ویژه نامه ی جامعه شناسی هفته نامه ی هاتف منتشر شد
نیل جوزف اسملسر

     تا پیش از تسلط بشر بر طبیعت، شاید پرسش از راز و رمزهای طبیعت در زندگی روزمره ی انسانها امری رایج بود. علل ایجاد تغییرات جوی، وقوع سیل و زلزله، بروز بیماریها، چگونگی به وجود آمدن عناصر طبیعت و... جملگی کند و کاو انسانها را بر می انگیخت.

با وقوع انقلاب صنعتی، تسلط انسان بر طبیعت و گشوده شدن راز و رمزهای آن یکی پس از دیگری، طبیت به یک عادت برای انسانها تبدیل شده است. وقتی در آیین های زندگی مردم در گذشته به ویژه ایرانیان باستان جستجو می کنیم، در می یابیم  که مناسبت بسیاری از جشن ها و آیین های سنتی و حتی گردهمایی های مذهبی شان به نوعی با طبیعت پیوند خورده است. در فرهنگ ایران باستان چنین نمونه هایی به فراوانی یافت می شوند: جشن های نوروز، تیرگان، مهرگان، یلدا، سده و دهها جشن دیگر که در طول سال در سرزمین ایران باستان برگزار می شد، همگی به نوعی با تغییرات فصل و دگرگونی های طبیعت در ارتباط بوده است.

اما امروز که تقویم را ورق می زنیم، نامگذاری روزهای سال بیانگر مفاهیم دیگری هستند. اغلب این نامگذاریها متاثر از حوادث اجتماعی و تاریخی و تاثیر گذاری نقش و هویت گروههای مختلف اجتماعی است. روزکارگر، کارمند، معلم، جوان، کودک، پزشک، پلیس، فرهنگ عمومی، انقلاب مشروطه، و دهها مناسبت دیگر جملگی بیانگر وقوع تغییرات بنیادین در سبک زندگی انسانها بر روی کره ی خاکی است.

گسترش فرهنگ شهرنشینی، اقتصاد صنعتی و خدماتی، تقسیم کار اجتماعی، پیچیده شدن مناسبتها و روابط  اجتماعی افراد و گروهها با یکدیگر، تکثر نیروهای اجتماعی، پیچیده شده روابط قدرت و حاکمیت در اثر به رسمیت شناخته شدن راهکارهای دمکراتیک و...  اجتماعات زندگی انسانها را به قدری دچار ابهام ساخته  است که آنچه در طبیعت و یا آسمانها می گذرد دیگر فکر اجتماعات بشری را به خود مشغول نمی کند. البته متخصصان علوم گوناگون همچنان به تحقیق در باره ی راز و رمزهای طبیعت می پردازند، اما اجتماعات روزمره ی زندگی انسانها آکنده از تلاشهای فراوان برای راه بردن به مقصدهایی است که اغلب منافع شخصی در آن نهفته است.

در دنیای امروز به ویژه در کشورهای در حال توسعه که دگرگونیها و تحولات عمیق تری را تجربه می کنند، پرسش هایی از زبان مردم در هر روز شنیده می شود که پاسخ هریک از آنها به تخصص های جامعه شناختی نیاز دارد.

مردم هر روز در مواجهه با اخبار و حوادث اجتماعی از علل نابه سامانی ها، ناعدالتی ها، جنگ قدرت، راهکارهای اجرای قانون، چگونگی اصلاح ساختارهای اجتماعی و... پرسش به میان می آورند.

جامعه شناسی علمی است که همزمان با وقوع انقلابهای اجتماعی و صنعتی در اروپا پدیدار شد و امروز کشورهای در حال توسعه، حوادثی تقریبا" مشابه کشورهای اروپایی در یکی دو سده ی پیش را تجربه می کنند. بدیهی است در چنین شرایطی جامعه شناسان در چنین کشورهایی بار سنگینی بر ذهن خود احساس کنند و بخواهند درصدد یافتن پاسخهایی برای برخی مسائل جامعه ی خود باشند.

جامعه شناسی پیش از هر  علم دیگر با پدیده های روزمره ی زندگی اجتماعی سر و کار دارد و درک چگونگی پیدایش و ابعاد تاثیرگذار این پدیده ها نه تنها برای جامعه شناسان که برای مردم نیز از اهمیت فراوان برخوردار است.

 کمک به درک مسائل اجتماعی و در برخی موارد ارائه ی راهکارهایی برای بیرون رفتن از بحرانها، شاید در کاهش سرخوردگی های عمومی جامعه موثر باشد. هاتف با درک چنین ضرورتهایی انتشار ویژه نامه های جامعه شناسی را در دستور کار خود قرارداده است و این ویژه نامه اختصاص به مرور اندیشه ها و فعالیتهای علمی پروفسورنیل اسملسر جامعه شناس برجسته ی آمریکایی دارد.

او علاوه بر اینکه یک جامعه شناس دقیق و روشن بین است در کار مدیریت مراکز علمی و تحقیقاتی نیز از موفقیت فراوان برخوردار بوده است.

اختصاص این شماره از ویژه نامه ی هاتف برای آشنایی  هر چه بیشتر خوانندگان به ویژه دانشجویان و محققان با افکار و اندیشه های او است که بی تردید می تواند چراغ راهی برای پژوهشگران باشد.

در این ویژه نامه علاوه بر چاپ گفتگوهایی با پروفسور اسملسر، گری، تی، مارکس، مقاله ها و یادداشت هایی نیز در باره ی اندیشه ها و آثار این جامعه شناس درج گردیده است.