تازه‌های کتاب در ایران  - بخش ششم- شهریور ماه  1۴۰۰ 

 

نسرین پورهمرنگ   

  

 

شب زمین؛ نامه‌نگاری‌های آلبر کامو و رُنه‌شار/

به کوشش فرانک پلانی/ ترجمه‌ی عظیم جابری/ نشر چشمه/ ۳۳۱ صفحه

کتاب شب زمین؛ بازتاب اندیشه‌های دو تن از سرآمدان ادبیات جهان است که طی نامه‌نگاری‌هایشان طی سال‌های ۱۹۴۶ تا ۱۹۶۰، برای علاقمندان به اثار و اندیشه‌های این دو نویسنده قابل درک و دریافت است. نامه‌نگاری‌های آلبر کامو و رنه شار که از سال ۱۹۴۶ آغاز شده بود، تا ۱۹۵۹ یعنی چند ماه پیش از مرگ کامو در سال ۱۹۶۰ ادامه یافت.

این نامه‌نگاری‌ها از موضوعات ادبی آغاز شد و بعدها به رفاقتی عمیق بین این دو نویسنده تبدیل شد. از آرمان‌های مشترک شان سخن گفتند و به رنج‌های عمیق شان پرداختند.

آلبر کامو برای بسیاری از علاقمندان به ادبیات نامی شناخته شده است. بیگانه، طاعون و سقوط از شناخته‌شده‌ترین آثار این نویسنده‌ی تاثیرگذار قرن بیستم است. در سال ۱۹۱۳ در یکی از روستاهای الجزایر به دنیا آمد. دوران کودکی را در فقر و تنگدستی سپری کرد. به فرانسه مهاجرت کرد و از آن اندازه همت و توانمندی برخوردار بود که در سال ۱۹۵۷ برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات شود و سه سال بعد، در حالی که فقط ۴۶ سال داشت، از دنیا می‌رود.

رنه شار در ایران از شهرت آلبرکامو برخوردار نیست، گرچه نزد اهل ادب شناخته شده است. به سال ۱۹۰۷ در فرانسه به دنیا آمد. ۸۰ سال زندگی کرد و به یکی از چهره‌های سرشناس ادبیات در کشورش تبدیل شد.

نامه‌نگاری‌های این دو نویسنده و شاعر، تنها متونی برای دوره‌ی خودشان نیست، بلکه برای ما انسان‌های قرن بیست و یکم نیز حرفهای بسیاری برای گفتن دارد.

در بخشی از مقدمه‌ی کتاب آمده: این نامه‌نگاری‌ها گواه دیدار و دوستی‌ای‌اسـت که اندیشه‌مان را در باب این شرایطی که واقعاً در زندگی مهم‌ است غنا می‌بخشد، و گاهی آن را به شکل یک فرصت زودگذر درمی‌آورد.

نامه‌ی اول را شار برای کامو می‌نویسد و از احساس همدلی‌اش با او سخن می‌گوید. نامه‌ی آخر را نیز شار برای کامو می‌نویسد و به او توصیه می‌کند که با چاقویی تیز فعالیت‌های خسته‌کننده‌اش را ببُرد و دور بیندازد؛ چون چیزی مهم‌تر از سلامتی نیست؛ توصیه‌یی که هیچ‌گاه محقق نشد.

 

 زندگی روزمره در اسپانیای دوره‌ی تفتیش عقاید/

جیمز ام. اندرسن/ ترجمه‌ی سعید درودی/ انتشارات نگاه/ 568 صفحه

کتاب زمدگی روزمره در اسپانیای دوره‌ی تفتیش عقاید، روایتی است از تاریخ حاکمیت دیوان تفتیش عقاید در امپراطوری اسپانیا طی نزدیک به چهار قرن از  ۱۴۷۸ که تاسیس شد تا ۱۸۳۴ که برچیده گردید. این دوره سه و نیم قرن از تاریخ اسپانیا را دربرمی‌گیرد و با برچیده شدن این تشکیلات مخوف، اسپانیا پای به دوران مدرن نهاد.

جیمز اندرسن؛ نویسنده ی کتاب، سعی کرده است تا تصویری همه جانبه از زندگی مردم در آن عصر و زمانه به دست دهد؛ از زندگی گروههای اقلیت تا گرایش‌های مذهبی، رفتارهای اخلاقی، پیشه و معاش مردم و رویارویی آنها با دیوان تفتیش عقاید. با تصویری که نویسنده از هریک از این جنبه‌ها در فصل‌های مختلف کتاب ارایه می‌دهد، در نهایت خواننده می‌تواند به درکی منسجم از زندگی روزمره ی مردم در آن زمان و چگونگی کارکرد و تاثیر دیوان مخوف تفتیش عقاید بر زندگی مردم به دست بیاورد.

کتاب در هفده فصل تنظیم شده است که این فصل‌ها عبارتند از: دوران اولیه اسپانیای مدرن، صحنه سیاسی، صحنه اجتماعی، کلیسا، دیوان تفتیش عقاید، یهودیان و نوکیشان، مسلمان‌ها و موریسکوها، دربار، زندگی شهری، زندگی روستایی، زندگی خانوادگی، پوشاک و مد، خوراک، هنرها و سرگرمی‌ها، زندگی نظامی، آموزش و تحصیل و بهداشت و دارو.

همچنین دو ضمیمه نیز در بخش پایانی کتاب افزوده شده است که عبارتند از: پادشاهان اسپانیا در دوره تفتیش عقاید و منابع اطلاعات. واژه‌نامه، کتاب‌شناسی، یادداشت‌ها و نمایه.

در این کتاب نویسنده به دوره‌یی از تاریخ کشور اسپانیا می‌پردازد که حاکمان آن توانسته بودند با وجود همه‌ی اختلاف‌های فرهنگی و نژادی که  در بخش های مختلف آن وجود داشت، امپراطوری گسترده‌یی را به وجود آورند که خورشید در آن غروب نمی‌کرد. دیوان تفتیش عقاید این کشور که زیر نظر کلیسا فعالیت می‌کرد درصدد بود تا وحدتی مذهبی به وجود آورد و برای رسیدن به این هدف، آماده بود تا همه چیز را فدا کند. سه قرن و نیم حاکمیت ظالمانه‌ی تفتیش عقاید، زندگی نسل‌های متوالی مردم را در این سرزمین به فنا کشید و سرانجام به از هم پاشیدن امپراطوری منجر گردید.

اگرچه دیوان تفتیش عقاید، قوانین خود را مقدس عنوان می‌کرد و همین امر سبب می شد تا به کشتار، اعدام و شکنجه‌ی مخالفان بپردازد، اما از سویی دیگر، بخش‌های دیگر جامعه از جمله فناوری، مُد، آداب و معاشرت، آموزش و پرورش، تجارت و ... مدام در حال تحول بود، تحولی که سرانجام به از هم پاشیدن استبداد دینی در این امپراطوری منجر گردید.