوی و آلمانی پرداخت و در سال 1904 بار دیگر به ایتالیا بازگشت و این بار به خدمت نظام رفت.

   موسولینی از سال 1909 به روزنامه نگاری پرداخت و به ترویج اندیشه های چپگرایانه ی خود مشغول شد. او سپس مدارج بالای حزب سوسیالیست را طی کرد و در سال 1912 به مدیریت روزنامه ی آوانتی ارگان حزب سوسیالیست منصوب شد. در سال 1915 به صفوف متحدین در جنگ جهانی اول به عنوان سرباز داوطلب پیوست. گرایش به نظامی شدن احزاب و ملی گرایی از همینجا در او ایجاد شد. او پس از مجروح شدن در جبهه به ایتالیا بازگشت و در مقالاتی که در روزنامه ها منتشر می کرد به مخالفت با بی طرفی سوسیالیستها در جنگ پرداخت و به صف ملی گرایان پیوست.

   موسولینی در سال 1919  یک گروه فاشیستی در میلان تشکیل داد و توانست قدرتی فراوان به دست آورد. در سال 1922 از طرف امانوئل سوم پادشاه ایتالیا به مقام ریاست شورا که معادل نخست وزیری در کشورهای دیگر بود منصوب شد.

   با آغاز جنگ جهانی دوم، موسولینی در کنار هیتلر وارد جنگ شد اما پس از پیشروی متفقین پادشاه ایتالیا او را از مقام خود عزل کرد و در هتلی در کوههای آپنین زندانی نمود. اما هیتلر با فرستادن یک گروه کماندویی در میان حیرت جهانیان توانست او را از آن دژ تسخیر ناپذیر آزاد کند.

   موسولینی سپس به شمال ایتالیا بازگشت و جمهوری سوسیال ایتالیا را تاسیس کرد. اما دوره ی حیاتش به سر آمده بود و او در 28 آوریل 1945 به وسیله ی گروهی از پارتیزانهای ایتالیایی به قتل رسید و پس از آنکه ساعتها جنازه اش بر کف خیابانها کشیده شد، وارونه به دار آویخته گردید.

   کتاب بنیتو موسولینی مراحل مختلف حیات اجتماعی سیاسی این دیکتاتور را به تصویر کشیده است.